

D3896

།[་]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱ་ལོ་ཀ་མཱ་ལ་ཧྲྀ་དཱ་ནནྡ་ཛ་ན་ནཱི་ཊཱི་ཀ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། སྣང་བའི་ཕྲེང་བའི་འགྲེལ་པ་ཡིད་དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གསུང་གི་མཆོག ཏུ་སད་མཛད་པ།།གཟིགས་དབང་མགོན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །སྣང་བའི་ཕྲེང་བ་གསལ་བ་ཡི། །དོན་ནི་རྣམ་པར་ངེས་པར་བྱ། །མི་ཤེས་གསུམ་ནི་སྤང་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲེལ་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དགོས་པ་དང་། དགོས་པའི་དགོས་པ་རྣམས་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་ལ་སོགས་པ་མ་བསྟན་ན་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་རྣམས་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མི་ཤེས་པ གསུམ་སྤངས་པ་ནི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ།།མི་ཤེས་པ་གསུམ་སྤངས་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་དགོས་པའི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཙམ་ཉིད་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཐབས་དང་ཐབས་ ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་འབྲེལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ།།དེ་དག་ནི་རེ་ཞིག་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་གིས་སེམས་ཙམ་དུ་གསུངས་པ། །ཐུབ་དབང་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན་ཐུབ་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ཐུབ་དབང་སྟེ། ཐུབ་པའི་མཆོག་རྗེ་བཙུན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཙམ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རང་བཞིན་གསུམ་ནི་བསྒོམས་པ་ཡིས། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་དང་། གཞན་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ནི་རང་བཞིན་གསུམ་མོ། །རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་གང་བསྒོམས་པ་དེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ནི་སེམས་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་སྒོམ་ཞེ་ན། ། མི་ཤེས་གསུམ་ནི་སྤང་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་དང་། གཞན་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཡུལ་ལ་གང་མི་ཤེས་པ་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་གང་དག་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཡུལ་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གང་དག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བའི་སེམས་ལ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཡུལ་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ མེད་པ་ལ་གང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོར་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཡུལ་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།མི་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་དེ་ཡང་མདོ་གཞན་དག་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགག་པ་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། བློ་ཡིས་རྣམ་པར་གཞིག་ན་ནི། །གཞན་དབང་ མེད་ཅིང་ཀུན་བརྟགས་མེད།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའང་ཡོད་མིན་ནི། །ཇི་ལྟར་བློ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྟག་།ཅེས་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཅན་བཀག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་བཀག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཡང་གཞུང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས་དོན་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིས་ གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ།འདི་ལྟར། མིང་དང་རིགས་སྩོགས་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཆོས་རྣམས་བརྫུན་པ་གང་མཐོང་བ། །མཁའ་ལ་རི་མོ་འདྲི་བ་ལྟར། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་དུབ་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཡུལ་མི་ཤེས་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ སྐད་དུ།ཁ་ལས་སྒྲ་ནི་ཅི་ཕྱིར་དང་། །རྫ་རྔ་ལས་ནི་ཡང་འབྱུང་བ། །ཐ་དད་པ་ཡི་རྒྱུ་འདི་ལས། །དངོས་པོ་དངོས་པོ་མེད་པར་སྣང་། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གཞན་དབང་གི་ཡུལ་ལ་མི་ཤེས་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར། འདིར་ནི་ཕྱི་ནང་ཅུང་ཟད་མེད། །ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་གྲུབ་པའི་ ཕྱིར།།བར་ན་མ་ཡིན་མེད་མིན་ཏེ། །སེམས་ཙམ་དུ་ནི་གནས་ཕྱིར་རོ།

梵文：Ālokamālāhṛdānandajananīṭīkānāma
藏文题目：《光明串论释生喜论》
顶礼文殊童子。
顶礼最胜语者、具眼怙主后，我当明确阐释光明串论之义。
为断除三种无知等，此论阐明了本论的关联、所诠、必要及究竟必要。因为若不说明关联等，具有先行思维的人们就不会趣入闻思等。
此处，由于本论所要成立的是唯识性，故此为所诠。断除三种无知是必要。断除三种无知后所化众生获得佛果是究竟必要。
由于唯识性是所成立，而论是方便，故论与所诠之间具有方便与方便所生的关系，这就是关联。
以上是总义。
下面解说支分义：'顶礼说唯心的能仁王'，由于通达故称为能仁，即声闻、缘觉、菩萨等，彼等之王即能仁王，意为最胜能仁、尊者、佛世尊。
若问：唯识如何？答：'由修三自性'，即遍计、依他、圆成实三自性。修习三自性的体性，其三自性的体性即是唯识的意思。
若问：为何修习三自性的体性？'为断三无知'，即为断除凡夫对遍计、依他、圆成实境的无知。
如是，对于遍计自性的色等执著为真实者，即是对遍计境的无知。
同样，对于从诸行习气因所生的心执为无因者，即是对依他境的无知。
同样，于无所取能取体性上增益所取能取体性者，即是对圆成实境的无知。
世尊于其他经中也遮破了这三种无知。如云：'若以智慧观察，则无依他亦无遍计，圆成实亦非有，如何以智观察？'
遮破有法即是遮破诸法。论师也随顺彼论义，以此论确立彼义：
'名与种等诸功德，见诸法虚妄，如画空中像，为颠倒所困。'此偈断除对遍计境的无知。
'何故口出声，泥鼓亦发声，此异因差别，事物现无事。'此偈断除对依他境的无知。
'此中内外皆无有，互相观待而成立，非有非无非中间，以住唯心性故也。'

།ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཡུལ་མི་ཤེས་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འདི་ལྟར་སེམས་ཙམ་དུ་གསུངས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉི་མ་ལྟ་བུས་མུན་པའི་ཚོགས་ལྟ་བུའི་མི་ཤེས་པ་གསུམ་མ་ལུས་པ་རིང་དུ་སྤངས་ པས་འགྲོ་བ་རྣམས་ངེས་པར་ལེགས་པ་ཐོབ་པར་མཛད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཙམ་ཉིད་གཅིག་པུ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་ངོ་བོའི་ཐ་སྙད་དུ་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བུམ་པ་གཅིག་རིམ་པ་བཞིན་ལྡོག་ པའི་དབྱེ་བས་ཡོད་པ་དང་།མི་རྟག་པ་དང་། བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཙམ་ལ་ངོ་བོ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཀུན་བརྟགས་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་དོན་ ཉིད་དུ་སྣང་ངོ་།།གཞན་ཡང་མ་ཡིན་པའི་དོན་ལས་ལྡོག་པ་ལས་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་ནོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་ལས་ལྡོག་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་ཤེས་པ་ གསུམ་སྤངས་པས་ཀུན་བརྟགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གོས་ཀྱི་དྲི་མ་བཀྲུས་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པས་གོས་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་སློབ་དཔོན་གྱིས། སྲིད་གསུམ་མཐའ་ རུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྤྲོས་པའོ། །སྲིད་གསུམ་མཐའ་རུ་བྱོན་ནི་འདོད་པ་དང་། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་མཐར་མཛད་པས་ན་སྲིད་གསུམ་མཐའ་རུ་བྱོན་ནོ། །སྲིད་པ་གསུམ་ གྱི་མཐའ་རུ་བྱོན་པ་དེས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་ལ་བསྡུས་ནས་ཏེ། རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ན་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་སེམས་ལས་མ་ལུས་སྤངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ ཏེ་ནི་བརྒྱ་ལའོ།།དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་སེམས་ལས་ནི་ཤེས་པ་ལས་སོ། །མ་ལུས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དེ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའོ། །སྤངས་པ་ནི་བསལ་བར་གྱུར་པ་སྟེ། དེའི་ཚེ་དེ། ཡང་སྲིད་འཆིང་བའི་སྐྱེ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ ཏེ།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་སྲིད་པར་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་གཏོགས་པར། །འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས། །རྟག་ཏུ་ཁྱོད་ནི་མྱ་ངན་འདས། ། ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་སྲིད་པ་ཐར་པ་དག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ནི། སྲིད་དང་ཐར་པ་ཡོངས་ཤེས་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྲིད་དང་ཐར་པ་ནི་སྲིད་པ་དང་ཐར་པའོ། །དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་སྲིད་པ དང་ཐར་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་དང་ཐར་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་སྤངས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྲིད་པ་དང་ཐར་པ་བཟུང་ ངོ་།།དེ་ལྟར་ན་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་ནི་དོར་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་ལ། ཐར་པ་ནི་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཇི་སྲིད་འབད་པ་མཆོག་གིས་ རིག་པ་རྟོགས་པར་བྱས་ན།དེ་སྲིད་སྲིད་པ་དང་ཐར་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པས་དེ་སྤངས་པ་འཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།

以此所说，是为断除不知遍知境界。因此，如是宣说唯心的世尊如同太阳一般，完全远离如黑暗聚集般的三种无明，令诸众生获得决定善果，此为其义。
若问：若仅是唯心，如何不成为三自性体性之言说？不应如是。因为如同一个瓶子依次由差别分类而说为有、无常、所作。如是唯心有三种体性：如是从无二心差别中显现为与迷乱习气相随的遍计所执瓶子、毛毯等外境。
复次，从非义差别中显现依他起自性亦复如是。从所取能取体性完全无成就差别中，由通达真如而明显圆成实自性，此为其义。
断除三种无明，并非是了知遍计所执等为无，如同洗去衣服污垢，并非因无污垢而了知无衣服。因此遍计所执自性应成为有。为此，论师说：'三有边际'等，如是遍计所执等即是戏论。'至三有边际'即是欲有、色有、无色有三有，由究竟彼等故称至三有边际。由至三有边际故称为佛世尊。
其中总摄而言，若随顺观察，则唯是心的分别，而非事物的自性。'若彼等从心悉断除'，'若'是表示百。'彼等'是执著唯分别为胜。'从心'即从智。'悉'即一切，即具习气。'断除'即已除，尔时'亦无系缚后有生'，由于无有执著生等无有之事，故不系缚后有。如是：'除分别更无，所谓轮回事，故以无分别，汝常般涅槃。'此即所说。
今为显示有与解脱如实生起故说：'由遍知有脱'等。'有与脱'即轮回与解脱。'遍知彼等'即遍知轮回与解脱。因此，从遍知轮回与解脱之因生起果。
问：生起何等果？答：'断彼得果生'。'彼'字摄取轮回与解脱。如是义为：轮回是应断故生起断除相之果，解脱是应取故生起获得相之果。
若未以最胜精进通达智慧，则不生起轮回与解脱的遍知。由无遍知故，不生起断彼得果。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བློ་གྲོས་བཟང་པོ་ཐམས་ཅད་ནི། །ནང་སེམས་པ་ལ་བརྩོན་ པ་ཡིན།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བློ་གྲོས་བཟང་པོ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བློ་གྲོས་བཟང་པོའོ། །བློ་གྲོས་བཟང་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནང་གི་བདག་ཉིད་སེམས་ལ་བརྩོན་པ་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་སྒྲ་ནི་ནང་རིག་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ནི་སེམས་པའོ། །བརྩོན་པ་ནི་ དེའི་དོན་དུ་བརྩོན་པ་སྟེ།གང་གོམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་སྲིད་པ་དང་ཐར་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་དེ་དག་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་འཁོར་བ་དང་ཐར་པ་དག་ལུང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་བསྡུས་ནས་མདོའི་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་དྲིར་བཅས་སེམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་པོར་གང་དག་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་སོ། །སྩོགས་པ་སྨོས་པས་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བཟུང་ངོ་། །བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་དང་དེ་དག་གི་འདོད་ཆགས ལ་སོགས་པའི་དྲི་མས་བསྒོས་པའི་སེམས་ལ་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ།།སེམས་དེ་ཉིད་ལས་ལམ་བསྒོམས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་དབེན་པ་ཉིད་དེ་དག་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་མ་ཡིན་པར་ཐར་པ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །གང་གིས་གསུངས་ཤེ་ན། སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ རྒྱལ་བ་ཡིས།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གང་དག་ལ་སྤངས་པ་མངའ་བ་དེ་དག་ནི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་དེས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབའ་ཞིག་ངེས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྡོག་ པའི་ཕྱིར།འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལུས་ཅན་ནི་ལུས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གང་དག་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ཐ་དད་པས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེ་ན། གང་གིས་ཆོས་ནི་གཞན་དག་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་ བསྡུ་བའོ།།འདོད་ཆགས་པ་འབའ་ཞིག་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་ཅི་སྲིད་པའོ། །བྱིས་པ་ནི་མི་མཁས་པའོ། །བརྫུན་བདག་ཉིད་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་རྣམས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གིས་ བརྟགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་ཀུན་རྟོག་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོར་བལྟ་བར་བྱའོ།།གང་གི་ཕྱིར་གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུར་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་སོ་སོའི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཀུན་བརྟགས་ པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ།།ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་དོན་དམ་པར་གང་ཞིག་ལས་འགྱུར། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་ དཔྱད་པའི་སྒོ་ནས་མེད་པར་བསྟན་ནས།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པས་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་སྐད་དུ། དམ་པའི་དོན་གྱི་རྟོག་པ་ལའང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་ཡང་འང་གི་སྒྲ་ནི་བསྡུས་ པ་ཡིན།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་མེད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཀག་གི་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྲིད་དོན་དམ་པ་ལའང་ཐོབ་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ ཕྱིར་དགག་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་ཡིན་ཏེ།དོན་དམ་པ་བདག་གིས་རྟོགས་ཟིན་ཏོ། །བདག་གིས་རྟོགས་སོ།

正因为如此，说道：'一切具有善慧者，都精进于内心思维。'具有善慧的人就是善慧者。所有这些善慧者都精进于内在的自性之心。'内'字是指内明。对此的闻思修即是思维。精进是为此而精进，意思是说要熟习。这样做的话，他们就能如实通达轮回和解脱。
现在依照经典总结轮回和解脱，经典之处的特征：'贪等烦恼染污心'等。首先具有贪欲的即是贪。'等'字包含了嗔恨、愚痴等。由于习气的力量，被贪等垢染所染污的心称为轮回。通过修持道路使这同一个心远离贪等，简要来说这就是所说的不广大的解脱。
若问是谁所说，则说：'断除障碍的佛陀'。于烦恼障和所知障都已断除的即是断除障碍者。意思是说是这样的佛所说。
为了遮遣'贪等实有'这种单一的执著，说道：'贪嗔痴'等。有身者即是具有身体的众生，应当了知贪嗔痴仅仅是心的分别念的本质。因此，它们并非胜义中存在。
如果有人说：作为贪等对境的色等诸法也是差别的，由于胜义中存在，所以不能成立唯心，对此说道：'其他诸法也'等。'也'字是总摄词。不仅贪欲是心的分别念的本质，而是所有色等诸法。愚者即是无知者。虚妄本质即是被邪见所执取的，应当观察这些被贪嗔痴所计度的也仅仅是心的分别念的本质。
因为以一多自性观察时，如同干闼婆城一样不能成为胜义的本质，因此不能发现各自的自性存在，所以是遍计的自性。遍计也是永远不存在的，因此它们在胜义中怎么会有差别或无差别呢？同样，通过观察表明贪等和色等诸法也是分别念的本质而不存在。
为了显示胜义谛与一切分别念无关而是一味清净，因此说道：'于胜义分别中也'等。这里'也'字是总摄词。不仅阿阇黎遮遣一切贪等和色等在胜义中不存在的分别念。乃至于胜义中也完全没有获得、观察等相的一切分别念，所以意在说明遮遣。'我已经证悟了胜义，我证悟了。'

།བདག་གིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། རིག་པ་དང་། རིག་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཞེན་པ་ནི་ དོན་དམ་པ་རིག་པའི་མཁས་པས་མཐའ་ཡས་པའི་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་རྒྱུར་ཡང་རྟོགས་སོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བས་ན་དོན་དམ་པ་རིག་པས་གནས་པར་མི་བྱ་ཆགས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་དགེ་བའི་དོན་ལ་ཡང་རྟོགས་ པའི་དོན་གྱིས་འཁོར་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ།མི་དགེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིན་ནོ། །རྟོག་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཞིག་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ལམ་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་དུ་རྟོག་པ་དེ་ལའོ། །གཉི་ག་ལ་ཡང་ལམ་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། བརྟགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ད་ནི་སྔར་གསུངས་པའི་དོན་དཔེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟེན་གྱི་དབྱེ་བ་ལ་བརྟེན་པའི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མེའི་བསྲེག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བུད་ཤིང་ཡིན་མོད་ཀྱི། རྩ་བ་དང་ལོ་མའི་དབྱེ་བས་དེའི་སྲེག་པ་ཉིད་དུ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་དོ། །བསིལ་བའི་ངོ་བོ་ཙན་དན་གྱི་མེ་ འདིས་ཀྱང་རེག་པ་ཙམ་གྱིས་ཏེ།རེག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པས་སྲེག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་གྱི་རྟོག་པ་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཡང་ཞེན་པར་མི་བྱ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཉིད་དུ་སྤང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཐམས་ཅད་ནི་མ་ལུས་པའོ། །འདི་ལྟར་འཁོར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རགས་པ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐོབ་པའམ། མི་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཕྲ་མོ་ཇི་སྙེད་པའང་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།རྟོག་པ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན། འཁྲུལ་པའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར། སེམས་ནི་མངོན་པར་བསླད་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གེགས་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་འཁྲུལ་ པའི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན།གང་གི་ཕྱིར་དེ་རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་དགག་པའི་དཔེས་དེའི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཁྲུལ་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡང་གི་སྒྲ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་ན་འཁྲུལ་པ་མ་དག་པའི་ཕྱིར། མིག་འཕྲུལ་གྱི་ནི་རྣམ་འཕྲུལ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ འཕྲུལ་གྱི་སྤྲོས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་འཕྲུལ་ནི་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའོ། །ཇི་ལྟར་མིག་འཕྲུལ་མཁན་གྱིས་དེའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གླང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཀྱང་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོར་སྣང་ བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་མིག་འཕྲུལ་གྱི་ངོ་བོ་དེ་ཤིན་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མིག་འཕྲུལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མིག་འཕྲུལ་ཡང་སེམས་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཡང་མིག་འཕྲུལ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ་གང་གི་ཕྱིར་དེའི་ ངོ་བོ་རྣམ་པ་དཔྱད་པའི་སྒོ་ནས་ཤིན་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ད་ནི་འཁྲུལ་པ་བཀག་ནས་སེམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ནི་བསྟན་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པས་སོ། །རང་བཞིན་མེད་པའི་འཁྲུལ་པ་དང་སེམས་ཀྱི་རང་ རིག་ཙམ་ལྷན་ཅིག་གཉིས་སུ་མེད་པར་བལྟའོ།།ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་བས་ན་སེམས་ཀྱི་དེ་དང་དེ་གཉིས་སུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པར་བལྟའོ། །འཁྲུལ་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཉིད་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་བོ།

'我将会了悟'这句话是这样的：如此应当了悟的、认知的、能认知的等无边的分别执著，是胜义智者无边贪著的因，因此也了知是轮回之因。因为如此，所以不应住于胜义智，不应贪著，这是其义。因为即使对善法的了悟义也会成为轮回之因，不善法也是如此。'分别有何差别？'这是指对胜义境或非胜义境的分别。对两者都是相同的道理，因为都是分别。
现在为了以比喻说明前述之义，故说'依于所依的差别'等。虽然火的燃烧特性是以柴木为对象，但以根和叶的差别而言，其燃烧性并无差别。即使是具有清凉性的檀香木之火，仅仅触及，也就是成为触觉的对境时也是燃烧性。如是也应当了知对胜义境的分别。
又问：为何对胜义的分别也不应执著？说'应当断除一切'等。一切即是无余。如是不仅是粗大的轮回分别，对胜义体性明显执著的分别，以及所有微细的得与不得的因由都应当断除，这是其义。
问：是何种分别？答：'迷乱体性'，即幻化自性之义。因为'心是颠倒'，即是说会障碍真实性，这是其义。若如是，迷乱体性是何种？因为它与分别相同，故以遮遣的比喻显示其体性，说'迷乱亦'等。'亦'字是总摄义。因此迷乱不清净故，'如幻术的变现'，即如同幻术的显现。变现即是真实生起。
如同幻术师使非其体性的地等事物显现为象等事物，如是无二自性的心也因迷乱力而显现为二体性，这是其义。现在为显示幻术体性极不存在，故说'幻术亦'，幻术亦应知仅是心的迷乱，应当通达。又所谓幻术丝毫无实在，因为通过观察其体性的方式极不存在故。
现在遮除迷乱后为显示心的圆成实体性，故说'是故心的'等。'是故'即是以刚说的方式。应当观见无自性的迷乱与心的自证唯一无二。如同迷乱极不存在故无实体，因此心与彼不应成二，故应观为无二。因不见迷乱故，心性唯一成立。

།འདི་ལྟར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་ རི་བོང་གི་རྭ་གཉིས་ལས་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་རང་ཉིད་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་གྲུབ་པོ།།དེ་ལྟར་རི་བོང་གི་རྭ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྭ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་རྭས་དབེན་པ་རང་ཉིད་གཅིག་པུ་གྲུབ་པོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ ཉིད་གྲུབ་པོ།།གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་དེའི་ངང་ཚུལ་དུ་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པ་དགག་པར་བྱས་ནས་སེམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དབུ་མའི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཉིད་དུ་གཉིས་སུ་མེད་པར་བསྟན་ཏེ། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་སྤངས་ པ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་ཡང་ཕྱིའི་དོན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པའོ། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཁས་མི་ལེན་པ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གཉིས་པོ་དེ་དག་དང་བྲལ་ བ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པར་ལྟ་བ་སེམས་ཀྱི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་མཐོང་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མེད་པ་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ ལྟར་ཡང་དག་ཏུ་འཛིན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར།ཕུང་པོ་ཁམས་ལ་སོགས་པ་བསྟན། །དེ་ཡང་བཟློག་ནས་སྐལ་ལྡན་ལ། །སེམས་ཙམ་དུ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་།ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པ་དང་བདེན་པའི་མཐའ་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་མཐར་ཞེས་ བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་ལྡན་པས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་ནི་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་ པར་རིག་ཙམ་ཉིད་ནི།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རིང་བ་དང་ཉེ་བ་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་ཐོབ་པ་དང་མཐོང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀུན་ནང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲར་ བརྗོད་དོ།།དེ་གཉིས་ཀྱིས་དབེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ནང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རིང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རིང་བ་ན་གནས་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ཕྱིར་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ གི་ཚེ་དགའ་བ་ཆེན་པོས་དེའི་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པས་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཉེ་བ་མ་ཡིན་པས་ཉེ་བའང་མིན་ནོ།།འདི་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་ལ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་བྱིས་པ་རྣམས་འཁྲུལ་པས་ངོ་བོ་དཔྱད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ངེས་པ་ཉིད་དུ་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོ་ན་སུ་ཞིག་གིས་དེ་རང་གིས་རིག་ཅེ་ན། རང་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྲ་བ་གཟིགས་པ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་དངོས་པོ་ཕྲ་བ་རྣམས་གཟུགས་ཏེ། དེ་དག་གིས་དེ་རང་གིས་རིག་པ ཡིན་ནོ།།རང་ལ་གནས་པ་ནི་ཡང་རང་གི་སེམས་ལ་གནས་པའོ། །བདག་འདྲ་བ་ཤེས་རབ་རྩིངས་པས་མཐོང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གིས་རིག་ཅེ་ན། ཕྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཕྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ ལྟ་བས་ན་ཕྲ་བ་ཉིད་རང་གིས་རིག་པར་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པས་གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཉིད་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པས་དབང་པོ་ལས་འདས་པ་གཟིགས་ཀྱི། ཕྱི་རོལ་གཟིགས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ ཐར་པ་ཐོབ་པ་དཀའོ་སྙམ་དུ་བརྒྱ་ལ་སོགས་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ནམ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རྣལ་འབྱོར་རིག་པས་ན་རྣལ་འབྱོར་རིག་པའོ།

如此，从石女儿和兔角二者中，因为石女儿不可得，所以唯独石女自身成立。同样，因为兔角本身不可得，所以无角相关的本性，即离角的自身唯一成立。如是，因为错乱不可得，故唯一识性成立。无二即是其本性之义。
如是否定错乱后，为显示心的圆成实性，故说'中'字。于彼即显示无二，应知离增益和损减即是中道。如是，对非有的自性增益为外境所取能取性，是为增益。不承认无二智，是为损减。远离彼二者，即名中道。
彼即无二见，见心的无二性，是为法性，即法无我性。蕴、处、界等诸法无我之义。为遮如是实执故，说'蕴界等示现，复遮彼等已，为具缘众生，安立唯心性'。
真实边际即究竟。故说彼为真实边。因无异于彼故为真如。由空离二故为空性。如是诸法平等性故为平等性。瑜伽师具止观而决定解脱即是解脱。彼即唯识性，是遮外境。
为显示如实真如远近皆遮而得见故，说'由摄诸法故'等。无二心性即说为真如名。由离二故，一切法摄入其中，故为摄入。
因此非远，即非住于远处。然非瑜伽行者诸凡夫因遍不知故不能获得。当以大喜尽诸漏而成佛时，亦非近故非近。
如是无二性中，凡夫因错乱为二相，不能考察其性，即不能决定之义。故此不为凡夫所得之义。
若问谁能自证彼？故说'自证'等。微细见即以无碍智眼见诸微细事，彼等即是自证。住自即是又住于自心。如我等钝慧者不能见之义。
又问诸佛如何自证？故说'因微细'。如是诸佛之自性微细，故应理解微细性即是自证之义。
由尽诸漏，无二真如极其微细唯是诸佛境界，故见超越诸根，无见外境之义。
为除瑜伽师们认为难得解脱等疑虑，故说'任何'等。瑜伽了知故为瑜伽了知。

།དེས་ནམ་ཡང་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་ཐར་པ་རིང་པོ་ན་གནས་པར་འགྱུར་སྙམ་མི་བསམ་མོ། །འདི་ལྟར་སེམས་དེ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་ པའི་ཆོས་ཀྱིས་དབེན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འཁོར་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་ལ།ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཤེས་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་རང་དངོས་ཉིད་དེས་མཐོང་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་དེ་ཉིད་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་། དྲི་ མ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཞག་གི་།དེ་ལས་མ་གཏོགས་པར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འགའ་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འཁྲུལ་པ་ཐ་དད་པ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཇི་སྲིད་རིགས་པ་དང་ལུང་གིས་དགག་པར་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད དུ།སེམས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ། དེ་ལྟ་བས་ན་དང་པོར་རྒྱ་ཆེར་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། ཉི་ཆུ་རབ་རིབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉི་ཆུའི་སྒྲ་ནི་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་ལ་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་སླའོ། །ཉི་ཆུ་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་འཁྲུལ་པའི་དཔེ་འདི་དག་གིས་ འཁྲུལ་པ་ཐ་དད་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པ་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་དགོས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་དེའི་རིགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྣང་བ་ཙམ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པའི་དོན་འགྲུབ་པར་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ཉི་ཆུ་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་འཁྲུལ་པ་ རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་སྣང་བའི་རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ལ་བྱེ་བྲག་ཅུང་ཟད་མི་དམིགས་སོ། །འདི་ལྟར་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དོན་དུ་སྣང་མོད་ཀྱི་དེ་ལ་དོན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ ན་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱིའི་དོན་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་བོ།།འཁྲུལ་པ་གཞན་ཀུན་བརྟགས་དང་འཁྲུལ་པ་རྣམས་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་འཁྲུལ་པ་གཞན་ཀུན་བརྟགས་པ་ཇི་ལྟར་དགག་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ། མོ་གཤམ་གྱི་བུས་རི་བོང་གི་རྭ་དགག་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལྟར་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ་ཕྱིའི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དུག་གིས་སེམས་བསླད་པས་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ངོ་བོ་མི་སྣང་གི་འོན་ཀྱང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་དུའོ།།དེའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོར་འཛིན་པ་དེ་དག་གིས་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་དེས་ཀྱང་སེལ་བར་མི་ རིགས་ཏེ།འཁྲུལ་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མེད་པ་བྱ་བ་བྱེད་པ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་མཐོང་བ་ཁོ་ན་སྟེ། འདི་ལྟར་ཕ་མེད་པས་བུ་ཤིའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཆར་མེད་པས་འབྲུ་ཉམས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དོན་རྣམས་བརྫུན་པ་ཡིན་ན་བྱིས་པ་ རྣམས་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིའི་དོན་སྣང་ཞེ་ན།ཡུལ་དུ་ཀུན་བརྟགས་དེ་དང་དེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་དང་དེས་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་སུ་གོམས་པའི་ཡུལ་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་པས་སེམས་འཁྲུགས་པས་ད་ལྟར་ཡང་དེའི་ བག་ཆགས་ཀྱི་ཤུགས་ཏེ་བག་ཆགས་ཀྱིས་འབྱུང་བའོ།།རྨི་ལམ་གཏན་པ་མེད་པ་ལ་དོན་དུ་སྣང་བ་དེ་དག་ལ་སྐྱེའོ། །ཡང་ཅི་ཉིན་པར་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྐྱེ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མི་བཟད་པ་ཡི་བག་ཆགས་དུག་།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་དུག་ ཟིན་པ་འགའ་ཞིག་ལ་སེར་པོའི་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་སེར་པོའི་དངོས་པོར་སྣང་བ་སྐྱེའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བག་ཆགས་ཀྱི་དུག་གིས་ཟིན་པས་ཕྱིའི་དོན་མེད་ཀྱང་དེར་སྣང་བ་སྐྱེ་བ་ཉིད་དོ། །འོན་ཀྱང་འདི་ཙམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། དུག་གིས་ཟིན་པ་ནི་སྔགས་ལ་སོགས་པས་དུག་ཞིག་པར་ནུས་ཀྱི། ལམ་སྒོམ་པ་ལ་མི་ཕྱོགས་པས་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་དུག་ཞི་བར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དུག་སྔ་མ་ལས་དུག་འདི་ནི་མི་བཟད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཕྱིའི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཨེ་མའོ་བརྫུན་པའི་རྣམ་རྟོག་གི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཨེ མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་མཚར་ཏོ།།བརྫུན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྣང་བའོ།

他永远也不会认为以任何方式能获得远离的解脱。如是了知，心本身不离遍计所执法即是轮回，而空于彼等诸法即是涅槃。因为以自性见到此即是涅槃。此中所说：心本身以有垢无垢的差别而安立为轮回和涅槃，除此之外不见有任何轮回和涅槃。
只要不以正理和教证破除种种遍计分别的迷乱，怎能成立心的无二自性？因此，为了首先广泛破除彼等，故说'阳焰、眩翳'等。'阳焰'一词是指蜃气楼之水。其余易于理解。以阳焰、眩翳等迷乱的比喻，为破除种种遍计分别的迷乱，对唯心无二论者而言是必要的。
如是当说其理：仅仅显现而遍计的义不应成立，否则阳焰、眩翳等迷乱将成为实有，因为显现的理由相同。理由相同的事物中不见有丝毫差别。如是，虽然在梦中等也显现为境，但其中并无实境。因此，仅仅显现并不能成立外境的存在。
由于其他遍计迷乱与诸迷乱无差别，以彼等怎能合理地破除其他遍计迷乱？石女之子不能破除兔角。然而并非如此，因为被执著外境之毒染污心识，故不显现无差别的自性，而是显现为有实无实的差别。因此，以彼等遣除彼等愚者的实执。
若如是，则彼亦不应能遣除，因为迷乱是无实法，且未见无实能作所作。然而并非如此，此乃现见，如说'因无父故子死'，'因无雨故谷物损坏'等。
若诸境是虚妄的，为何愚者显现外境？故说'由彼彼遍计为境'等。'彼彼'即是由无始时来串习种种境的遍计分别，以色等遍计扰乱心识，今亦由其习气之力而生。如在无有根据的梦中显现为境，况复白日醒时之状态？因此，正因如此，故说'难忍习气毒'。
如是，某些中毒者虽无黄色事物，却生起黄色事物的显现。如是，为习气之毒所染者，虽无外境，却生起彼等显现。然而有此差别：中毒者可以咒语等消除毒性，而不趣入道修者则不能平息习气之毒。因此，此毒较前毒更难忍。
今为显示执著外境者即是识，故说'呜呼虚妄分别'等。'呜呼'表示稀有。虚妄即是色等分别显现。

།རྒྱུན་ནི་འཇུག་པའོ། །སྟུག་པོ་ནི་མཐུག་པོ་ཉིད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེའི་དབང་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ། རྨི་ལམ་ལས་ཀྱང་རྨི་ལམ་གཞན་གྱི་རྟོག་པ་སྟེ། མི་ཤེས་པ་གཉིད་ ཀྱིས་ལོག་པའི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ལ་མེད་པའི་དོན་སྣང་བ་ཉིད་ནི་རྨི་ལམ་ཡིན་པར་གྲག་གོ།།རྨི་ལམ་གྱི་གནས་པ་དེ་ལ་ཡང་རྨི་ལམ་གཞན་གྱི་རྟོག་པ་གང་བརྟེན་པ་དེ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་བརྟན་པ་ཉིད་དོ། །འདིར་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆུ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆུ་བུར་གྱི་སྟེང་དུ་ཆུ་ བུར་གཉིས་པས་གནོད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྨི་ལམ་སྔ་མ་མེད་ན་རྨི་ལམ་ཕྱི་མ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་རྨི་ལམ་མོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དོན་མེད་པ་སྣང་བ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲ་བ་ཡང་གཉིས་ལ་གནས་ པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།བ་ལང་དང་བ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ཀྱང་རྨི་ལམ་གཞན་མེད་པས་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་མི་འགྲུབ་པོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི་རྨི་ལམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བས་ན་ དགོངས་པ་ནི་འདིར་འདི་ཡིན་ཏེ།གང་གིས་དཔེ་ཉིད་དུ་རྨི་ལམ་བསྟན་པ་དེ་དག་གི་གཞུང་མི་འདོད་པ་འགྲུབ་པ་མེད་དོ། །ཡང་གང་དག་ཕྱིའི་དོན་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བའི་དོན་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་རྨི་ལམ་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆུ་བུར་གྱི་སྟེང་དུ་ཆུ་བུར་བཞིན་ ནོ།།དེ་ལྟར་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱིས། །རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་ཡོད་ཡིན་ལ། །དངོས་པོ་བཟུང་བའི་སྟོབས་ཡིན་ན། །གཞོན་ནུ་མ་སྦྲུམ་བུ་ཐོབ་པ། །སྣང་ཕྱིར་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་ཕྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བ་སྐྱེ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡང་དག་ མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།མ་རིག་པའི་དབང་གིས་དེ་དག་ལ་མེད་པ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དག་པ་ནི་ཡང་གཉིས་མེད་པའི་དོན་དམ་པ་བསྒྲིབས་ནས་གནས་ཏེ། དེ་འགེབས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་མ་རིག་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ བསྐྱེད་པ་ཉིད་ནི་བརྫུན་པ་ཉིད་དེ་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། མིག་སེར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་སེར་གྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པས་དུང་དཀར་པོ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་སེར་པོའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་སྣང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་རྒྱུས་འདི་ཡིན་གྱི་ཕྱིའི་དོན་ནི་ མེད་དོ།།ཕྱིའི་དོན་ཐ་དད་པ་མེད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཉིད་དོན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཞེས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་སྨྲ་བས། དེ་བས་ན་དེའི་གཞུང་གིས་དོགས་པ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། ཐ་དད་མིན་པའང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཐ་དད་མིན་པའང་ནི་གཉིས་མེད་པའི་ངོ་བོའི་ཡང་སེམས་ བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཐ་དད་དེ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གསལ་བར་སྣང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་མིན་པའང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཉིད་རྣམ་པ་དུ་མ་སྔོན་པོའི་ངོ་བོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་དྲི་མས་བསྒྲིབས་པར་སྣང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟུང་བ་དང་ འཛིན་པའི་དབྱེ་བས་སེམས་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།ཕྱིའི་དོན་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཇི་ལྟར་མེད་པ་བཞིན་དུ་གནས་མ་ཡིན་ནམ། གང་གི་ཕྱིར་ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་འདི་ཇི་ལྟར་དེ་དག་མེད་པ་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཉི་མ་ཟླ་བ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་འདི་དག་སེམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཉིད་དེའི་རྣམ་པར་སྣང་གི་ཕྱིའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་དག་པར་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གསུམ་ནི་ཁམས་གསུམ་པོའོ། །དེ་དག་གི་ཚད་ནི་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན། སྲིད་པའི་རྩེ་མོས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོས་ཡོངས་སུ་གཅད་པའི་བར་དུའོ།

续流即是相续。厚重即是浓密。由于在其支配下的众生，即使在梦中也有其他梦的分别，对于为无明睡眠所迷惑的世间众生来说，显现无有之义即是梦境。在那梦境安住中，所依托的其他梦的分别，那些是极不稳固的。为了在此显示譬喻，故说'水泡'，如同水泡上有第二水泡的损害性质一样，这就是'其他梦'的含义。
若问：若无前梦，后梦如何能成？因为是如梦般的梦。如何呢？因为与无义显现相似的缘故。相似性也存在于二者之间，如同有牛与无牛一样。由此，因为无有其他梦故无相似性，所以所欲之事物不能成立。如是，世尊亦说：'一切法如梦，而梦则非是。'因此，此处的密意是：凡是以梦作为譬喻者，他们的论述不能成立所不欲之义。
又有些人如同外境一样认为梦中所见之义也是实有的，对于这些人来说，其他梦会造成损害，如同水泡上的水泡一样。如是，论师后来将解释道：'梦中所见若是有，执著事物力若存，少女怀孕得子息，因现故此不应理。'对于凡夫们，为何无而显现生起？故说'非真实'等，由无明力故，于彼等显现无有。
真实即是无二胜义谛被遮蔽而住，即是覆盖它。如是，无明生起非真实义即是虚妄性的显现。如何呢？故说'黄眼'，譬如被黄眼病所染，即使是白色的海螺也显现为非真实的黄色事物。如是，由无明为因，此是心，而外境则无。
唯识师说：无有差别的外境，而是由习气力故，心自身显现为境相。因此，为了依其宗义摄集疑问，故说'无差别亦'等。无差别亦即是无二自性的心也由习气力而差别，显现为所取能取的差别。如是，非外境亦显现为被多种相貌如青等自性相的垢染所遮蔽的外在事物，此是其义。此将显示：由所取能取的区分，心是二性的自性，此是其义。
外境现量所缘如何不如实安住？由于日等外在事物现量所缘，如何彼等是无有？对此疑问，故说'日月'等。日等外在事物非是实有，然而这些是心的变现，即是说唯是心的显现而非外境。不仅是日等，三界即是欲界、色界、无色界三界。彼等的范围多大？故说'乃至有顶'，即是直至有顶际。

།འདི་སྐད་དུ། འདུ་ཤེས་ཡོད་མིན་མེད་མིན་གྱི་བར་འདི་དག་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་དང་ སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གྲངས་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ།དམིགས་པ་འདི་ཐམས་ཅད། རྣམ་ཤེས་དུག་གི་ཐིག་ལེ་ཡིན། །ཐིག་ལེ་དང་འདྲ་བར་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དུག་གི་སྒྲ་སྨོས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་གཞུང་མི་བཞེད་པར་ཟུར་གྱིས་སྟོན་པའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་རྣལ་ འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་ལ་སྤྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བས།གལ་ཏེ་སྣང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་དོན་གྱི་རྣམ་པ་སྣང་བར་ཁས་ལེན་ན། ཕྱིའི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ཇི་ལྟར་རྟོགས། ཇི་སྲིད་ཕྱིའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པ་མ་བསྐྱེད་པ་དེ་སྲིད་དེའི་རྣམ་པ་ཇི་ ལྟར་སྣང་།རྣམ་པ་མ་བསྐྱེད་པར་དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་མི་རིགས་ཀྱི་གང་གི་ཚེ་ཡང་དོན་ཉེ་བ་ན་གནས་པ་དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ། ཕྱིའི་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་ཞེས་གྲག་གོ། །གཞན་དུ་དོན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་གལ་ཏེ་དོན་གྱི་རྣམ་པ་འབྱུང་བའམ། འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་སེམས་ལ་བསྡོགས་ནས་གལ་ཏེ་ཕྱིའི་དོན་སྣང་ན་ཇི་ལྟར་མེད་དེ། ཅི་ལྟར་མེད་པ་ཉིད་དེ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་ཡང་ཡོད་པས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ། མེད་པའི་བདག་ཉིད་སྣང་བར་མི རིགས་སོ།།དེ་ལྟར་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྒོལ་བ་ལ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ལ་ལན་འདེབས་ཏེ། སྣང་བའི་ཕྱིར་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་སྣང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར། ཅི་ག་རྨི་ལམ་མི་སྣང་ངམ། །དོན་དུ་སྣང་མོད་ཀྱི་དེ་ལས་ཡང་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་ཉེ་བར་གནས་པས་དོན་གྱི་རྣམ་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རབ་རིབ་དང་ལྡན་པས་དོན་མེད་ཀྱང་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བག་ཆགས་ཀྱི་མཐུས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ དོན་གྱི་རྣམ་པ་སྣང་གི་ཕྱིའི་དོན་ཡོད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་སེམས་གཞན་གྱི་ངོ་བོར་སྣང་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་དྲི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བག་ཆགས་ཀྱི་མཐུས་ལྷག་པའི་དྲི་མས་བློ་རྟོགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བསྒྲིབས་པར་གྱུར་པས་དེའི་ཕྱིར་ བློ་གཞན་གྱི་ངོ་བོར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།།བློའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཤེལ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་ནོར་བུ་ཤེལ་ལྷག་པའི་དྲི་མས་ རང་གི་ངོ་བོ་བསྒྲིབས་གཞན་གྱི་ངོ་བོར་སྣང་ངོ་།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ནོར་བུ་ཤེལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་སྣང་བ་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར། གཞན་གྱི་དངོས་པོར་ སྣང་ཞེས་བྱ།།རང་བཞིན་ཉིད་ནི་མི་སྣང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྱི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཉིད་ནི་མི་སྣང་བའང་དེ་དག་ཀྱང་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་བག་ཆགས་བསྒོས་ པ་དང་འདྲ་བས་བསྩགས་ཐོབ་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལྟ་བུ་ཐོབ་ཅིང་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ།མཐོང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ཐོབ་པ་ལྟ་བུ་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་སེམས་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཐོབ་པ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ གཅིག་ཇི་ལྟར་གཉིས་སུ་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།སེམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡང་སེམས་གཅིག་ཉིད་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་རྣམ་པར་བསླང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པར་འཁྲུལ་པས་སོ། །ཡང་བག་ཆགས་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་འགའ་ཞིག་གིས་གཟུང་བའི་ཆ་ དང་འཛིན་པའི་ཆའི་དབྱེ་བས་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ནི་གཉིས་སུ་དམིགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如是说，从有想无想处以下，所有这一切有情和非有情的数量显现，这一切所缘，都是六识的明点。意思是如同明点般遍满。说'毒'字是暗指不赞同瑜伽师的论典之意。
现在对瑜伽行派总的意义而言，说'若有显现'等。若承认在识自身中显现境相，如何了知无外境？只要外境尚未在识中生起相，其相如何显现？若未生起相则其相不合理，而当境近住时，其相于识中生起时，则成立有外境，如是传说。
否则，若不依待境而生起境相，或将不会生起。如是反驳心后，若外境显现，如何无有？如何能了知其无？因为兔角等无法显现。显现必定遍于有，无之本性不应显现。
如是对说外境者的诤论，瑜伽行派回答：因显现而有境非显现，因为这是不确定的。如是，难道梦中不显现吗？虽显现为境，但由此并非有境，意思是无。
并非因境近住而生起识中境相，如具眩翳者虽无境而于识中生起毛发相。因此，由习气力于识中显现境相，而非由有外境。
又问：心如何显现为他性？说'增上垢'等。由于习气力增上垢染覆蔽了智慧的自性，因此智慧显现为他性。'智慧'是识的异名。因此意思是唯识显现。
云何？说'如水晶'，如水晶宝珠因增上垢染覆蔽自性而显现为他性。识亦如是。
虽然由增上因缘水晶宝珠显现为他事为现量所见，但因未见识的因缘，如何显现为他事？
'自性不显现'等，虽然色等分别是共相，故自性不显现，但彼等亦由福、非福、不动习气熏习相似，获得如自相本性，而于分别中显现，如获得见境性般的相。因此，心获得他性是由习气因缘。
问：一心如何不显现为二？说'心'等。虽然是一心，但由于显发，即由迷乱，又由某些习气和方便，以所取分和能取分的差别而显现为二，意思是缘为二。

།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་མི་ཤེས་པ་དེ་བས་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཟུང་བའི་རྣམ་པ་མི་གཡོ་བའི་ ཕྱིར་ནི་འགུལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཕྱི་རོལ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་ལྟ་བུར་སྣང་བའོ། འཛིན་པའང་སྲོག་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ནི་གཡོ་བ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ནང་ནི་དེ་བྱ་བ་དང་བཅས་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། དོན་ནི་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་དགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་དགག་པའི་ཕྱིར། འདིར་ནི་ཕྱི་ནང་ཅུང་ཟད་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་ནི་ཅུང་ཟད་དེ་ཕྱིའི་གཟུང་བའི ངོ་བོ་མི་དམིགས་པ་དང་།ནང་གི་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རིག་པ་པོ་མ་གཏོགས་པར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་གཞན་ནི་མེད་དོ། །དེ་ཡང་གཉི་ག་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སྐྱེ་བ་ནི་མི་རིགས་སོ། །དེའི་བདག་ཉིད་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་མེད་ན་གཞན་གྱིས། ། གཏོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཛིན་པ་ནི་གཟུང་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་པར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེའི་བདག་ཉིད་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོར་འགྲུབ་བོ། ། གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་པས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་གཟུང་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྟག་ཏུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་བས་ན་ཅི་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ། བར་ན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་བར་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །གཟུང་བ་ལོག་ན་དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པའི་འཛིན་པ་ངེས་པར་མི་ལྡོག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མེད་མིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དགག་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣལ་མའི་དོན་རྟོགས པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ལས་འཛིན་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །མ་རིག་པའི་དབང་གིས་སེམས་ལ་རྣམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྣང་བར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་གང་སྨྲ་བ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་བརྫུན་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྣང་བར་འགྱུར།རྣམ་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྲེལ་པ་མེད་ན་གང་ཞིག་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ། འདི་ལྟར་རྣམ་པ་ནི་ཤེས་ པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ།ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་རྣམ་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཡང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་པས་རྣམ་པ་བསྐྱེད་ པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་མེད་པས་གཟུགས་ཅན་བསྐྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ལས་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་བརྫུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་བྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་བདག་ཉིད་དང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་མ་གཏོགས་པས་འབྲེལ་ པ་གཞན་མེད་དོ།།ཡང་དེ་ལྟ་བས་ན་གང་ཞིག་གང་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པ་དེ་ཡང་དག་པར་རིག་དེ་ངེས་པར་མི་རྟོགས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་རིག་པ་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ། །དེའི་བདག་ཉིད་དང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་།མངོན་པར་འདོད་པའི་རྣམ་པར་བཅས་པ་ཡང་མེད་པ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་བརྟགས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སེམས་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཙམ་དུ་ནི་གནས་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྟོག་པའི་དྲ་ བས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཐར་པ་ཡིན་ནོ།

由于不知所取和能取的本性，因此为了说明这两者的特征，故说'所取的行相'等。所取的行相因为不动，即因为无动摇，如外境般安住，即显现如外境。能取也因具有命根，即因具有动摇，内即如具有作用般表示，此为其义。此处所说：对境是所取的行相，识是能取。
现在论师以破除所取和能取的本性为前提，为了破除主张外境的论典，故说'此中内外皆无'等。此中丝毫即不见外在所取的本性，内在能取的本性也不存在。除了认知者外，并无其他所取和能取的本性。而且这两者在同一刹那生起是不合理的。
若无彼之本性及从彼所生的关系，则不属于他者。能取非所取的自性，因为承许是相异的缘故。也非从彼所生，因为是同时生起的缘故。因为若是彼之本性即从彼所生，则所取和能取的本性得以成立。由于互相观待而成立，故非所取和能取的本性。
因为所取是遍计所执，故是无可考察的本性，因此依于何者而说识为能取？说'中间亦无'，即根境之间丝毫无有所取和能取的本性。所取若灭，则非彼自性且非彼果的能取必定不灭。正因如此而说'非无'，以二种否定而理解真实义。
因此，从所取和能取的本性而言，能取并非不存在，而是确实存在。瑜伽行派所说由无明力故心显现行相的本性，这也不合理，因为无相即是识的真如，与彼无关系的虚妄自性，如何能显现于彼？
若行相与识无有俱时关系，则何者由彼力而成立领受行相？如是，行相非识的自性，因为将导致如识般存在之过。若许为识的了知自性，则彼时将导致如行相般识也不存在之过。识不生行相，因为无色不能生有色故。行相也不生识，因为行相虚妄故离作用功能。除彼之本性及从彼所生的关系外，无有其他关系。
复次因此，若某者与某法无关系，则不能真实了知彼且定不能通达，如了知识的本性如石女儿。具有所欲行相的识与具有二种特征的关系——彼之本性及从彼所生的关系——皆无，非能遍不可得。因此，由断除遍计所执故，成立心无二。为显示此义，故说'住唯心故'。远离分别网的无二智安立，正因如此，了知无二即是解脱。

།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བསྒོམས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་ཐར་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་འཁྲུལ་པ་དང་བྲལ་བའི་ སེམས་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཐར་པ་ཡིན།འདི་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གཞུང་གི་དོགས་པ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གྲོང་གི་སྒྲ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་ལ་དབང་པོའི་ཚོགས་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གནས་མ་ ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་དབང་པོ་རྣམས་ལ་མི་གནས་སོ། །དོན་རྣམས་ལ་མིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལ་མིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་ལ་གནས་མིན་གཞན་གནས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ཚད་མས་ མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བདག་ལ་མི་གནས་སོ།།བདག་ཡོད་ན་ནི་གཞན་དུ་ཤེས་ལ། གང་གི་ཚེ་བདག་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཚེ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་མི་གནས་སོ། །དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡོད་པ་མི་དམིགས་སོ། །གཞན་དུ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་གྱིས་ ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ།།མེད་པའང་མིན་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོར་ཁ་ཅིག་གིས་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེ་ན། མ་བརྟགས་འབྲེལ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེའི་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་སེམས་འཁྲུལ་པ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་མ་བརྟགས་པའི་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་ལས་འདོད་ཆགས་འབྱུང་ངོ་། །ག་ལ་ཡི་ཡང་ནི་བསྟན་དུ་མེད་ཅིང་མི་སྣང་བའི་སྤྲིན་གྱི་ནང་ནས་གནམ་ལྕགས་བཞིན་ནི་ཐོག་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས ན་དེ་བརྟགས་པ་ཉིད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཞེ་སྡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གཉིས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པའི་རིགས་གཞན་གང་ཡིན་པ་ཡང་སྟེ། ང་རྒྱལ་དང་ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁམས་གསུམ་དུ་ནི་ཁྱབ་བྱེད་པ་ནི། འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཁྱབ་པའི་ངང་ཚུལ ཅན་ནོ།།དེ་དག་ནི་རྟོག་པའི་དུག་ལས་བྱུང་བར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཉན་ཐོས་པ་འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་སྟེ། རྟོག་པ་ཡང་ནི་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྟོག་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གཞི་ མེད་པར་མི་སྲིད་དེ།མེ་ལྕེ་འབར་བ་ནི་བུད་ཤིང་མེད་པར་འགའ་ཞིག་གིས་ནམ་མཁའ་ལ་མཆེད་པར་མཐོང་བ་མེད་དོ། །དེའི་གཞི་ནི་སེམས་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཡང་དེ་སེམས་དང་འབྲེལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཇི་ལྟར་ རྒྱུ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ཡིན།གལ་ཏེ་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན། རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། །ཡང་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྤངས་པས་ ཐར་པ་ཡང་གྲུབ་བོ།།དོན་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་གཉིས་ལ་རྟེན་དང་བརྟན་པའི་ངོ་བོར་རིགས་སོ། །གཞན་དུ་ན་རི་བོང་ཡང་རྭའི་རྟེན་དུ་འགྱུར་རོ། །མེ་ལྕེ་དང་བུད་ཤིང་གཉི་ག་ཡང་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།

修习四圣谛而断除贪欲等，这不就是解脱吗？离开遍计所执的迷乱的心性怎么会是解脱呢？这是为了总结声闻教义中的疑问，所以说'贪欲'等。'于'字是表示'为什么'的意思。'聚'字是众的异名。其中，感官的聚集不是贪欲的处所，因此不住于诸根。不在诸境，即不在色等。不在心，即也不在六识聚。'不住于自我也不住于他'，是说因为自我不能被量所成立，所以不住于自我。如果有自我则可知有他，当自我不成立时，由于没有他，所以不住于他。它是不存在的，因为不可得。否则就像色等一样会被现量所决定。也非不存在，因为某些人执著它是心所的本性。那么，众生无因怎么会生起呢？说'未经观察的关联'等，由于外境不存在，所以诸境如幻，因此不是从它们生。有人说是从心的迷乱而生。由于它不是实有，所以不是。因此贪欲是从未经观察的关联因而生。'何处'是说如同从看不见的云中出现闪电一样无法指示且不显现。因此它是遍计。
同样，为了显示其他烦恼也是无实，所以说'如是嗔恚'等。如同显示贪欲是无实一样，应当了知嗔恚和愚痴二者也是无实。不仅是贪嗔痴，其他种类的烦恼也是，如慢、见、疑等。遍及三界，即具有遍及欲界、色界、无色界的性质。应当了知这些是从分别的毒而生，而不是在事物的本性中。
声闻又这样说，说'分别亦即嗔等'，如果贪欲等是从分别而生，那么分别在胜义中不可能无有所依，就像没有人见过火焰在没有燃料的虚空中燃烧。它的所依就是心性。因此，由于它与心相关的缘故，贪欲等从心而生起，它们怎么会无因而生？如果从因生起也是无实，那么一切有因的都将成为无实。因此贪欲等成立为实有。又因为是实有，所以断除它而获得的解脱也成立。这样的道理并非真实，因为若有二个实有，应当是能依所依的关系。否则兔子也将成为角的所依，因为火焰和燃料二者都是实有。因此贪欲等并非实有。

།ཡང་དེ་དག་འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་སྟེ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་སྟོན་པར་མཛད་ཅེ་ན། མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཐུབ་པའི་དབང་པོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་འདོད་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་གང་གསུངས་པ་དེ་དག་ཏུ་ཟིན་དོགས་པ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི།ཡང་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དཔེར་འགའ་ཞིག་དུག་གིས་ཟིན་པའི་དོགས་པའི་དུག་གིས་ཁྱབ་པ་དོགས་པའི་ དུག་ལ་མཁས་པ་འགའ་ཞིག་གིས་བརྫུན་གྱི་སྔགས་བཟླས་པས་དོགས་པའི་དུག་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་བུད་མེད་ཉིད་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དུག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་བྱིས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་མི་སྡུག་པའི་སྒོམ་པ་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ བུད་མེད་རྣམས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གཞན་དུ་ན་བུད་མེད་མཐོང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འགའ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། ཀུན་རྒྱུ་འདོད་ཅན་ཁྱི་རྣམས་ནི། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ ནོ།།འདི་ཉིད་ལ་རིག་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ད་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེའི་དཔེ་ནི་ཀུན་ད་དང་། ཟླ་བ་དང་། པདྨ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ལ་གང་གིས་འདོད་ཆགས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སོ་དང་། བཞིན་དང་། མིག་གི་དཔེར་སྦྱར་རོ། །འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར།བཤང་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་སྦྱར་བ་ལུས་ཀྱི་དཔེར་མི་རུང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སད་པའི་སྐབས་ཀྱི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་སྐབས་བརྫུན་པ་དེ་ལྟར་སད་པའི་སྐབས་ཀྱང་བརྫུན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་མཐོང་བས་རྣལ་འབྱོར་པས་ཡུལ་འགའ་ལ་ཡང་ཆགས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ནི་བསྟན་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པས་སོ། །རྨི་ལམ་གྱི་ གནས་སྐབས་ན་བུད་མེད་ཤེས་ན་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་གཉི་ག་བརྫུན་ཞིང་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཚན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཆང་བས་ནི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་གི་ཚེ་ཕྱོགས་གཅིག་བུད་མེད་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཕྱེ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། ཆད་པ་ཕྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཡུལ་གང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་པ། ཆགས་པ་མ་ཡིན་ཆགས་མེད་མིན། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་ དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་ཞིག་ཆགས་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞིག་དམིགས་པ་དང་ལྡན་པས་མི་གཙང་བ་བསྒོམས་པས་ཡུལ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྐྱེ་མོད་ཀྱི། དེས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པས། འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་མི་གྲོལ་ ལོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཆགས་པ་དང་། ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་ན་ཆགས་པ་སྐྱེ་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འདོད་སྤོང་དོན་གཉེར་བ་སྟེ། གང་ཡིན་པ་དེ་ཆགས་བྲལ་ལའང་སྟེ། འང་གི་སྒྲ་ནི་འདོད་ཆགས་ལའང་བསྟེན་མི་བྱ་སྟེ། ཡིད་ལ་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་ལམ་འཁྲུལ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ལམ་འདི་ནི་ངོ་མཚར་དང་བཅས་པས་བསྔགས་པའི་ཕྱིར། ཨེ་མའོ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཨེ་མའོ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་མཚར་རོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི། ལམ་འདི་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཉིད། །དེ་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་དབེན་པ་ཉིད་དོ།

他们又这样说道：'如果贪欲等是无实体的，那为何世尊要宣说它们的对治法呢？'
说到不净观等，佛世尊宣说修习不净观等作为贪欲的对治，这是为了平息执著的疑虑，而非是实有的。
譬如有人被毒所染而生疑虑，毒遍及全身，毒药专家以虚假的咒语来诵持，疑虑的毒就会平息。
同样，对于那些被女性作为贪欲因缘的毒所染著的凡夫，为他们宣说不净观作为对治。
而女性本身并非贪欲的因缘，否则见到女性的所有人都会生起贪欲。
如此一来，就没有人能离贪了。因此经中说：'如狗般贪欲遍行。'
为了说明这个道理，又说到'茉莉花'等，以无实体性为例，以茉莉花、月亮、莲花等不存在的事物，用来比喻牙齿、面容、眼睛等生起贪欲的因缘。
为了生起离贪，以粪便等为例来比喻身体是不恰当的，因为应当了知清醒状态下的女性身体如同梦中一般。
就像梦中的境界是虚妄的，同样清醒状态也是虚妄的，这就是其含义。
如此，由于见到贪欲和离贪都无因缘，瑜伽行者不应对任何境界生起执著，为了说明这点而说'贪欲'等。
如前所说的方式，在梦中状态所知的女性，贪欲和离贪二者都是虚妄不实的，这就是其含义。
又为了说明由于因缘不可得而显示其他事物也是无实体性，而说'某些'等。
其中'醉酒'表示一切境界都是无实体性的本质，这就是其含义。
当为了显示女性是无实体的一面时，通过分别的推理，由于境界无实体性，瑜伽行者'非贪非离贪'，这就是其含义。
为了说明这个意义，而说'若人离贪'等。某人虽然通过具有所缘的不净观修习而对境界生起离贪，但因为未见实相，故不能决定解脱轮回。
因为贪欲和离贪是相互依存的，从三昧中出定后必定会生起贪欲，这是毫无疑问的。
因此，追求断除贪欲者，对于离贪也是，'也'字表示对贪欲也不应依止，不应作意，这就是其含义。
如此，通过显示四圣谛道是迷乱的，为了赞叹这个法无我之道的稀有，而说'奇哉出世间'等。
'奇哉'表示稀有，'出世间'是指出世间，'此道极寂静'是指远离所分别的法性。

།གང་གི་ཕྱིར། གང་ཞིག་གཞན་གྱི་ཚིག་བདེན་ན་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་མི་ གཙང་བ་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་དེ་ཉིད་ཁོ་ན་བདེན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚིག་འདི་བརྫུན་ཏེ།བདེན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཉི་ག་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་གཅིག་ནི་བརྫུན་ལ་གཞན་ནི་བདེན་ཞེ་ན། གནོད་པ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་ཡང་བདེན་པར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདེན་པར་གསུངས་ཏེ། རབ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་ལམ་དེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ལ་མི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་བརྫུན་པ་ཉིད་དེ་མི་བདེན་པར་ རྟོགས་པར་བྱའོ།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པ་མ་མཐོང་སྟེ། དེ་དག་རང་གི་དོན་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ལས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་དམན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་ཐེག་པ་ དེ་དག་བདེན་པ་དང་བརྫུན་པར་བརྟགས་པ་ཅི་ཞིག་དགོས།གང་ཞིག་གཞན་དོན་བྱེད་པ་དེ་བདེན་པར་བདག་གིས་རྟོགས་ཏེ། དེ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་གནས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྲོག་གཏོང་བས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས།ད་ནི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མཆོག་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདེན་ལ་བདེན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བདེན་ལ།བདེན་པ་ཡིན་པར་མཁས་པ་མཆོག་རྣམས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་འཁྲུལ་པ་བརྫུན་པར་གཟིགས་ཏེ། དེ་བརྫུན་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ ཐེག་པ་བདེན་པ་ལ་ནི་གནས་པར་མི་བྱའོ།།མཁས་པ་བདེན་པར་གསུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚིག་རྣམས་མི་བདེན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱིས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།བྱིས་པའི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་སྟེ། ངག་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་བདེན་པའི་དག་ལས་བརྫུན་པའི་ངག་མཆོག་སྟེ། ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་གང་ཅུང་ཟད་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ངག་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཐར་ནི་སྟེ། དེའི་བདག་ཉིད་བརྫུན་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་ངག་རྣམས་ནི་དྲང་བའི་དོན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉི་ཤུ་པ་ལས་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་ཡང་མི་ཤེས་ཏེ།བློ་ལ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ནུས་པ་མེད་པས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་སྒྲའི་དོན་མི་ཤེས་པས་སྒྲའི་ཤེས་པ་ཚད་མར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྒྲའི་ཤེས་པ་ལས་དོན་ཐོབ་པ་ནི་མེད་དེ། གང་གི་ ཕྱིར་སྒྲ་རྣམས་དང་ནི་ཕྱིའི་དོན་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་ལ་མི་བསླུ་བ་ཡང་ཚད་མར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཐོབ་བློ་དེ་ཉིད་མིན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བློའི་སྒྲ་ནི་སྒྲའི་ཤེས་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་དེ་ཉིད་མིན་ཏེ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་དེས་ཐོབ་མེད་དེ། སྤྱིའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་བརྗོད་པ་འདིས་རང་གི་ཐེག་པ་དམན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོས་བཟློག་པའི་དོན་གྱིས་མཆོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །དོན་དེ་ཉིད རྣམ་པར་སྤོ་བའི་ཕྱིར།དངོས་པོ་གང་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་དང་དེ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པར་རིགས་ཏེ། སྡེབ་སྦྱོར་ཉམས་པས་མ་བརྗོད་ཀྱང་རྟོགས་པར་བྱའོ། །རྣམ་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཉི་ག་ལ་ཡང་བལྟའོ།

为什么呢？如果别人的言论是真实的，那么声闻乘中修不净观等言论就是唯一真实的，而大乘的言论就是虚妄的、不真实的，这就是其中的含义。两者不都是世尊所说的吗？为何一个是虚妄而另一个是真实呢？
所谓'造作损害'等，即使声闻乘是真实的，是世尊如实宣说的，因为须菩提等人通过这条道路获得了涅槃。虽然如此，但因为不能利益一切众生，所以应当了知它是虚妄的、不真实的。也未见声闻们趋入利益众生的事业，因为他们只求自利。
正因为如此，在其他般若波罗蜜多等经中说声闻乘是低劣的。再者，何必要考究这些乘是真是假呢？我认识到，凡是利益他人的就是真实的，这就是大乘，因为菩萨安住于此，即使舍弃生命也在利益众生。
如此以利益众生的修行来显示大乘较声闻乘殊胜之后，现在为了以殊胜智慧来显示其殊胜，所以说'真实中的真实'等。因为无二智慧是大乘的真实，所以大乘是真实的，诸位最胜智者说这是真实的。
以这无二智慧见到声闻乘执著能取所取的本性是迷乱虚妄的，因为是虚妄的缘故，所以不应安住于声闻乘的真实。这是与'智者说为真实'相连的。
如此以殊胜智慧显示大乘的殊胜之后，现在为了显示依止声闻乘的言论不真实，所以说'凡夫世间'等。在凡夫世间的言论、语言当中，虚妄语比真实语更为殊胜、更为超胜。因为任何与此相关的言论最终都是虚妄的本质，这就是其中的含义。
这样，他们的言论是权宜说法，因为宣说补特伽罗、蕴、处、界等。补特伽罗等也是不存在的，因为在《二十论》中已经破除了。也不了解世尊所说的密意，因为缺乏理性思维的能力而执著字面意义。
同样，因为不了解如实的语言含义，所以主张语言认识是量。从语言认识中是得不到对境的，因为诸语言与外境没有关联。
为了说明不欺诳对境才是量，所以说'因为所得认识不是真实的'。这里'认识'一词表示语言认识。这也不是真实的，因为不是正确的。为什么呢？因为没有量。对于所要获得的对境，它无法获得，因为它只缘取共相。
因此，通过说明这种不真实，显示了自宗的低劣。大乘则以相反的意义显示为殊胜。为了广说这个意义，所以说'诸事物'等。应当说'彼彼'，虽然因为韵律的缘故未说出来，但应当了知。'观察'一词应当用于两者。

།དེ་ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྔར་ བསྟན་པའི་རྣམ་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་བློས་བརྟགས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་།ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་རྣམ་པར་བརྟགས་པ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་ཡིན། །དེ་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྒྲས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོགས་ པས་བརྟགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བརྫུན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ།དེ་བདེན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིར་ཡང་གང་དང་གང་བརྗོད་པ་རིག་པས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །གང་ཞིག་མ་བརྟགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏོ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཉིས་སུ་མེད་ པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བློས་མ་བཅོས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་གང་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་གང་གི་སྒྲས་སྒྲོ་བཏགས་པས་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་མཐའ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། གང་ཞིག་བློ་ཡི་ཡུལ་མིན་པ། །དེ་ལ་ངག་ བརྗོད་ག་ལ་འབྱུང་།།ཞེས་གསུངས་སོ། །ད་ནི་རྟོག་གེ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཨེ་མའོ་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཨེ་མའོ་སྐྱེས་བུའི་རང་བཞིན་ནི། ཨེ་མའོ་སྐྱེས་བུའོ། །དེ་མ་དུལ་བ་ནི་འབར་བའོ། །དེ་ཉིད་ཕྱིར་ནི་གནས་མེད་པ་སྟེ། འགའ་ཞིག་ལམ་དེ་ལ་གནས་ པ་མེད་པས་གང་དག་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་དོན་ཏོ།།སྒྲུབ་པ་དང་ནི་སུན་འབྱིན་པའི། །རྒྱུས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ང་རྒྱལ་གྱི་དབང་གིས་ཇི་ལྟར་མོས་པའི་དོན་དུ་འཇོག་སྟེ། ཡོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འཇོག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཕན་ ཡོན་བསྟན་པར་བཞེད་ནས།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མི་ཤེས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ལས་བླུན་པ་ཉིད་དེ། རྨོངས་པ་ཉིད་ལེགས་པ་ཡིན་ཏེ། མཆོག་ཡིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལས་རིང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་ངན་པ་ལ་ ཤེས་རབ་རྣོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་ལམ་ནོར་བ་ལས་འཕྱེ་བོ་ཉིད་ནི་འཕྱེ་བོའི་རང་བཞིན་ཅན་མཆོག་ཡིན་གྱི། མགྱོགས་པ་ནི་མགྱོགས་པར་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ལམ་དེ་ནི་རིང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པར་ཕྱིན་པས་བརླག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་ པོ་ལ་གུས་པ་དང་གཞན་པའི་ཕན་ཡོན་དང་སྨད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤེས་ཤིང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གུས་པ་དེ་དག་ཉིད་དོན་གྱིས་བདེ་བར་གཤེགས་པ་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །རང་སྡེ་ནི་གཞན་དག་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་སློབ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་སྡེ་པའོ།།ལམ་མིན་ནི་ལམ་ལས་ཉམས་པའོ། །དེ་ཉིད་གཡང་ས་སྟེ་ལྷུང་བའི་གནས་ལྟ་བུའོ། །དེར་འཁོར་བ་ནི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལ་ཞུགས་ཤིང་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་འཁོར་བ་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ནི་ཡང་ དག་འཇུག་པ་ཡི།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ནི་ཡང་དག་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མཁས་པས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་མི་འཇུག་གི། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འདི་དག་ལ། འཁོར་བ་རབ་ཏུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འཁོར་བ་རབ་ཏུ་སྤང་བ་ལ་དམིགས་ནས། ཐམས་ཅད་ བློ་ནི་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བློ་ཐ་དད་མེད་པའི་རྒྱུས་མཁས་པ་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་མི་རིགས་སོ། །འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐེག་པ་གཉིས་པོ་ལ་འཁོར་བ་སྤོང་བར་མི་འདོད་པའི་བློ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ། །ཡང་འཁོར་བ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་ པར་དཔྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྐད་ཅིག་གཞན་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུན་འཇུག་སྟེ། མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། ཐོག་མཐའ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཐོག་མ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའོ། །གང་གི་ཚེ་ཐོག་མ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའམ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་མ་བསྒོམས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཐའ་མ་མེད་པའི་ བདག་ཉིད་ཅན་ནོ།

其中意义是这样的：如前所说的方式，声闻乘的智慧是由分别心所执著的能取所取以及遍计所执，这一切都是虚妄的。这不是真实的。以声音增益而遍计所执的这一切都是虚妄的意思。说'这是真实'，在此也如前所说，凡是言说所知的都应如前配合。'未经观察'也如前所说。
其中意义是这样的：大乘无二智慧的真如，未经心识造作，未被分别念所观察的，那才是真实。又，未被声音增益所观察的，那就是真实际的意思。如是说：'凡是非心识境界者，于彼岂有言说生。'
现在依据论理者的观点，说'奇哉士夫'等。奇哉士夫的自性即是奇哉士夫。未调伏即是炽燃。正因如此而无住处，即是无有任何人安住于此道，所以是如此愚者们所观察的义理。
对于证成与破斥，虽然并不了解，但由傲慢力故，随着各自的意乐而安立，即是安立为实有自性的意思。
现在为了显示大乘的功德，说'大乘'等。不了知大乘即是不了知大乘本质的人们中最愚笨的，其愚痴反而是好的，是最殊胜的，而对于远离大菩提道的恶道，具有敏锐智慧反而不好。
譬如在错误的道路上，迟钝性是最殊胜的迟钝性，而快速并非真正的快速前进，因为那条路是长远的，无有尽头地走下去会毁灭的意思。
现在为了显示恭敬大乘与否的功过，说'诸人'等。凡是了知大乘并对大乘恭敬的人们，应当了知他们实际上就是善逝。自部即是其他世尊弟子，故为自部。非道即是失坏于道。这就像悬崖即堕落之处。在其中轮回即是趣入迷乱因的意思。
现在为了观察轮回，说'心正趣入'等。对于心正趣入之处，智者不作观察，因为对于这些事物，为了彻底断除轮回，缘于断除轮回，一切智慧都是相同的，因此由智慧无差别之因，智者不应观察。
这样显示：二乘中没有任何不欲断除轮回的心。又为了显示轮回的生灭等观察趣入，说'相续'等。相续即是不间断地趣入其他刹那相续，即是无常的意思。
复次如何？说'无始终自性'等。离于开始即是无始。若有开始时则成无因。若是无因则成永远存在或永不存在。由未修习法无我的方式而成无终的自性。

།རང་བཞིན་འདི་ཅི་ཞེས་ནི་ཅིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་འཁོར་བ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཅན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་མཁས་པས་བློས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཏེ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དཔྱད་པའི་སྒོ་ནས་འཁོར་བ་བརྟག་པའི་ ཕྱིར།སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་འཁོར་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་སྣ་ཚོགས་འདི་དག་གང་ལས་འབྱུང་ཞིང་གང་དུ་ཡང་ནི་འཇིག་པར་འགྱུར་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ལ་འགའ་ཞིག་འཇུག་ན་རང་གི་བག་ཆགས་ས་བོན་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་སྣ་ཚོགས་པ་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེས་སོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསལ་བར་རྟོགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ ཞེ་ན།གཉིད་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་གཉིད་ལོག་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། མི་དྲན་པའི་གནས་སྐབས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ན། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འགགས་ནས་ སླར་ཡང་འབྱུང་བར་སྣང་བས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ངེས་པར་འགྲུབ།ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་སྒྲ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་སུམ་ཅུ་པ་ལས། རྣམ་སྨིན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ། །ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དེ་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། གང་གི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གྲུབ་པ་ནི་ངེས་པར་ཡོད་པར་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མཐོང་བ་ལས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས བུ་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་གང་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རང་གང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤངས་ནས་རིགས་མི་མཐུན་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་འབྱུང་བ་ནི་མི་རིགས་སོ། །དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ ཏེ།ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། བདག་ཏུ་བརྟགས་པ་ལས་ཀྱང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ནི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་གྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་འཁོར་བ་གང་ལས་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གང་དུ་འགག་པ་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ཕྱིར། དབང་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དབང་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྲས་བུ་ལས་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཞན་མཐོང་བས་ངེས་ཏེ། རང་གི་རྣམ་པས་དཔག་པ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པས་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་དབང་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འབྱུང་བ གང་ཡིན་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཕན་ཚུན་ཐ་མི་དད་པས་ན་ཐ་དད་མིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་འཁོར་བའི་སྒྲར་ བརྗོད་དེ།གཞན་འགའ་ཞིག་འཁོར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་གཞག་པ་ནི་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་འཁོར་བས་ན་འཁོར་བ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་འཁོར་བ་ནི་མེད་དེ་ཕྱིའི་དོན་དག་ནི་བེམས་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ འབྱུང་བ་དང་།འགག་པ་ནི་འཁོར་བ་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ད་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་དོན་བསྟན་པར་བྱེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཡང་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པར་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྟག་ཏུ་གཉིས་ སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

智者即是对'此自性是什么'、'是何种本性'等轮回进行观察时具有智慧者，是随顺大乘的智者以智慧遍寻而趣入之义。
现在为了通过观察生灭来考察轮回而说'种种'等。'种种'一词是轮回的异名。
如是，若有人趣入观察'此等种种从何处生起，又于何处灭尽'，则说'自己的习气种子'。
因此，从阿赖耶识中所住的习气种子生起种种。
转识自性中难道不是无法明了阿赖耶识吗？应当如何了知其存在呢？
说'睡眠'等。譬如在睡眠、昏迷、失念的状态中，以及无想定、灭尽定的状态中，诸转识灭尽后又显现生起，由此必定成立一切种子。
'一切种子'一词是指阿赖耶识，如《三十颂》中说：'异熟一切种'。
又如何了知其为一切种子性？因为它是一切转识种子的自性所依。其成立即是必定存在之义。
因此，从见到转识的果而推知其因。因为无因不可能生果，故彼因即名为阿赖耶识。
舍弃自身所依因的识而从异类生起其他识是不合理的。诸根也非所依因，因为会导致成为识的过失。从所计我也不合理，因为它是常法故不能作用。
如是应知轮回从何处生起。为观察其于何处灭尽，而说'根境'等。
根即是异熟识，应从色等各别决定境的识果推知具有功能差别关联的眼等处。
正因如此，由见他而决定，以自相推度，应从青等识的功能差别推知色处。
如是根境体性从阿赖耶识所生者即名转识。彼等一切皆名转识。因果体性互不相离故非有别。
此中显示：唯诸转识说为轮回之名，无有其他可立为轮回之义。因为由于普遍流转故名轮回，除识之外别无轮回，因为外境是无情故。
因此，应知诸识的生起与灭尽即是轮回的生起与灭尽。
现在为显前说之义，若问：无二自性心如何由种种行相差别而显现？非如是，因为它恒时是无二自性故。

།འོན་ཀྱང་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་དེའི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆུ་གཡོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན། ཆུ་གཡོས་པ་ལས་དེ་དང་དེར། །རླབས་ནི་ཐ་དད་དངོས་འབྱུང་བཞིན་ཏེ། ངོ་བོར་མཐོང་བ་ཉིད་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་ཡང་། ཕྱིར་ཡང་མི་གཡོ་གཉིད་ལོག་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བདག་ཉིད་དུ་ཐ་དད་པའི་ངོ་བོར་སྣང་སྟེ། སྐད་ཅིག་དེ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དངོས་པོ་གཅིག་གི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ སྣང་བར་ཅི་ལྟར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།དེ་ནི་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་གཉིས་སུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་མཐོང་བའོ། །རིགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་མ་ཡིན་ཏེ། །དོན་དེ་ནི་རིགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།རིགས་པས་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཅི་ལྟར་སྐད་ཅིག་ལ་ནི་བརྗོད་པ་ནི་སྐད་ཅིག་ལ་བཏོན་པའོ། །སྒྲ་དང་སྒྲ་བརྙན་ནི་བྱེ་བྲག་གཉིས་སུ་ཐོས་པའི་རིགས་པ་ནི་མེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྒྱུ་མ་མཁན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་མཁན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དུ་མ་སྐད་ཅིག་ལ་སྟོན་པ་ན་འགའ་ཞིག་གསང་བའི་གནས་ཤེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་ལྡན་པའི་ སྐྱེས་བུ་མཐོང་ན།རང་བཞིན་ནི་རང་གི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་གནས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱིས་པ་རྣམས་རྣམ་པའི་ངོ་བོ་སྐད་ཅིག་ལ་སྣང་ངོ་། །མཁས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་འགའ་ཞིག་གིས་མཐོང་ན་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་ འདི་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སྔོ་དང་དམར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཅི་ལྟར་རྩངས་པ་སྔོ་དང་དམར་པོར་ངེས་པར་སྣང་བའི་དངོས་པོར་བདག་ཉིད་སྟོན་ཅིང་ཡང་དངོས་པོ་གཞན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོའི་ བདག་ཉིད་དུ་སྣང་ཞིང་།མཁས་ལ་སྟེ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་ནི་གཞན་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་སྣང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ཨུ་རྒྱན་པ་ལས་འདི་སྐད་ཐོས་ཏེ། འདི་ལྟར་བདག་ཅག་གི་ཡུལ་གྱི་རྩངས་པ་གང་ཅི་འདྲ་བའི་གཟུགས་སྟོན་ཅིག་བྱས་ན་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ འདྲ་བ་སྟོན་ཅེའོ།།བྱིས་པ་རྣམས་ལ་གཞན་དུ་སྣང་ཞིང་མཁས་པ་རྣམས་ལ་གཞན་དུ་སྣང་ཞེས་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་འདིར་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་གནས་ ཏེ།དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ལོག་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་དེ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་འགའ་ཡང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐར་པ་ རྩོམ་པའི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་དྲི་མ་མེད་པའི་དབྱེ་བས་བྱིས་པ་དང་མཁས་པ་རྣམས་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་སྣང་བར་འགལ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ད་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ཡི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་འདི་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དུ་བཞེད་དེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་པས་ན་དྲི་མ་མེད་པའོ། །སྔོན་པོ་དང་དམར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་མེད་ཅིང་ངོ་། །སྒྲ་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ།།སངས་རྒྱས་མིན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལས་མ་གཏོགས་པས་ན་ཡང་གཞན་འགའ་ཞིག་གིས་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཤེས་པར་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

然而为了向愚童们显示其本性，故说'如水波动'等。譬如，如同水波动时，于彼处生起种种不同波浪之相，虽于刹那间显现其本性，复归于不动，如同睡眠。如是，由遍计分别识之差别相，显现为各异自性，于彼刹那成为无二之本性，此为其义。
若问：一事物之自性如何合理显现为二？故说'彼二'等。彼识显现为二，即见为二。非是正理之境界，此义即是彼义非为正理所行境界，不能以正理显示之义。
若问：如何？故说'于刹那'等。如何于刹那中说，即于刹那中发声。声音与回声二种差别同时听闻之理是不存在的，此处亦复如是，此为其义。
为显示遍计所执性非显现之自性，故说'如幻师'等。譬如幻师示现种种相，即于刹那显现诸多相时，若有人知其秘密处，则见具幻术之人，自性安住于自体中。如是，由诸识之力，愚童们于刹那见到诸相之体性。若为具慧者所见，则为无二自性，此为其义。
为显示此义，故说'青与赤'等。如同变色龙确定显现为青色与红色之事物自体，复示现为他物，如是识对愚童显现为遍计所执事物之自体，于智者，即为他性，显现圆成实性，此为其义。
复从乌金人处闻如是言：'如是我等地方之变色龙，若令其示现何种形相，则示现如是相。'
若问：于愚童显现为一相，于智者显现为他相，此意如何？答：此中密意如是，如是识安住于遍计所执自性与圆成实自性二者。其中遍计所执自性之颠倒即是圆成实自性。若于一切时皆为遍计所执体性，则尔时无人能得解脱。若是圆成实自性，则尔时众生求解脱无有意义。
是故，由有垢无垢之差别，于愚童与智者显现其自性，实无相违。今为显示师之自性事，故说'此之自性'等。此识许为如是自性：由不障碍见真实故为无垢。由无青红等相故无相。由无声等令他相续明了之因故不可言说。除佛世尊外，余人皆不能知胜义体性，此为其义。

།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཁོ་ནས་མཁྱེན་ཞེ་ན། ཐ་མལ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བོ་ཐ་མལ་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོར་བརྟགས་པ་རིགས་དེ་དག་བཞིན་དུ་དེའི་ངོ་བོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་མི་མཁྱེན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་མཁྱེན་ཏེ།དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེས་མཁྱེན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ནི་གཞན་དག་གི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ནས་མཁྱེན་གྱི་གཞན་དག་གིས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ལུང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་ཏེ།ལུང་དང་བསྟན་བཅོས་ལ་དྲིས་ནས་བདག་ཅག་སྨྲ་བ་འབའ་ཞིག་ཙམ་ཡིན་གྱི་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། མིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མིག་དང་ལྡན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ཡུལ་ཉིད་དུ་དམུས་ལོང་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱུད་ པས་ཐོས་ནས།མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་མཁྱེན་ལ་གཞན་དག་གིས་དེ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་དེའི་དོན་དུ་སེམས་པ་ནི་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཡེ་ཤེས་མིག་ སྨན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཡེ་ཤེས་མིག་སྨན་ཁྱད་པར་གྱིས་ཏེ་མིག་གིས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེ་རུ་མ་འོངས་འགྱུར་ཏེ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །གང་གི་གནས་སྐབས་ལ་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་བཞིན་དུ་བདག་ཅག་གི་སེམས་ཀྱི་དེ་ཉིད་དེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དོན་དམ་པ་དེ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྣ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཕྱིའི་འགྲོ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དེ་གཞག་ཅེ་ན། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ལུང་དང་རིགས་པས་[(]ལེན་[,]ལན་[)]འདེབས་ཏེ། དེ་ལ་ལུང་ནི། ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་དང་གང་གི་ནི་བྱིས་པ་རྨོངས་པས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་བསྒོམས་པས་དེ་དང་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བ་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་མདུན་ན་སྣང་སྟེ།དེའི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིའི་དོན་ནི་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ལས་འདི་དག་གི་དོན་འགྲུབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་ གྱིས་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གོས་རྣམས་བགོས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གོས་རྣམས་བགོས་ཀྱང་ཡན་ལག་ལ་གོམས་པ་མ་ཚང་བས་ཤིན་ཏུ་གྲང་བའི་བ་མོས་གནོད་པར་འགྱུར་ལ། མིག་ལ་མི་གནོད་པ་འདི་ནི་ངོ་མཚར་ཆེའོ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་གོམས་པ་དང་གོམས་པ་ མ་ཡིན་པའི་སྟོབས་ལས་རྗེས་སུ་དཔྱད་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གོམས་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀོ་པགས་མཁན་ལ་ཀོ་པགས་ཀྱི་དྲི་ང་བས་ཤིན་ཏུ་གནོད་པ་མེད་ཀྱི། གཞན་དག་ལ་གནོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ པགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།ལག་པས་ཉེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཉེད་པ་ན་དེ་ལ་དྲི་ཤིན་ཏུ་ང་བར་སྣང་ངོ་། །ལུས་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལུས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོག་མར་ནི་དང་པོར་ཏེ། དུག་ཟོས་པས་ནི་འཆི་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ བ་དེ་ཉིད་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟོས་མཐར་ནི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་མདུན་ན་སྣང་གི་ཕྱིའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་སེམས་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བརྟགས་ནས་དགག་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་གང་ལས་འབྱུང་ཞེས་ཟེར་ན། ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་གང་ལས་བྱུང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

又为何唯独是诸佛世尊了知呢？说'凡夫'等，意思是：如同凡夫众生将识执著为能取所取的本性，诸佛世尊并不如是了知其本性。
而是了知彼识的圆成实性，即是彼世尊所了知。因为彼广为人知的真实性并非他者所有。
为何是一切智佛世尊独自了知而非他者呢？说'经典'等，我等仅是依据经典论著而说，并非完全通达。
如何呢？说'眼'等，如同盲人通过传闻而说'以眼见色'一样。
若说佛了知识的本性而他者不能完全了知，那么为此而思维就成无义了。说'智慧眼药'等，以殊胜智慧眼药之眼。
因为在那个阶段将会到达，即获得欢喜地等地的阶段。在彼阶段，如同调御者即佛世尊一般，我等心的真实性，即圆成实胜义，将会全部见到。
外在世间不是已安立为种种自性吗？如何在识上安立彼等呢？说'诸愚者'等，以经教和理证回答：
其中经教为：经中说'此三界唯心'。当说理证：愚者凡夫反复修习所分别的识，由修习彼彼识的力量而生起，如幻化人般显现在前，因为是彼类故，外境是不存在的。
如何由修习力而成就此等义呢？为此以三偈显示譬喻，说'虽着衣'等：虽着衣服，因肢体未习惯，极寒之风会造成损害，而眼睛却不受损，此甚为稀有。
因此，在此应当依据习惯与未习惯的力量而观察。同样说'习惯力'等：由习惯力，皮革师对皮革的臭味并无太大损害，而他人则有损害。
是何种皮革呢？说'手揉'，以双手揉搓时，对彼显现极臭之味。
说'有身者'等：有身者最初食毒必定会死，而彼由习惯力，最终食用则成甘露，如是由修习力，唯识显现在前而非外境。
今为遮破外在诸大种的因，经观察而说'大种'等，'亦'字表示分别。诸大种亦从何生呢？意即无有从外在因所生。

།འདི་ལྟར། ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེས། །ཞེས་ལས་རྣམས་ལས་འབྱུང་བ་རྣམས་ སྐྱེ་བར་འདོད་དོ།།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟར་མི་རིགས་ཤེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་ལུས་ལ་གནས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་དེ་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་གང་ལ་ གནས་ཤེ་ན།ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་སེམས་གནས་ཕྱིར། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བག་ཆགས་ནི་སེམས་ལ་གནས་སོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ན་ཡོད་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་དེའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་བག་ཆགས་གནས་ པ་དེར་དེས་འབྲས་བུ་ཉིད་བྱེད་དོ་ཞེས་གྲག་གོ།།ཞིང་ལ་ས་བོན་བཏབ་པས་རིའི་རྩེ་མོར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བག་ཆགས་ཀྱི་མཐུས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་མདུན་ན་སྣང་གི་ཕྱིའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དམིགས་པས་འབྱུང་ བ་རྣམས་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་རྟོགས་ཏེ།དམིགས་པ་ཡང་དེའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཡང་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་གཉི་ག་ལས་གྲུབ་པས་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བརྟགས་པ་ཡིན་པར་རིགས་ཀྱི། གཉི་ག་ལ་མ་གྲུབ་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ།།ད་ནི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེགས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལེགས་པའི་ལས་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་ལ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་སེམས་ཡིད་དུ་འོང་བའི་སྐྱེ་བོར་སྐྱེའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལ་གཞན་གྱི་སྲོག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་སྟག་དང་སེང་གེ་དོམ་དང་སྦྲུལ་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པར་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་འདིར་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་དེ་དག་བེམ་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གར་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་གཞན་ལ། རྐང་པ་ལག་པའི་གཡོ་བ་ལ་སོགས། །ཇི་ལྟར་གཞན་ལས་བྱས་པར་འགྱུར། །ད་ནི་གཞན་གྱི་ དོགས་པ་བསུ་བ་དང་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར།རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་རླུང་ལས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་བ་བསྐྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་རླུང་གང་ལས་ཡིན་འབད་པ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འབད་པ་དེ་ཡང་གང་ལས་ཡིན། གལ་ཏེ་འདོད་པ་ལས་ཡིན་ན། དེ་ཉིད་ ནི་ཁྱོད་ནི་ལམ་དུ་ངེས་པར་ཞུགས།ངེས་པར་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ལམ་དེ་ཉིད་དུ་ཁྱོད་ཞུགས་ཏེ་ཤེས་པའི་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་རླུང་གི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་འདོད་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་དེ་ནི་འབྱུང་བར་མི་ སྲིད་དོ།།རེ་ཞིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་དཔྱད་པ་གཞག་ལ། དེ་དག་ནི་རྟག་ཏུ་རང་བཞིན་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། གྲངས་ཅན་གྱི་གཞུང་གི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཕྱིར། ཕ་མའི་ཁུ་བ་ཁྲག་དག་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་གཞན་ དང་ལྡན་པའི་ཕ་མ་སྟེ།ཕ་མ་གཉིས་དང་འབྲེལ་པའི་ཁུ་ཁྲག་དག་ལས་ཁུ་ཆུ་དང་ཟླ་མཚན་དག་ལས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་མགོ་བོ་དང་། ལག་པ་དང་ལྡན་པའི་ངོ་བོ་མི་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར། དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་གཞན་དང་ལྡན་པའི་ས་བོན་ལས་མཚན་ཉིད་མི་ མཐུན་པའི་ཤིང་རྣམས་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།རྟག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་མི་རིགས་སོ། །འདི་ལྟར་ཁྱོད་འདོད་པའི་གཙོ་བོ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོར་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ཅི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན། བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་ན། འདི་ལྟར་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཙོ་བོ་ཡང་འགྱུར་རོ།

如此说'从业生起种种世间'，认为从诸业生起诸大种。这也不合理。为何不合理呢？因为诸大种被认为是存在于其他生命身体中的果报，与善业和不善业没有关联。
再者，业的习气依于何处呢？说'业习气住于心'，习气是住于心的。如果住于心，那么存在于其他生命中的诸大种就不是其生起的因，因为被隔断了。习气所住之处，其果报即在彼处产生，这是众所周知的。种子播于田地，不会在山顶结果。
因此，由习气力量，识本身显现为大种等相，而非外境。再者，由所缘推知诸大种存在，所缘也是其相，因为从识生起的缘故。因此，由于此识为二者所成立，应当是转变为大种相的遍计，而不应当是由二者不成立的外境。
现在为了显示业习气的形相，说'善作'等。善业在其他生中，由业习气的形相，是寂静的识相，色识生为可意的众生。同样，由此因缘，前生执著他命者，生为极为可怖的虎、狮、熊、蛇，此为其义。
现在为了显示此中另一理由，说'若是'等。若诸大种非是识的本性所遍计，那么它们因为是无情的自性，如何能对舞蹈等其他行为，产生手足运动等？
现在为了迎接他人疑问并予以遮遣，说'风'等。若说从风产生诸大种的作用。如此，风从何来？若说从努力来。那么努力又从何来？若说从欲望来。你已确定入于此道。确定即是分别。你入于此道即是识的作用，而非风的作用。因为离开识之外无有欲望，因为是其功德，不可能从他处生起。
暂且搁置诸大种因的观察，它们恒时是变化的自性。为了迎接数论派的疑问，说'从父母精血等'。具有不同形色等的父母，即与父母二者相关的精血，从精液和月经中，产生具有不同特征的头部和手等性质的人类。从具有不同形色的种子中，诸树如何生长增长为具有不同特征的事物呢？常住自性的事物不应变化。如此，你所承许的大自在等转变为果的本性是不合理的遍计本性，为什么？是一切自性都转变，还是部分转变？若一切自性转变，如此大等无常，如是大自在也应变化。

།འོན་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ན་དེ་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གང་ཡོངས་སུ གྱུར་པ་འབྲས་བུ་གསལ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་བྱ་བ་མེད་པ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ།ཕྱོགས་གཅིག་ལས་བྱས་པ་དང་བཅས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དབྱེ་བས་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་གཙོ་བོ་དེ་བྱེད་པ་བྱེད་པ་མེད་པ་གཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མེད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་ལ། སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཡིན་ ནོ།།རྟག་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་པར་མི་རིགས་ཏེ། རང་བཞིན་ཐ་དད་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་མེད་ན་སྒྲ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཁ་ལས་སྒྲ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྒྲ་ནི་སྐྱེས་བུའི་འབད་པའི་རྩོལ་བ་ལ་རག་ལས་པ་གནས་དང་ བྱེད་པ་དང་།རྐན་དང་མཆུ་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་འདི་ལས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་སྣང་བ་ན་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ཡོད་ན་ནི་འབྱུང་ལ་དེ་མེད་ན་ནི་མི་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ རྒྱུ་མི་འདོད་ན་དེའི་ཚེ།ཁ་དང་རྫ་རྔ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པ་རྣམས་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱ་རྣམས་ནི་བྱ་རྣམས་ ཏེ།ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོའོ། །སྣང་བའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དོན་མཐོང་བར་ནུས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ཡིན་ཡང་ཇི་ལྟར་འུག་པ་རྣམས་སྣང་བ་དང་བྲལ་བའི་སྨག་ཏུ་ཟས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བར་ འགྱུར།ཁུང་ན་ཁུང་བུར་སྣང་བ་མེད་པར་བྱི་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ནོ། །བར་དུ་མ་ཆོད་པའི་དངོས་པོ་མིག་གིས་མཐོང་བ་ཡིན་ན། ཉ་རྣམས་ཀྱིས་ཆུ་ནང་དུ་སྟེ། རྒྱ་མཚོའི་ཆུས་ཆོད་པའི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བར་འགྱུར། དབང་པོའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་ན།སྦྲུལ་རྣམས་ནི་སྦྲུལ་རྣམས་ཏེ། མིག་གཉིས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་མཐོང་བར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བུའི་འགལ་བ་གཞན་དང་གཞན་རྣམས་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་དུ་མར་འཁོར་བར་བསྟན་པ་སྟེ། འགལ་བར་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་འདི་དག་གི་དབྱེ་བ་ནི་འགལ་བའི་ཆོས་དང་འབྲེལ་བ་དང་རྒྱུའི་དབྱེ་བ་ལས་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་མི་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་འགའ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ། །བྱེ་བྲག་མེད་ན་ཡང་སྣ་ཚོགས་པ་བྱེ་ བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པ་གཞན་གྱི་རྒྱུར་སྨྲ་བར་ཁས་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་བདེ་བའམ་སྡུག་བསྔལ་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་དང་སྣང་བ་དང་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ས་བོན་དང་སྡོང་བུ་དང་བུད་ཤིང་གི་བྱེད་པ་རྣམས་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་ ཞར་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུར་སྨྲ་བ་བཀག་ནས།སྔར་བསྟན་པ་ཉིད་བརྟན་པར་བྱེད་ཅིང་། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་བྱ་བ་གཞན་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གནས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གོམས་པས་དགྲ་ལ་ཕོག་པའི་སྐྱེས་བུས་གནས་དང་ གནས་པ་མ་མཐོང་བའི་འབེན་ལ་ཤེས་པའི་རྟོག་པ་མ་རྟོགས་པར་ཏེ།ཤེས་པའི་རང་བཞིན་མ་རྟོགས་པར་མི་འཆོར་བར་ཕོག་པ་ནི་མདའ་རྣམས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་ཅི་ལྟར་འགྱུར། ཆུ་ཡི་རྒྱུན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཆུའི་རྒྱུན་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་ པར་རིག་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི།དེའི་ཚེ་གང་ཅུང་ཟད་བསྟན་བཅོས་གང་གཟུང་བ་གོམས་པར་མ་བྱས་ཀྱང་མི་འཆོར་ཏེ་དེ་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།

然而如果是一分，那么为什么呢？因为任何一分完全转变而具有明显果报的，那无作用的非因，由一分所作及具有自性的差别而成差异。因此，主要的那个作者无作用如睡眠的有作用和无作用是种种的，由于种种的缘故是无常的。
常法不应该是种种的，因为会有自性差别的过失。若无近取因则声音不会产生这样说的话，从口中发声等等所说的，声音是依赖人的努力，处所和作用，以及上颚和嘴唇的结合等等不同的因缘而共同作用，因为在有和无的显现中见到随行和遮遣。
如是彼等若有则生起，若无则不生起，因此如果不承认近取因的话，那时从口和陶鼓等等无因者中声音不会产生。同样，诸事物相互矛盾的作用也不会产生，为了显示这点而说诸鸟等等，诸鸟即是诸鸟，随意飞行于虚空中。
虽然由光明的共同作用，眼识能够见到对境，即便如此，猫头鹰们如何在无光的黑暗中见到食物等事物？在洞穴中无光明时老鼠们也是如此。如果眼睛能见到无间隔的事物，鱼类如何能见到在水中即被海水间隔的事物？
如果根识的对境是各别决定的，诸蛇即是诸蛇，如何能以两眼既听又见？其他如是相违的种种，显示诸事物如是多种轮转，见到相违。因此推知近取因。
如是这些事物的差别是由相违法的联系和因的差别而有。如果不承认诸事物的近取因，那时任何差别都不会产生。若无差别则种种也将无差别。
承许其他方式的因的一切说法为何不成为乐或苦？同样，果实、光明和镜子等虽无种子、树干和柴薪的作用也将生起。如是遮破附带说的因后，
为了坚固前说，以及显示除识事物外无其他作用，而说处所等等，熟练射击敌人的人对处所和所在未见的箭靶，未了知知觉的分别即未了知知觉的自性而不失命中，诸箭如何能有果报？
说水流等等，如果如水流一样产生非识，那时任何稍许教法所持虽未熟练也不会失去而住于彼性中。

།འདི་ལྟར་སེམས་ལས་བསྟན་བཅོས་ཤོར་བ་ཡང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལས་ཡང་ཅི་ལྟར་གཟུང་དགོས་ཞེས་བྱ་བར་རིགས། གང་ འགྲོ་བ་བསྐྱོད་པའི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ཡིན་པར་འདོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རི་བོ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་བྱ་བ་མེད་ན་དེ་རི་བོ་རྣམས་ནི་མཐོ་བར་འགྱུར། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་སྟེ། རྒྱ་མཚོ་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའོ། །ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་འདུས་པ་ཡི་སྟེ། ཕྲ་རབ་འདུས་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་གཉིས་འདུས་པ་དང་གསུམ་འདུས་པའི་རིམ་གྱི་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུར་བྱེད། གང་གི་ཕྱིར་དེ་རྟག་པའི་ཕྱིར་རིམ་མམ་ཅིག་ཅར་གྱི་དོན་བྱེད་པར་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྣ་ཚོགས་པ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ནུས་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དང་གི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ནུས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་འབྲས་བུ་བྱས་ན་ནི། དེ་ཉིད་སྨྱོན་པ་བཞིན་དུ་ཡང་སྟེ། སྣ་ཚོགས་འགག་པའི་དུས་སུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་འབད་པ་ཇི ལྟར་འཇིག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་མི་འདོད་ན་ཇི་ལྟར་སྔགས་ལ་ནུས་པ་ཡོད་ཅེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁབ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁབ་ལོང་ལ་སོགས་པས་ནི་ སྦུར་ལོང་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།འདྲེན་པ་ནི་ལྕགས་དང་རྩཝ་འདྲེན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་སྔགས་ཀྱིས་དུག་ཞི་བ་དང་། སྨན་གྱིས་རིམས་སེལ་བར་སུ་ཞིག་གིས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཕྱིར་མ་རིག་སྣ་ཚོགས་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གང་ཅུང་ཟད་སྣ་ཚོགས་པའི་དངོས་པོ་ཕྱི་རོལ་དུ་སྣང་བ་དེ་དག་སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པར་བྱའོ།།སེམས་ཉིད་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་སྣ་ཚོགས་པ་སྣང་བ་ལས་ཕྱིའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གང་ཞིག་མ་རིག་པའི་སྣ་ཚོགས་མ་རྟོགས་པ་དེ་ལ་བདག་ གིས་བྱར་ཅི་ཞིག་ཡོད།ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། ཅོག་ཆུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཅོག་ཆུང་ནི་བྱའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེའི་སྒྲ་ནི་ཅོ་གའི་སྒྲའོ། །དེའི་སྒྲ་བརྙན་ནི་ཅོག་ཆུང་གི་སྒྲ་བརྙན་ཏེ་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །ཅོག་ཆུང་གི་སྒྲ་བརྙན་གྱི་གཞན་ཅུང་ཟད་འདི་ལྟར་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོད་དོ།།སེམས་ལས་ཕྱིའི་དོད་དུ་མི་འདོད་ན་ལུང་དུ་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། ཟད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྱིའི་དོན་མེད་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟད་པར་སྒོམ་པ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་སྒོམ་པ་ཇི་ལྟར་རིགས། གང་གི་ཕྱིར་བརྟན་པའི་ རང་བཞིན་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་དང་གཞན་དུ་གཞག་པར་མི་རིགས་སོ།།གང་གི་ཚེ་རང་གི་གཞུང་ལ་ཟད་པར་སྒོམ་པ་གྲུབ་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེས་ན་ནི་རྣམ་པ་འདིས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟད་པར་སྒོམ་པར་རིགས་སོ། ། ཅི་ལྟར་སེམས་འདི་ཉིད་ཤེལ་བཞིན་དུ་ནི་ནོར་བུ་ཤེལ་དང་འདྲའོ། །རྣམ་པ་དུ་མ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཁྱབ་པ་འཁྲུལ་པ་གོམས་པ་དེའི་ཚེ་ཟད་པར་སྒོམ་པར་རིགས་ཀྱི། ཕྱིའི་དོན་ཁས་ལེན་པའི་རྒྱུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་ལྟར་ཁྱབ་ཅེ་ན། བག་ཆགས་ཆུ ལ་ཏིལ་མར་བཞིན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཏིལ་མར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཏབ་པས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བག་ཆགས་ཀྱི་ཆུ་ལ་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་མོས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ངོ་མཚར་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ངོ་མཚར་རྣམས་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་ངོ་མཚར་དུ་བྱེད་པ་ལ་ངོ་མཚར་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན། ངོ་མཚར་ཉིད་དུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་སྒྲ་ནི། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར ཤེས་པ་ལ་བརྗོད་དེ།འདི་ལྟར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ས་དེ་ལས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ།

如此从心而出的论著，也应当如何从他人相续中理解，对此应当如是了知。为了说明认为众生运动的因是大自在天的观点，故说'诸山'等。若无作用，则诸山成为高耸，如是大海即难测其深的大海。微尘聚集，即微尘聚集成事物，二聚三聚等如何产生果。因为它是常住的缘故，次第或同时产生作用都不合理。因此，由于大自在天不是种种生起的因，为了说明也不是灭亡的因，故说'具有能力'等。'和'字表示分别。若以大能力产生果，则如同疯子一般，意思是说在种种灭尽之时，自身的努力如何能毁灭。
因此，大自在天等作为作者是不合理的。若不承许唯识，为了说明咒语如何有力，故说'磁石'等。'磁石等'包括琥珀等。'吸引'是指吸引铁和草，如是谁使咒语能息灭毒害，药物能除病？为了总结，故说'是故无明种种'等。因此，所有那些稍微显现为外在种种事物的一切，都应当了知是心的幻化。由于心的串习力，显现种种遍计所执的自性，而非外境。又对于不了解无明种种的人，我能做什么呢？
若问是何等，故说'小鸟'等。小鸟是一种鸟。其声即鸣叫声。其回声即小鸟声音的回响，广大。除小鸟声音的回响外，其他些微也不知晓，即是'如是'的意思。若不承许离心有外境，则与经教相违，对此说'遍处'等。若无外境，则瑜伽师修习遍处，如何合理修习地等，因为坚固自性的诸事物不应安立为此彼。当自宗成立修习遍处时，为了如是宣说，故说'因此'等。
因此即以此方式，瑜伽师们应当如理修习遍处。如何此心如同水晶，即如同水晶宝珠。种种即遍及地等事物的迷乱串习，此时应当修习遍处，而非由于承许外境之因，此是其义。若问如何遍及，故说'如水中芝麻油的习气'。如同在水中一处倾注芝麻油则遍及一切处，如是习气之水由心等，此是其义。如是为了说明唯心瑜伽师无有稀有，故说'世间'等。世间的稀有即是愚者们对外境感到稀有，于此并非稀有，意思是说不应视为稀有。
一切种子之声，是指阿赖耶识，如是因为是诸转识的种子而住的缘故。从彼地生起一切种子等。

།འདི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པས་བསམས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་ངེས་པར་བྱའོ། །ད་ནི་གཞན་གྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མངོན་ སུམ་གྱི་ཚད་མས་གྲུབ་པར་སྨྲ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་དྲིས་པ།ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་མིང་གིས་སྣང་བ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་རེ་ཞིག་དངོས་འདི་ཡོད་ཡིན་ན་ནི་གནས་པའོ། །དེ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་ ལྟར་ངེས་པར་གཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་བའོ།།གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསུ་ནས་དགག་པའི་ཕྱིར། ཨེ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཞེ་ནའི་སྒྲ་ནི་གལ་ཏེའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་རྣམས་སེམས་ཡིན་པར་རྟོགས་ན་དེའི་ཚེ་ཨེ་མ་སྟེ་ངོ་མཚར་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་ ཁྱེད་སྡང་བར་མི་རིགས་སོ།།གང་ཡིན་སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིའི་དོན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་བག་ཆགས་སེམས་ལ་གནས་པ་དེའི་ཚེ། དེ་ཉིད་ལས་འབྲས་ བུ་འབྱུང་ངོ་།།ཞིང་ལ་ས་བོན་བཏབ་པས་རིའི་རྩེ་མོར་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཉིད་དོན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་ན་དེའི་ཚེ་ཡང་འཛིན་པ་ཉིད་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱིར་བྱུང་ནས་ཡུལ་རྣམས་འགུལ་བ་ནས་དྲངས་ནས་ཅི་འཛིན་པ་ཡིན་ནམ། གང་གི་ཕྱིར་མ་བཟུང་ན་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རམ། གང་གི་ཕྱིར་བག་ཆགས་ཀྱི་མཐུས་དེའི་རྣམ་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེའི་རྣམ་པ་སེམས་ལ་སྐྱེ་བ་ཉིད་འཛིན་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང ཅི་སེམས་དེ་ཐོག་མ་ནས་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཏེ།དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཐོག་མ་ནས་ཡོད་ན་དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་སེམས་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་དུས་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཡུལ་གཟུང་བ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། གལ་ཏེ་ཐོག་མར་མེད་ལ་ཕྱིས་བྱུང་བས་ཡུལ་ འཛིན་ཏོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་དོན་འགག་པའི་ཕྱིར་དེ་གང་གིས་འཛིན་པ་ཡིན། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ཕན་པར་བྱ་བ་དང་ཕན་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་མངོན་སུམ་གྱིས་ཕྱིའི་དོན་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གང་ཞིག་ ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཕྱིའི་དོན་གྲུབ་པར་འདོད་དེ།འདི་ལྟར་ཇི་སྲིད་ཕྱིའི་དོན་གྱིས་རང་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་བསྐྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེའི་རྣམ་པར་ཇི་ལྟར་སྣང་། དེའི་ཕྱིར་དོན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ལ་དོན་གཟུང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་མ་གྲུབ་ཀྱང་ལུང་གིས་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན། ལུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལུང་ ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ཚད་མས་ཕྱིའི་དོན་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་ལན་སྨྲས་པ། མངོན་སུམ་དོན་ལ་ལུང་ ཅི་དགོས།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མངོན་སུམ་གྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ལུང་གིས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། ལུང་གི་ཚིག་ཀྱང་ག་ལ་ཞེ་ན། མི་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་དབང་པོ་ལས་འདས་པའི་དངོས་པོ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་སོགས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ ལུང་གིས་གསུངས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རྟོགས་སོ།།འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕྱིའི་དོན་ཡོད་ན་དེ་མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཅད་པས་ལུང་གི་ཚིག་གིས་ཅི་ཞིག་བྱ། འོན་ཏེ་མེད་ན་དེ་ཡང་ལུང་གི་ཚིག་གིས་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

瑜伽师应当如是思维并以智慧决定。现在为了破斥他人以外境直接知觉量成立的说法而问：'如何'等。
凡是以瓶子、毛毯等名称所显现的诸法，如果这些事物确实存在的话则可以安立。你如何确定它们的存在？这是问题。
为了遮遣他人的疑虑而说'啊呀'等。'则'字是'如果'的意思。如果了知那些是心，那么'啊呀'表示稀有。对心无因而生起嗔恨是不应理的。
既然是心的显现，为何不承认？无需外境有何用？因为外境是习气的果。当习气住于心时，从彼而生果。意思是说种子播于田地，果实不会生于山顶。
若问：如果唯是心显现为境相，那么能取又是什么？说'识'等。这是分别。识是否出外摄取诸境？因为若不摄取则不成能取性。由习气力故而有彼相，因此心生起彼相即是能取，而非其他。
复次，心是本有还是本无？这是两种观点。若本有，则其相从心生，后起境所取有何用？若说本无后起而取境，则不应理。因为彼时境已灭，以何取之？若是同时生，则无所作能作，如何成所取能取事？是故以现量不成立外境。
若有人欲以比量成立外境，认为：若无外境生起与自相似的识，如何显现为彼相？故由境所生即名为取境。此亦不然，如梦等无随行及返遮故。是故以比量亦不成立。
若谓虽不以现量、比量成立，但以教量成立。说'教量'等。教量即佛世尊言教以量成立外境真实，如是世尊说：依眼色生眼识。
此答：'现量境何需教量？'对现量境有何需要教量？教言又从何而有？说'不显'，即超越感官的事物如他世等境非现量境界，依随教说而了知。
此说明：若有外境则以现量决定，何需教言？若无则教言亦不能成立，此为其义。

།དེ་བས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར།དྲང་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལུང་གི་ཚིག་གིས་ཀྱང་ཕྱིའི་དོན་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། དྲང་བའི་དོན་ཡིན་ཕྱིར་ཡང་སྟེ། །འདི་ལྟར་དྲང་བའི་དོན་དུ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དགོངས་པ་ནི་གང་ལ་དགོངས་ནས་སྒྲ་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བོ་གདུལ་ བྱའི་ཡུལ་ནི་གང་དག་ལ་བསྟན་པའོ།།འབྲས་བུ་ནི་གང་ལ་བསྟན་པས་གྲུབ་པའོ། །རྒྱུན་ནི་གང་གིས་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་འདིར་ནི་དགོངས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་དགོངས་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཁ་ཅིག་གིས་བདག་མཐོང་བ་ པོ་ཉིད་དང་།ཟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པར་འདོད་པ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས། །ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་མཛད་དེ། འདི་ལྟར་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་དབང་པོ་རྣམས་ཡིད་མཐོང་བ་པོ་དང་ཡུལ་གང་ལ་གཞག་པར་བྱ་ཞེ་ན། བསྟན་པ་སེམས་ ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཉིད་ལ་ཡུལ་དང་དབང་པོའི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་གཞག་གི་ཕྱིའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྐྱེན་གཞན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་སད་པར་བྱས་པས། རང་གི་ས་བོན་ ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།དབང་པོར་བརྗོད་དོ། །དེ་བས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱང་སེམས་ཡིན་ཏེ། བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་ཡུལ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དོན་དམ་པར་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བས་ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།འདི་དག་བློ་ཡི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕྱིའི་དོན་ཉིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བློས་ངེས་པར་ བྱའོ།།དོན་དམ་པར་སེམས་ལ་ཆ་ཤས་མེད་མོད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མཁས་པས་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཆ་ཤས་སུ་སེམས་ལ་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་དམ་པར་ནི་ཡང་། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལ་ནི་སེམས་ ཏེ།མིག་ནི་དབང་པོར་བརྟགས་པ་དེ་མེད་དོ། །གཟུགས་མིན་ནི་ཡུལ་དུ་བརྟགས་པ་མི་རིགས་པའོ། །སྣང་བ་མེད་ཅིང་ཡིད་བྱེད་མེད་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པར་བརྟགས་པ་མེད་པའོ། །གང་གི་ཚེ་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་འཁྲུལ་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ཀུན་ རྫོབ་ཏུ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་ནི་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་དོན་མེད་པ་ལས་དོན་གྱི་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པའི་སེམས་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཚེ་དོན་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་སྣང་ངོ་། ། གང་གི་ཚེ་ཡང་སད་པ་དེའི་ཚེ་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཚེ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡིན་ལ་ཕྱིའི་དོན་མེད་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་བསྟེན་པ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བྱ་བ་ངེས་པར་ཇི་ལྟར་གྲུབ་ཅེ་ན། བཟང་དང་ངན་པའི གྲོགས་བསྟེན་ལས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བཟང་དང་ངན་པའི་གྲོགས་བསྟན་པ་ལས་ཏེ། བཟང་པོ་དང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་འབྲེལ་བས་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་པ་དེ་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་དབང་ གིས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་སྤྱོད་པ་བསླབ་པར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབང་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

因此，为此而说'了义'等。通过经典文句也不能成立外境的存在。为什么呢？因为是了义的缘故。如是，一切了义所说的都可分为四种：其中所谓'密意'是指依何密意而安立言说。'所化众生之境'是指对何者而说。'果'是指由所说而成就何者。'相续'是指由何而显现所欲求义之分别。此处是说密意。
此处何为密意呢？答：为了遮除某些人执著我为见者、食者等，世尊宣说了色等诸处。如是，对于各别确定的境，诸根意见者及境应如何安立？说'显示是心的行境'。唯是心而安立为境和根的体性，而非外境。那么是什么呢？说'自种子'等。因为由其他缘的习气力的差别而引发，从阿赖耶识的自种子中立即生起眼识等，称为根。
因此，这也是心，由习气力而生起蓝黄等色境相，应知是境的意义。胜义中识无差别，岂不是由根境分别而有差异？说'此等慧'等。应以慧决定眼色等非是外境自性的根境。虽然胜义中心无分，但依世俗谛，智者从根境门而假立心的分位，此是其义。
胜义中又说'此中'等。此中即心，无有假立为根的眼，'非色'即不应安立为境，'无显现无作意'即无有假立为俱有缘。当由习气力而生起分别相的迷乱心时，世俗中一切皆有。胜义中则丝毫不存在，此是其义。
云何？说'如梦'。如是，从无实义的梦的体性中生起迷乱为有义相的心，尔时显现为有义相。当醒时则丝毫不存在，此是其义。若一切唯是识而无外境，则从亲近善知识和恶友，如何能决定善不善业？
说'从亲近善恶友'等。从亲近善恶友，即由与善与不善相联系，有情相续中善不善业的差别是由他心而生。当诸有情欲学习善知识和恶友的行为时，由善知识和恶友的识力而生起善与不善相，此是其义。

། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འབྱུང་པོས་གཟུང་སྩོགས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་འབྱུང་པོས་གཟུང་བ་རྣམས་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་འདྲེན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཚེ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར རིག་པ་ཙམ་ཡིན་ན།ར་ལུག་ལ་སོགས་པ་ཤན་པས་གསོད་ཅེ་ན། ཉེ་བའི་རིམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ར་ལུག་རྣམས་གཞན་གྱི་ལུས་དང་ཉེ་བའི་རིམ་པས་གསད་པར་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་དག་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེར་ གྱུར་པ་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་གང་ཐོབ་ལ་སོགས་པས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པ་ཡིན་པར་རྟོག་ན། དེ་ནི་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོན་ཀྱང་ཚུལ་ འདིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཚུལ་གཉིས་སུ་མེད་པ་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་གནས་ཏེ།གང་འདི་ནི་གསད་པར་བྱ་བ་དང་གསོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོན་ཀྱང་། མི་འདོད་པ་ཡི་ལས་ ཀྱི་མཐུས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་མི་འདོད་པའི་ལས་ཀྱི་མཐུས་ཏེ། སྔར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་མཐུས་འབའ་ཞིག་ཏུ། དྲག་ཤུལ་སྤྱོད་པའི་རྣམ་རིག་ནི། །འཇིགས་པའི་དོན་དུ་འདི་སྐྱེས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། གནོད་པར་བྱེད་པའི་ རྣམ་པར་རིག་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟ་བུ་ཉིད་ཅེ་ན། དམྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་དམྱལ་བར་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིགས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སེང་གེ་དང་སྟག་གི་རྣམ་པར་རིག་པ་སྐྱེའོ། །འདིར་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕྱིའི་དོན་ དུ་སྨྲ་བའི་ཞར་ལ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའི་ཆོས་སྣང་བ་ནི་སོ་སོར་སྣང་བའི་སྟེ། དེ་ཁོ་ནའི་གལ་ཏེ་རང་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་གྱི་བརྟགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ། ཡང་དག་དོན་ ནི་མཐོང་བའི་ཕྱིར།།འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཅིས་མི་གྲོལ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དེ་དག་བརྟགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དེས་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཞེན་པ་བསྐྱེད་ན་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རང་བྱུང་སྟེ། རང་གིས་ དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་གྱུར་པ་ནི་རང་བྱུང་ངོ་།།རང་བྱུང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེས་ཐུགས་རྗེས་ཏེ། སྙིང་རྗེས་བྱིས་པ་དེ་དག་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ལ་འགྲོ་བ་འཁྲུལ་པ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་བདེ་བའི་འགྲོ་བ་ལ་ ཐུགས་རྗེ་དེ་མེད་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ནད་མེད་པ་ལ་སྨིན་པའི་ངག་གིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བྱ་བ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་ཁས་མི་ལེན་ན་ཉེས་པ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གློག་དང་འབྲུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གློག་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ཉེ་བར་ ལེན་པའི་རྒྱུ་མི་དམིགས་པས་སེམས་ཙམ་ལས་མ་གཏོགས་པར་དེ་དག་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དུ་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམས་ངེས་པར་རང་བཞིན་མེད་པས་མི་འགྲུབ་པ་ནི། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ ཏེའི་དོན་ནི་བརྒྱ་ལའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམས་གཅིག་ཉིད་དང་རྟག་པར་འགའ་ཞིག་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྲགས་པ་བཞིན་དུ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་འདོད་པའི་དབྱེ་བས་ཏེ། འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པས་ངེས་པའི་དབྱེ་བ་དུ་མར་སྣང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དབྱེ་བ་མཐོང་ སྟེ་འདི་ལྟར་འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།བུད་མེད་དུ་གཅིག་པ་ལ་གཞོན་ནུ་དང་། བར་མ་དང་། ཚོ་བ་དང་། སྐེམ་པ་དང་། སྔོ་བསངས་ཞེས་བྱ་བ་དུ་མ་ཐ་དད་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེའོ།

怎样呢？如说：'如同被鬼神所执持等'。譬如被鬼神所执持者，由于心的力量而吸食众生的血等，此处也是如此的意思。
若一切唯是识，那么屠夫杀羊等时如何？如说'由近次第'等。不承认羊等是由接近他身的次第而被杀，因为它们是刹那性的。因为诸蕴是刹那刹那生灭，其灭无因。
又若有人认为瓶等是由获得等而毁灭，那不是灭，而应当了知是产生了不相顺的特征如碎片等果的意思。
然而依此方式，大乘因为法无我，故由自性清净的无二方式而住于唯识性中。此中无有所杀和能杀的建立因相，此为其义。
然而，如说'由不悦业力'等。由不悦业力，即唯由往昔所造业果之力，暴戾行为的识生起为可怖事，即生起极为恐怖且能作害的识，此为其义。
如何呢？如说'地狱'等。譬如在地狱中，为令地狱众生生起恐怖而生起狮子虎等的识。此处亦复如是，此为其义。
为了顺便说明外境论者的其他观点，如说'如所显现'等。如同瓶、毛毯等事物之法显现为各别显现，如果这真实性即是胜义自性而非假立，那么'由见真实义，一切众生何不解脱？'
今为显示彼等是假立，如说'正因此'。由于诸法若是胜义，则会令愚者生起执著，正因如此，自生即自证悟一切事物者为自生。彼自生佛世尊以大悲心，为断除愚者对诸法胜义自性的迷乱而作意，此为其义。
因为若无对安乐众生的大悲，则无法趣入，如同对无病者说医药语毫无作用一样。
复次，为显示若不承认唯识性则有过失，如说'闪电与雷'等。闪电等因不见有自身所依因，故除唯识外，彼等于虚空中生起不应理，此为其义。
今外境诸事物决定无自性故不成立，如说'若事物'等。'若'字义为'假使'。假使外境诸事物如所共许那样是一性和常性的自性，则不应由爱憎差别而显现为多种差别。
见有差别，如说'某一'等。对同一女人，生起少女、中年、胖、瘦、黑青等多种差别的认识。

།འདིས་ནི་ཆ་ཤས་ཅན་རགས་པའི་ཡུལ་གྱི་དངོས་ པོ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ།།རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དྲུག་གིས་ཅིག་ཅར་སྦྱར་བ་ཡིས། །ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། སྣ་ཚོགས་རང་བཞིན་ཉིད་གྲུབ་པས། །དེ་ཕྱིར་མིག་ དང་རྫས་ལ་སོགས།།བདག་དང་གཞན་སྨྲས་མང་པོ་དག་།རང་བཞིན་མེད་པར་མངོན་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རགས་པ་དང་ཕྲ་བའི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པས། སེམས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ མེད་མོད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་གང་གི་ཚེ་བུད་མེད་ཀྱི་རྣམ་པར་སེམས་ཉིད་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ།ངོ་ཚ་དང་བཅས་འདོད་ཆེན་གྱིས་ཏེ། འདོད་པ་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པས། བདག་ཉིད་བདག་ལ་སུ་ཞིག་ཆགས། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་ཏེ།དེས་ན་ནི་སྔར་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཡུལ་ཐམས་ཅད་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་བློ་ལྡན་ཏེ། བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པས་སོ། །ཐམས་ཅད་དུ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྟེ། ཡུལ་གྱི་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱིར། །བྱིས་པ་ལྟ་བུར་འཇུག་མི་རིགས། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡུལ་ ཡོད་པས་ཡུལ་གྱི་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་ཇི་ལྟར་སྤང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།རང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྱིའི་དོན་ནི་མེད་པར་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་རང་གི་རྨི་ལམ་གྱིས་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ལག་པ་ནི་ལག་པ་སྟེ། ལག་པ་ཡིས་ནི་ལག་བཟུང་ནས། །བདག་ གིས་རྐུན་མ་འདི་ཟིན་ཞེས།།སྨྲས་པ་གཞན་གྱིས་སྤོང་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་འདི་ནི་རྐུན་མ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་རྨི་ལམ་གྱིས་འཁྲུལ་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྐུན་མ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་འདི་དག་ལ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་རིགས། ཕྱིའི་ དོན་ཡོད་ན་གཅིག་ཅིང་ཐ་མི་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པར་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དུད་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དུད་འགྲོ་ནི་བ་ལང་ལ་སོགས་པའོ། །རྩཝ་སྐམ་པོའི་ཚོགས་ལ་ཟ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་ལྡན་ན། མི་རྣམས་བཟའ་ བར་སེམས་མ་ཡིན།།དེ་བས་ན། རྣམ་རྟོག་འཇུག་པ་ངོ་མཚར་ཆེ་སྟེ། མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ངོ་མཚར་དུ་གྱུར་པའོ། །གང་། རྣལ་འབྱོར་པས་ཀྱང་བསམ་མི་ཁྱབ། །ཅེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་། རི་དགས་མེ་མདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡུལ་ཁ་ཅིག་ན་རི་དགས་མེ་ མདག་ཅེས་བྱ་བ་མེས་དྲི་མ་མེད་པར་འགྱུར་ལ།གཞན་དག་ནི་སྲེག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་མེ་ཟའི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དུག་གི་བྱི་བས་སྲོག་ནི་མཐའ་རུ་བྱེད་པའི་དུག་ཟོས་པས་དེ་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན། གཞན་དག་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ། མས་ དྲན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།སེམས་ཅན་གཞན་དག་ནི་དངོས་པོ་འདི་དག་གིས་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་གང་དག་དངོས་པོ་གང་དག་གིས་ཤེ་ན། དེ་ལ་ཉ་དང་བྱ་དང་ཁྱི་དང་སྦྲུལ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་སོ། །མས་དྲན་པས་ཉའི་རྒྱུད་འཚོ་བ་ཡིན་གྱི་གཞན་དག་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།འཚོ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒོ་ངའི་གནས་སྐབས་ན་བྱ་རྣམས་ནི་རེག་པས་ཡིན་གྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྱི་རྣམས་གཉིད་ལོག་པས་ཡིན་གྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྦྲུལ་ནི་བྲང་འགྲོའོ། །ཡང་དག་འགྲོ་སྟེ་རླུང་གིས་ཡིན་གྱི་གཞན་ དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ། སྣ་ཚོགས་ལས་ཀྱིས་དབེན་པ་ཡི། །སླཀྵ་མཐོང་ན་གནོད་སྦྱིན་ནི། །སེམས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །ཅི་ལྟ་བུར་མཐོང་ཞེ་ན། འཁོར་གྱི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲན་གྱི་ཚོགས་དང་བཅས་པས་རང་གི་ཁྱིམ་དང་འདྲ་བར་སླཀྵ་མཐོང་ངོ་། །གནོད་སྦྱིན་ འབའ་ཞིག་གིས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་གྱི་གནོད་སྦྱིན་མོས་ཀྱང་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།

这里否定了具有部分的粗大境的事物。极微尘不是境，因为超越感官的缘故。它们也是无自性的，因为已经说明'六尘同时和合'的缘故。如是说：'由于种种自性成立，因此眼及物质等，所说的诸多自他，显现为无自性。'因此，由于粗细境的事物不存在，唯是心识，所以说'唯心'等。虽然外境不存在，但由习气力，当心识生起女人相时，具有惭愧和大欲，即具有贪欲心，意思是'谁于自身起贪著'。
说'一切'等，因此以前述理由，智者了知一切境是自性。'一切'是一切时，意思是'因受用境故，不应如愚童而入'。如果有境，岂不是不能舍离受用境吗？说'自己'等，外境是无而显现，譬如有人因自己梦境迷乱，手即是手，'以手抓住手，说我捉住此贼'，意思是，譬如这不是贼，而是你见到梦境的迷乱。同样，对于如贼般的这些境，如何应理地受用它们？
为了显示若有外境，则于一体无差别相上生起差别想是相违的，故说'畜生'等。畜生是牛等。对干草聚有食想，人们则不作食想。因此，分别心行相甚为稀有，因为不合理而成为稀有。所谓'瑜伽师亦不可思议'。又说'鹿火炭'等，某些地方有鹿火炭，以火成为清净，而其他则被烧。同样，它们食火而其他则不然。同样，毒鼠以毒终结生命，食毒而不死，其他则死。
同样，说'母忆'等，其他众生由这些事物而活命。哪些众生由哪些事物呢？鱼、鸟、狗、蛇是那些众生。鱼由母忆而活命，其他则不然。'活命'应用于一切。同样，在卵的阶段，鸟由触而活，其他则不然。狗由睡眠而活，其他则不然。蛇是胸行者，由风而正行，其他则不然。
同样，'由种种业而空寂的，见到尸利沙树的夜叉'是众生的差别。如何见到呢？'眷属众'即与仆从众一起见到如自家般的尸利沙树。不仅是夜叉见到，夜叉女也见到。

།ཡང་གཞན་དག་གིས་སླཀྵ་ཉིད་དུ་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཡི་དགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིར་ཡང་ལས་སྣ་ཚོགས་པས་ཆུ་བོ་གཅིག་ལ་ཡང་རྣག་ཏུ་འབྲུབ་ཅིང་དེ་བཞིན་དུ་བཤང་གཅི་རྙོག་པ་དང་ལྡན་ ན།ཕྱི་ས་དང་གཅིན་འདྲེས་པའི་རྙོག་པ་དང་ལྡན་པར་ཡི་དགས་ཀྱིས་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་བོ་དེ་ཉིད་ལ་མི་ཡིས་ཆུ་བོ་དྲི་མ་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་ནི་འཐུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཕྱིའི་དོན་ཡིན་ན་འགལ་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན། དགེ་མིན་དགེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བའི་འབྲས་བུའི་རྣམ་པ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྒོས་པས་ནི་དེ་དང་དེའི་ལས་ཀྱིས་བསྒོས་པས་ཕྱིའི་དོན་སྟོང་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གལ་ཏེ་འདི་ཉིད་ལ་འཇུག་ན། དེའི་ཚེ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ལ་འགལ་བ་མེད པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་དུ་མར་ཅི་ལྟར་སྣང་ཞེ་ན། ཨེ་མའོ་ཡུལ་ནི་སྣ་ཚོགས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཨེ་མའོ་ནི་ངོ་མཚར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དོ། །དུས་གཅིག་ལ་ནི་དུ་མ་རུ་སྟེ། སྣ་ཚོགས་ པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རོལ་མོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རོལ་མོའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་བཞིན་ཏེ་རོལ་མོའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་དལ་བ་དང་དྲག་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་སྣ་ཚོགས་པའི་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་དོན་མེད་པ་དོན་བྱེད་པར་མི་རིགས་པ་ནི་འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་པ་ནི། གལ་ཏེ་དོན་ཡོད་དོན་བྱེད་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕྱིའི་དོན་གྱིས་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་མེད་ན་ཡང་དེ་རུ་མི་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ཁྱོད་ ཀྱི་རྩོད་པ་འཇུག་པར་རིགས་ན།གང་གི་ཕྱིར་ཕྱིའི་དོན་གྱི་སྟོང་པ་ལ་དོན་བྱེད་པར་སྣང་ངོ་། །གང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་གིས་སེའུ་ནི་བལ་པོ་སེའུ་ལ་སོགས་པ་ཟོས་པས་གཞན་གྱི་ཁ་ནས་ཆུ་འཛག་འགྱུར་ ཏེ།རླན་གྱིས་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དོན་གྱིས་དོན་བྱེད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་གང་དག་བལ་པོ་སེའུ་ཟ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རླན་འཛག་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་རིགས་ཀྱི་ཡང་དོན་གཞན་གྱིས་གཞན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དོན་བྱེད་ཡོད་པས་དོན་ བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ། མཚན་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་གིས་གྲུས་ཟ་བ་ལ་གཞན་འགའ་ཞིག་གིས་དྲིས་པ་ན་སྟེ། ཁྱོད་ཅི་ཟ་ཞེས་དྲིས་པ་ན་དེ་ལ་གལ་ཏེ་སེའུ་ཟ་ཞེས་སྨྲས་ན་སྟེ། བལ་པོ་སེའུ་ཟའོ་ཞེས་སྨྲས་ན་དེའི་ཚེ་ ཐོས་པས་རླན་གྱིས་བྱ་བའི་འགྱུར་བ་ཅི་མི་བསྐྱེད་དམ།དེ་ལྟ་བས་ན་དོན་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ། རྨི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྨི་ལམ་དུ་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་མེད་ལས་ཏེ། འདོད་པའི་བུད་མེད་དང་ཕྲད་པ་མེད་པར་ཡང་ཁུ་བ་ཤོར་བ་འབྱུང་བ་མིན་ནམ་ཅི། དེ་བས་ ན་དོན་ཡོད་པས་དོན་བྱེད་པར་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་རྨི་ལམ་དུ་ཡོད་པའི་ང་རྒྱལ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྨི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བའི་དོན་ལ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ནི་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཏེ། སྔོན་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ ཀྱི་ནུས་པས་ཡོད་པ་དེ་དག་དཔེ་འདིས་སེལ་ཏེ།དཔེར་ན་གཞོན་ནུ་མ་སྦྲུམ་མ་བུ་སྐྱེས་པ་ནི་འདི་ལྟར་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་རིགས་ལྡན་མིན་ཏེ། རིགས་པས་འབྲེལ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དུ་ན་གང་གཞོན་ནུ་མ་ ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ལ།བུ་ཡང་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ།

又有其他人见为乳糜。同样地说到饿鬼，在此也是由于各种业力，即使是同一河流，饿鬼也见为脓血，同样地见为充满粪尿污浊。而人则见到同一河流为清净之水并饮用，此为其义。若这一切都是外境，则成相违。
因此，说到'不善与善'等，由不善与善果之形相业习气熏染，由彼彼业习气熏染，若此空无外境之识转起，则此等一切无有相违。
若问识一如何显现为多？说到'奇哉境种种'等。'奇哉'表惊叹。此识即是境之种种形相，即是差别。于一时成多，即随顺种种分别。
若问如何？说到'如乐器'等。如同乐器集合之声，即乐器集合之声由缓急等差别而有种种分别随行，如是，此为识之义。
今以三偈显示无义不应作用：'若有义作用'等。若外境有作用，无彼则不成，尔时汝之诤论应理，然于空无外境显现有作用。
若问是何等？说到'由他'等。他人某些食用槟榔，从他人口中流出水液，遍布湿润。若义有作用，则应由食用槟榔者自身流出湿润，而非由他人作他人之事，不应理。因此，非由有义而作用，此为其义。
同样地，说到'夜晚'等。某人夜食，他人问及，即问'汝食何物'，若答食槟榔，闻已岂不生湿润变化？因此非有作用。
同样地，说到'梦中'等。梦中无得乐因，即无与欲女相遇亦有精液流失，不是吗？因此，未成立由有义而作用。
为显示梦中我慢，说到'梦中'等。若于梦中所见境执为实有，是由串习力，即由先前串习习气力，以此喻遣除彼等，譬如少女怀孕梦见生子，如是不应理，即不合理。如是梦中境非实有，此为其义。否则，既为少女，又见有子，不应理。

།དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁང་པའི་ནང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེ་འདིས་ཀྱང་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བའི་དཔེའི་དོན་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། དཔེར་ན་ཁང་པའི་ནང་དུ་ནི་ཁང་པའི་ནང་སྟེ། དུས་ཡུན་རིང་པོ་དང་ལམ་ དང་རི་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་རྣམས་ཀྱང་ཅིག་ཅར་རྣམ་པ་ཐ་དད་དེ། སོ་སོའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བ་བསྐྱེད་པ་དེའི་ཚེ་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་ཡོད་མིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་བཀག་ནས་རྣམ་པར་རིག་པ་གཞན་ཡང་ཡུལ་གྱི་ དངོས་པོ་ཡིན་པ་དགག་པའི་ཕྱིར།རྣམ་པར་རིག་པའང་རྣམ་རིག་གིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་པའང་རྣམ་པར་རིག་པར་གཞན་གྱི་དོན་མིན་ཏེ་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་འགའ་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད་ནས་དེའི་ཚེ་དེའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་དུས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ འགྱུར་རོ།།རྒྱུད་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་ངེས་པར་རགས་པའི་གནས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངེས་པར་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །རགས་པའི་དངོས་པོ་བཞིན་དུ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངོ་བོའི་གནས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་གཉིས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དུ་མི་ རིགས་ཏེ།འདི་ལྟར་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ངོ་བོ་ཡིན་གྱི། དེ་ཡང་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པའི་ཕྱིར་མི་རིགས་སོ། །འདས་མ་ཐག་པ་ནི་དེའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་མིག་གི་དབང་པོ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །སྐད་ཅིག་ གཉིས་པ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཡུལ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་ཡང་རགས་པའི་གནས་ཐོབ་འགྱུར་ནི་བརྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་གཞན་སེམས་དུས་མཉམ་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་གྱི་སེམས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ས་གང་ཤེས་པའང་དེ་ཡང་ཤེས་པ་ཁོ་ན་མིན་ཏེ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། རང་གི་སེམས་ཀྱིས་མོས་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་རང་གི་བདག་ཉིད་དེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་སྙམ་པ ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ནོ།།འདི་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ཡང་དུས་མཉམ་དུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཇི་ལྟར་དུས་མཉམ་ཞེས་བྱ། གཞན་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཇི་ལྟར་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ ཡིན།གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སེམས་ཙམ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཕྱིའི་དོན་མེད་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་གཟུང་བ་མེད་པར་བརྗོད་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ་གཟུང་བར་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྟོན་པར་མཛད་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་བདེན་ཤེས་ཐམས་ ཅད་ལ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ཆུང་ཟད་ཀུན་རྫོབ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ། མཁས་པ་དང་ནི་གཞན་དག་གིས། །གཟུང་བ་དང་ནི་སྟོན་པ་ལ། །མཚུངས་པ་ཁོ་ནར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་མཉམ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་དུ་འཇུག་གི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མཐོང་བས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་སྣང་བའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དང་པོ་རུ་ནི་སྔ་མ་རུའོ།

为了明确说明这个意义，说'在房子里'等等。这个比喻也显示梦中所见的比喻义是不存在的。比如在房子里即是房内，长时间、道路、山岳，同样地，诸境界也是同时各异的。当产生各自事物的梦境时，梦境是否存在的意思。
如此，否定色等为外境后，为了否定其他识也是境的实体，说'识亦为识'等。识也不是其他识的对境，不是境。即使有人认为是某种境，那么此时他的宗义就会成为同时性。
如果承认是同一相续，则必定获得粗大的位置，其中'必定'是分别。如同粗大事物一样，将获得境和有境的本性位置。这二者作为境和有境是不合理的。
如此，所缘缘的境是本性，而且由于已灭且经过很久，所以不合理。刚过去的是其等无间缘，因此不是所缘缘，否则眼根也将成为所缘缘。由于第二刹那不存在，怎么会成为境界呢，这是其义。
另外，'获得粗大位置'是需要观察的意思。虽然如此，由于能取同时的他心，所以会成为其境界。说'他的'等等。瑜伽师所知的他心等境界，那也不仅仅是智，即非是。
如何呢？说'如自心所想'，即如此，自己的本性，以自性之心认为通达过去是增上慢。这也是如此的意思。
另外，对于所说的同时取境，由于是刹那性的，如何是同时？另外，由于他心也是无二的，它如何是境的自性？无二的智不是片面的，因为是遍行的。如此，因为说是安住于唯心。
如此，若无外境，由于无所取能取，无二的心本身不可说为无所取，是胜义自性成就的意思。
如果是不可说而是胜义中的所取，那么为何佛陀开示，诸菩萨不是也在领受吗？说'世俗谛智一切'等。
对于任何具有世俗的一切智，智者与其他人，对于所取和开示，唯是平等趣入，不是不平等。胜义智慧则不是，因为它不可言说。
这样表明：以世俗安立能说所说的名言，但胜义中则不是。现在为了显示瑜伽师们以见法无我而显现的果，说'空性'等。首先即是在先前。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པས་སྟོང་ངོ་ཞེས་གང་གི་ཚེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ། མི་སྣང་བའི་འབྲས་བུ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཇི་སྲིད་སྣང་བ་ཁོ་ནའི་འབྲས་ཆེན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཐོབ་པ་འདི་རྣལ་འབྱོར་པ། འཇིག་རྟེན་གཞན་བཞིན་འཇིགས་པ་མེད་དེ་འཁོར་བ་པ་བཞིན་དུ་འཇིགས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བ་དེས་འཆི་བའི་ཆོས་ལས་མ་འདས་པ་མ་ཡིན་ ནམ།དེ་ལྟ་བས་ན་ཡང་དེ་ཇི་ལྟར་འཇིགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་བདག་ཉིད་ཀྱི་འཆི་བ་དང་ནི་སྐྱེ་བ་ཉིད། སྤྲུལ་པ་འདྲ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུར་བཞེད་དེ། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པ་གང་གིས་ཀྱང་འཆི་བའི་འཇིགས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།ལམ་ཐོབ་པ་ལའང་འཇིགས་པ་ཡོད་ན་ལམ་ཚོལ་བ་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་དག་ལས་ཀྱི་སྤྲུལ་ཉིད་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་འདི་དག་ལས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ས་ གསུམ་པོ་ཡང་ཤེས་པ་ཡིན།གལ་ཏེ་ཕྱིར་ཡང་འཇིགས་འགྱུར་ན་སྟེ། འཁོར་བ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འཇིགས་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། བདག་ཅག་འདྲ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བས་ལམ་འདིས་སྤང་བར་འདོད་པ་ངལ་བ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཐོང་ བའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བདག་ཉམས་པར་རྟོག་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཡན་ལག་མཆོག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡན་ལག་མཆོག་ནི་སྟེ། མགོ་བོ་གཉིས་པ་དང་། དེ་བཞིན་མིག་ནི་ གསུམ་པ་སྟེ།མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པོ་དེ་དག་མེད་ན་སྐྱེས་བུ་སུ་ཞིག་བཅད་པ་དང་ཕྱུང་བར་དོགས་པར་འགྱུར། དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པས་དེའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཇི་ལྟར་གནོད་པར་དོགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།འདི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ཡིན་གྱི། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟས་བློ་དང་ལྡན་པས་ཡུལ་འདི་རྣམ་པར་ངེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་ཏེ།དེ་ལྟས་ནི་སྔར་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སོ། །ཡུལ་འདི་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །བློ་དང་ལྡན་པ་ནི་མཁས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ལྷག་པའི་དྲི་མ་དང་འདྲེས་པ་རྣམ་པར་བསྒོམས་པས་ཀྱང་ནི་ལྷག་པའི་སྒྲ་ནི་འབྱུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྗོད་དོ། །དེ་ཉིད་ནི་ དྲི་མ་སྟེ།ལྷག་པའི་དྲི་མ་རྣམས་སོ། །འདྲེས་པ་ནི་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པའོ། །བསྒོམས་པས་ཀྱང་སྟེ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དག་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མས་ནམ་ཡང་དྲི་མ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།ཅི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། སྤྲིན་དུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཅི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ནི་ནམ་མཁའོ། །སྤྲིན་གྱི་དུམ་བུ་ནི་སྤྲིན་གྱི་ཆས་མ་དག་པས་དྲི་མ་ཅན་ཉིད་དུ་དེ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་བློ་དང་ལྡན་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ན། འདི་དེ་ཡིན་ཞེས་དོན་ངེས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཅི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེ་ན། འདིར་ནི་མང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་ནི་སྟེ་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་མང་དུ་སྨྲས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། གལ་ཏེ་ཁྱི་དང་རི་བོང་རྟ་ མགོར་སྐྱེས་པའི་རྭ་རྣམས་འགའ་ཞིག་གིས་བསྒོམས་ན་དེའི་ཚེ་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡང་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྦལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྦལ་པ་ནི་ཆུ་ན་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ།

当见到诸法外在形色等为空的真实义时，不仅是不显现的果，而是只要显现即是大果，并非从彼而生。由于见到诸法无我故，获得无畏的这位瑜伽师，如同其他世间一般无畏，如同轮回者一般无畏的意思。
即使见到空性者未能超越死亡法，那么他如何能成为无畏呢？说到死亡等，自身的死亡与生，如幻化一般，即如同幻化人一般，于彼如何以任何方式都无有死亡恐惧的意思。
若得道者也有恐惧，则求道者将成为退失，于是说'此等业之幻化'等。住于见道的瑜伽师了知此等是业的幻化，而非以自性成立，如是了知三地。
若仍将恐惧，即若如是轮回者的痛苦恐惧，则如我等未见真实义者欲以此道断除的劳苦将成无果而退失的意思。为显示住于见道的瑜伽师不应作退失之想，
故说'最胜支分'等。如是最胜支分即第二个头，如是第三只眼，因为无有。若无此二者，何人会担心被斩断与挖出？如是住于见道的瑜伽师由遍计所执自性本无，如何担心其痛苦能害的意思。
如是住于见道者已断见所断烦恼，而未断修所断烦恼，为显示此故，说'是故具慧者决定此境'等。是故即依前说次第。决定此境即决定无外境。具慧者即智者。
即使与余垢相杂修习，余声说于鬼等。彼即垢，即余垢。相杂即互相混杂。修习即胜伏。如是由极清净故，见道所断烦恼垢永不染污，不行的意思。
云何？说'云片'等。如虚空即虚空。云片即云块，以未清净分而不成为染污性。如是见所断烦恼于具慧者不然的意思。
若色等境一切种无，则如何生起决定义的'此是彼'之了别识？于此说'此中多'等。此中即于前说多说何用？若有人修习狗、兔、马头生角等，尔时以修习力亦见无体性的意思。
说'青蛙'等。青蛙即住水中生物的一种。

།དེ་གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་གིས་འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ དུ་བསྒོམས་ན་དེའི་ཚེ་སྒོམ་པ་གོམས་པས་དེ་བཞིན་དུ་སྣང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན། རལ་པའི་ཐོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁང་པ་མུན་པ་དང་བཅས་པའི་ནང་དུ་དེ་དང་དེ་ བརྟགས་པས་ཏེ།མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་པའོ། །འཇིགས་པ་ནི་འཇིགས་པས་ནོན་པའོ། །ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན། རང་སེམས་ངེས་པར་སྣང་བ་ནི། ཞེས་སྨོས་པ་སྟེ། སྐྱེ་བོའི་འཇིགས་པའི་དོན་བྱེད་པ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱིས་པ་ནི་བྱིས་པ་སྟེ། མཐོང་བ་མིན་ནམ་ཅི། དེ་བཞིན་དུ། ཤིན་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པའི་གནོད་སྦྱིན་གྱི་གཟུགས་རང་གིས་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྲིས་ནས་དབེན་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་མེད་པའི་ཕྱོགས་སོ། །གཅིག་པུ་ནི་གྲོགས་མེད་པར་ངེས་ཡང་གནོད་སྦྱིན་འདིས་བདག་འཛིན་པར འགྱུར་རོ་ཞེས་སེམས་པས་རི་མོ་མཁན་འཇིགས་མིན་ནམ་ཅི་སྟེ།ཅི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ། སྡོང་དུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འགའ་ཞིག་སྣང་བ་མི་གསལ་བའི་ཕྱོགས་སུ་རིང་པོ་ན་སྡོང་དུམ་དང་ཐག་པ་མཐོང་བ་ལ། སྡོང་དུམ་ལ་རྐུན་མ་དང་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྟགས་པ་སྟེ། འགའ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་བོ་དུ་མ་ལམ་ནས་འགྲོ་བ་ན་འདི་དང་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྟགས་པས་གློ་བུར་དུ་སྟེ། རྒྱུ་མེད་པར་འཇིགས་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནམ་སྟེ། ཅི་འཇིགས་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ། ཡང་དག་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡང་དག་མིན་ཉིད་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་སོ། །ཡུལ་རྣམས་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན། རང་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རང་གི་རྟོག་པ་ཉིད་ནི་བཟོ་བོ་སྟེ། རི་མོ་མཁན་ དང་འདྲ་སྟེ།དེས་བྲིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱིས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བླང་བ་དང་དོར་བ་མི་ཤེས་པས། ཅིའི་ཕྱིར་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཡུལ་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ཞེ་ན། རང་གི་ཉེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་སེམས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་ པའི་བག་ཆགས་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་དེའི་ཚེ།རང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པས་བཅོམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྒྲ་བརྗོད་པས་ཀྱང་ཡུལ་རྣམས་སྣང་བ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། ཉིན་དང་མཚན་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉིན་དང་མཚན་མོ་མཚུངས་པ་ནི་འདྲ་བའོ། ། ལོང་བས་སྔོན་མཐོང་བའི་དོན་ནམ་ནངས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཐོས་ནས། སྣང་བ་དང་ནི་བཅས་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུས་དོན་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལོང་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཡུལ་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཞན་དུ་སྣང་བ་འཁྲུལ་པ ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཡུལ་དུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ན་ཡུལ་དང་དུས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ཡང་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་དུབ་པ་ནི་ལམ་ རིང་པོས་སྐྱོ་བར་རོ།།ལམ་ཉེ་བ་ལ་རིང་བ་རུ་ནི་སེམས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཡིད་འོང་དང་བྲལ་བས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་བཞིན་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ལྡན་ནི་འདོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྐྱེས་བུ་ཉིན་གཅིག་སྟེ། ཆུ་ཚོད་གྲངས་དང་མཉམ་པ་ལ་ནི་ཆུ་ཚོད་སུམ་ ཅུའི་ཚད་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་ཡང་ལོ་སྐོར་བརྒྱ་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཏེ།ལོ་བརྒྱར་གྱུར་པར་རོ། །དུས་གང་ལ་ཞེ་ན། ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་བྲལ་བའི་སྟེ། མངོན་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པས་མ་འབྲེལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如果有人以这样的方式修习，那么通过修习熟练后会如是显现的意思。
如何显现呢？以发髻顶等特征的意思。
说到房屋等，在有黑暗的房屋内观想那些，即观想非人等。恐惧是被恐惧所压。
如何显现呢？说'自心必定显现'，即具有令众生恐惧之作用的意思。
孩童即是孩童，岂不是见到吗？同样地，
说到'极其'等，自己画极其可怕的夜叉形象后，在寂静处即无人之处。独自即无伴，确实认为这个夜叉会抓住我，画师因这样想而岂不会恐惧？即是说岂不会生起恐惧的意思。
同样地，说到'树桩'等，有人在光线不明之处远远看到树桩和绳子，认为树桩是盗贼，绳子是蛇。有时当许多人在路上行走时，认为这是这个那是那个，突然即无缘无故地岂不会生起恐惧？即是说岂不会恐惧的意思。
同样地，说到'非真实'等，非真实性即是色等诸境。诸境如何呢？
说到'自分别'等，自己的分别即是工匠，如同画师，意思是被他所画。
一切愚童因不知取舍，为何凡夫被诸境所摧毁呢？说到'自己过失'等，当不了知心是境相的习气时，为自身过失所摧毁的意思。
声音表达也会显现诸境，不是吗？说到'日与夜'等，日与夜相同即是相似。
盲人听到曾见过的对象或'黎明'等声音后，'具有光明'，即如同有见者见到对象一样盲人也是如此的意思。
现在为了显示境和时等也是显现为他者即是迷乱，说到'境时'等，如同在梦中境和时等事物显现为他者故而生起迷乱的认识。同样地，在醒时状态中也生起的意思。
如是疲惫即是因长途而厌倦。近路认为是远路，同样地说到'与可意相离'，'同样地'是表因的意思。
因为贪欲者即贪著欲望的人一日即等同时数，虽然三十小时是自性，却认为如同百年，成为百年。在什么时候呢？与可意相离即与所欲事物分离、未得会遇的意思。

།གང་གི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟར་བྱེད་ཅེ་ན།དེ་ཉིད་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོན་དམ་པ་མཐོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཉིད་དང་དེ་འདྲ་བ་ནི་བརྟགས་པའི་དོན་གྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་འཇུག་གི་དེ་བཞིན་ དུ་ནི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དོན་དམ་པ་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྣ་ཚོགས་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་དག་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྣ་ཚོགས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རི་མོ་བཞིན་དུ་མཐོང་ སྟེ།དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སྣ་ཚོགས་པ་ཞེ་ན། རྣམ་རྟོག་ཚོན་གྱིས་བྲིས་པ་ནི་སྟེ་བྲིས་པའི་སྒྲས་ནི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་དོ། །དེ་ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚོན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རི་མོ་སྣང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྟོག་པའི་ཚོན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སྣ་ཚོགས་པས་སྣང་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་འདི་དག་གིས་འཁྲུལ་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེ་ན། ཨེ་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཨེ་མའོ་ནི་ངོ་མཚར་རོ། །སྣ་ཚོགས་ནི་ངོ་མཚར་ཏེ་གཞན་དུ་མ་མཐོང་བའོ། །སྣ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་དག་གོ། །མཉམ་དང་མི་མཉམ་ མཐོ་དང་དམའ་དང་རྟོགས་ཏེ།རྣལ་འབྱོར་པའི་བློ་ལ་འཁྲུལ་བ་རྒྱས་པའོ། །འདི་དག་ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བ་འདིར་བདག་ཅག་མཉམ་པ་སྟེ། མིའི་འགྲོ་བ་རུ་སྐྱེས་པའམ། མི་མཉམ་པ་སྟེ་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བར་རོ། །ཡང་དམའ་བ་ནི་དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་ལ་སོགས་པའོ། །མཐོ་བ་ ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པའོ།།ཡང་དག་དོན་གྱི་སྒྲུབ་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཤེས་ཀྱང་ནི་ཤེས་པས་ཀྱང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བློ་འཁྲུལ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སེམས་ཀྱི་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དུ་བྲིས་པ་ཡི། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ནམ་མཁའ་ ལྟ་བུ་སྟེ།དེའི་དཀྱིལ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །དེ་ལ་བྲིས་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྫུན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་ས་རྣམས་གསུམ་པོ་འདི་དག་བསྡུས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བརྫུན་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་བསྡུས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་བདེན་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་རིགས་ པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དངོས་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་ནས་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ ཕྱིས་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར།དོན་དམ་པ་ལ་ངོ་བོ་གཉིས་ནི་མེད་དོ། །འོ་ན་གང་ལ་དངོས་པོའི་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཉིས་མེད་པའི་སེམས་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །དེ་ཡང་བརྟན་ངོ་བོའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་ གཞན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ།དེའི་དངོས་པོའི་སྒྲའི་ཐ་སྙད་དུ་རིགས་ཀྱི་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཡང་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེ་ན། ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་འདི་ཆོས་བརྟགས་པ་ བརྫུན་པའི་དངོས་པོ་མིང་དང་རིགས་སྩོགས་ཡོན་ཏན་ནི།ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་མཐོང་བ་དེས་ནམ་མཁའ་ལ་རི་མོ་བྲིས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དུ་རི་མོ་བྲི་བ་ལྟ་བུར་རོ། །དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་དུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡོན་ཏན་ལ་འཇུག་གི་།གང་གི་ཚེ་ཡོན་ཏན་ཅན་ མེད་ན་དེའི་ཚེ་གང་གི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནི་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སོ། །སྣ་ཚོགས་རང་བཞིན་རྣམས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་རྣམས་སོ།

当外境不存在时，菩萨们如何行持布施等及利益众生呢？为此说'见到彼性'等。见到胜义谛实相的菩萨，仅仅是在世俗名言中行持分别所取的布施等，而非如实执取，这是通达胜义的含义。
为广说此义，说'此等种种'等。此等如前所说的道理，菩萨见一切种种如同画像，并非见到胜义自性，此为其义。
何等种种呢？由分别妄念之彩绘而成，以'绘'字说明其因。其义如是：如同因彩色而显现画像，如是因分别妄念之彩而显现种种，此为其义。
若问见到真实性时，这些众生是否也生起迷乱？为此说'稀有'等。'稀有'表示惊叹。'种种'表示稀有，即前所未见。'种种性'即多种形态，即此三界。平等与不平等、高与低而了知，即瑜伽行者心中迷乱广大。
在此无始轮回中，我们或平等，即生为人道；或不平等，即生于地狱道。又低下者，即畜生、饿鬼等。高者，即天人等。
即使依胜义体性而了知遍计所执体性，通过真实义的修持而了知。
若问瑜伽行者们的心如何生起迷乱？为此说'如画于心虚空中'等。心如虚空，其中即广大。于彼如画，此为其义。
说'似为虚妄分别所摄三界'，虚妄即烦恼所摄，此为其义。
为显示遍计非真实的其他理由，说'若诸事物'等。'若'字表示原因。因为若事物是实有，则为胜义体性，故不应了知为他性。如是了知法无我后，彼事物后来为何成为无实？胜义中无二体性。
若问于何立事物之名言？为此说'如是'。于无二心说为如是性。彼亦因体性坚固，当不成为他性时，则可安立事物之名言，而非遍计，此为其义。
若问遍计诸法之名等名亦无实耶？为此说'法'等。此遍计虚妄事物之名与种类等功德，见为功德差别，如同于虚空作画，如同于虚空中绘画。彼亦为颠倒所困。具功德者趣入功德，当无功德者时，彼为谁之功德？此为其义。
彼即总结，说'是故'等。'是故'即以前说之因。种种自性即所取能取自性诸法。

།རང་བཞིན་ངོ་བོ་མེད་པ་ ཡིན་ཏེ་དེ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་གང་གིས་གཞན་དུ་སྟེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དམ་པའི་དོན་ལས་ལོག་སྟེ། དོན་དམ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་ནས་འགའ་ཞིག་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་མི་བྱ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པས།གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲར་བསྟན་པ་དེར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཡང་ཀུན་ བརྟགས་པའི་སྒྲར་བསྟན་པ་དེར་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཁོ་ནར་གྱུར་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཡང་གལ་ཏེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག་འབད་པ་མེད་པར་རང་ཉིད་ཐོབ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པས་འབད་པ་ མེད་པར་རང་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་འབད་པ་དང་བྲལ་བས་ལུས་ཅན་རྣམས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར། མི་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཅི་སྲིད་རྟོགས་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་གཟུང་བ་དང་ འཛིན་པའི་དངོས་པོ་བརྟགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ།རིགས་པ་དང་ལུང་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པས་མི་ཤེས་པ་དེ་དེ་སྲིད་མེད་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་ལྡོག་པར་ནི་རིགས་སོ། །གཉེན་པོས་སྒོམ་པ་མེད་པར་དེ་ལྡོག་པ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལྡོག་པ་མེད་ན་ནི་བསྟན་པའི་ངོ་བོ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དེས་བསྒྲིབས་པ་ཐོབ་པར་མི་ འགྱུར་ཏེ།གསལ་བ་མ་ཡིན་ན་དེ་བས་ན་ཅི་ལྟར་དོན་དམ་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །གཞན་ཡང་། འདི་དག་འགའ་ཡང་བྱེ་བྲག་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ཀུན་བརྟགས་པ་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཞེས་འདི་གཉིས་ཇི་སྲིད་འགའ་ཞིག་གིས་བྱེ་བྲག་མ་མཐོང་བ་དེ་སྲིད་ཀུན་ བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་པའི་བདག་ཉིད་འཐོབ་བོ་ཞེས་གཞན་དག་རྒོལ་བས་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར།གཞན་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་དབང་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་བརྟགས་པ་ཡང་དག་པ་དང་། ཡང་དག་ པ་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་ལ་ངོ་བོ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཡང་ དེས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་བརྟག་ཏུ་མེད་པར་རིག་པས་དཔྱད་ཅིང་དེའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཡང་བསྒོམས་པ་དེའི་ཚེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་མཐོང་བས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡང་དག་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འགའ་ཡང་མེད་དོ།།ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་བརྫུན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དོན་དམ་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འཇུག་ཅེས་དྲི་བ་ལ། རང་བཞིན་གསུམ་ནི་མཐོང་བས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་ངོ་བོའི་ སེམས་མཐོང་བར་གྱུར་ན།དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་གསུམ་མཐོང་བའི་རྒྱུས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པའི་རིམ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་གསུམ་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་མཐོང་བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཇི་སྲིད་དེ་མཐོང་བས་ནི་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་གང་གི་ཚེ་སེམས་ མཐོང་བ་དེའི་ཚེ།དེ་མཐོང་བས་ནི་ཆོས་ཀུན་ལ། །རིལ་པོར་འཛིན་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར། །གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ།

自性无自体，即是离彼之义。又若以他方式，即执为所取能取事物之自性而遍计执者，则是违背胜义，于胜义遍知成为善巧之义。如是安立胜义相后，为显示某些人不应为现证彼而精进故，说'若'等。
凡是以空性声所说处，应了知即是无二心性。又凡是以遍计声所说处，即是所取能取体性。其中若遍计一切皆是无，而空性若是有，尔时生灭无需努力自得，瑜伽师无需努力自得。
因此，若是空性有而遍计无，如是则离努力而有情解脱。非如是，何以故？说'不知'等。乃至由分别增益之所取能取事物分别无事，未为具足正理教法之瑜伽师所知，则仅以无即应退。无对治修习则无退。
是故若无退，则所说体性亦为空性所障而不得，若不明显则如何成就胜义？复次，说'此等皆无差别'等。此遍计此是空，乃至某人未见此二差别，则得遍计自性空性无我体性，为答他人诤论故。
说'依他'等。依他性即依他缘心，空性及分别真实、非真实见生起时，了知彼二差别。如是依他有二体：遍计及圆成实。其中遍计是增益所取能取事物。圆成实即是彼空性。
其中当瑜伽师以无可分别之理观察遍计，并修习彼对治圆成实体性时，由见圆成实体性而见真实空性。除圆成实体性外别无所谓空性。遍计是虚妄故非真实见，以此成就胜义。
为显示此义故说'如何'等偈颂。于此空性瑜伽师如何趣入之问，'由见三自性'是答。当见遍计、依他起、圆成实三自性体性之心时，尔时由见三自性之因，依前所说次第而趣入空性。
非唯见心之三体性空性，乃至由彼见时，当见心三自性体性时，由彼见于诸法，总执当退。一向执著当退。

།དེ་བས་ན། གཅིག་ལ་ཐ་དད་མཐོང་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ཐ་དད་པ་མཐོང་བ་ནི་མེད་དོ། ། དེ་བས་ན་ཚུལ་གསུམ་དུ་གསལ་བར་སྣང་ངོ་། །འོན་ཀྱང་བག་ཆགས་འཇུག་པའི་ནུས་པ་ཡིས་ཏེ། བག་ཆགས་ཀྱི་ནུས་པའི་མཐུས་དེ་གཉིས་ལས་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ལས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་གསལ་བར་སྣང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱི་མའི་གནས་སྐབས བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཀུན་བརྟགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཟུང་བའི་དངོས་པོ་དགག་པའི་ཕྱིར། །ཀུན་བརྟགས་དོན་ནི་ནུབ་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མི་གསལ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ལས་དང་པོར་གཞན་གྱི་དབང་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བར་མཐོང་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་གསལ་ཞེ་ན། རང་བཞིན་སྔ་ནས་མ་མཐོང་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྔ་ནས་མ་མཐོང་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །གང་གི་ངོ་བོ་མ་མཐོང་བ་དེའི་ངོ་བོས་གཡོ་བ་བཞིན་ཏེ། མི་བརྟན་པའི་ངོ་བོ་ལྟ་བུར་གསལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རིམ་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རིམ་པས་སོ། །གཟུང་བ་མེད་པས་འཛིན་པ་མེད་པའི་རིགས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་སྟེ་གཞན་གྱི་དབང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་སྣང་བ་བཟློག་པ་སྟེ་སྤངས་པས་སོ། །གཉིས་དང་བྲལ་བ་ནི་སྟོང པ་ཉིད་དོ།།དེ་ཉིད་ནི་གཞན་དབང་སྟེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྙིང་ག་རུ་ནི་འོད་གསལ་སྐྱེས་ཏེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གསལ་བའི་ངོ་བོ་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐད་ཅིག་ལ་དེ་མཐོང་བར་བསྟན་པ་ནི། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཡང་གང་གི་ཚེ་མངོན་ དུ་མ་བྱས་ན་གློག་བཞིན་དུ་མི་བརྟན་ཕྱིར།སྐད་ཅིག་ལ་ནི་འགྲོ་ཞིང་འོང་སྟེ། འགྲོ་བ་དང་འོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིར་རྒྱུ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། །ཐོག་མ་མེད་དུས་ཀྱི་གཉིས་པོ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་པོའོ། །གང་གི་ཚེ་ཀུན་དུ་བསླང་བ་དེའི་ཚེ་ གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསླད་ཕྱིར་ཏེ།སྐད་ཅིག་ལ་འོང་ཞིང་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཉིས་གནས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སོ། །གཉིས་མེད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སོ། །རྗེས་སུ་ འབྱུང་བ་ནི་རེས་འགའ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྲིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེའི་དབུས་མ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་སོ། །བརྟན་པར་མ་བྱས་ནི་དངོས་པོ་བརྟན་པར་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་ཡང་དང་ཡང་དུ་དེར་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་བརྟན་པ་ཉིད་ན། བརྟན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གང་གི་ཚེ་ས་བརྒྱད་པར་སྟོང་པ་ཉིད་བརྟན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། མུན་པའི་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ནི་ཡོད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འོད་ཟེར་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འོད་ཟེར་སྟོང་ལྡན་ནི་ཉི་མ་ཤར་བས་མུན་པའི་ འཇུག་པ་ལ་གནས་པའི་སྐབས་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དགག་པའི་ཕྱིར། གནས་སྐབས་དེ་ཡང་མི་ཤེས་པས་ཏེ། གནས་སྐབས་གསུམ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་སྒྲ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་སྐབས་ དེ་ཡང་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།བདག་ཅག་འདྲ་བས་མི་ཤེས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་མཁྱེན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་གྲགས་པ་ཉིད་བཞིན་དུ། །མེད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་མི་བྱ། །འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་བསྟན་པར་གྲགས་པ་ནི་དོན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ཅེས་ སྨྲ་སྟེ།དེ་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཅན་ལས་ཆོས་ཉིད་ནི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།

因此，说'于一中不见差别'等。在自性为一中不见差别。因此，显现为三种形式。然而，由习气力的作用，即由习气力的缘故，从彼二者即依他起性和圆成实性中，显现遍计所执性，此为其义。
为显示其后时分，说'遍计'等。为遮遣所取事物，说'由遍计义已没故'，即因已不明显故。从圆成实自性中，首先见到依他起极为明显，此为其义。
若问如何明显？说'因先前未见自性故'。先前未见是指遍计时分。未见其本性者，以其本性动摇般，即显现如不稳固性，此为其义。
现为显示见道，说'渐次'等。次第即是前述次第。以无所取故无能取的道理。即由遮除依他起能取相显现，即已断除。离二即是空性。
为显示即依他起，说'于心中生起光明'，即由圆成实自性生起明显本性，此为其义。
为显示刹那见到彼，说'彼亦'等。彼亦当未现前时，如闪电般不稳固故，刹那间来去，即来与去之义。
此中何为因？一切即一切时。无始时来的二者即所取能取二者。当普遍生起时，即由彼二染污故，刹那间来去，此为其义。
为显示此义，说'二住'等。二住即所取能取二者。无二即空性住处。随生即有时随行。乃至即彼空性之中即所取能取二者之中。未稳固即事物未稳固之时，反复往彼处，此为其义。
今若稳固，说'已成稳固'等。当于第八地空性成稳固时，暗黑趣入之时分即不复存在，此为其义。
若问如何？说'具千光明'等。如是，如具千光明之日出，暗黑趣入无有住处，如是即是空性，因与彼相违故。
今为遮遮一切种空性即无事，说'彼时分亦不知'，因有三种时分故又说'亦'字。因此，彼时分即于何时分称为空性，如我等不能了知，唯佛能知，此为其义。
'如世间所知，不应随无'。世间顺世外道所说，谓全无少许义，说彼非空性，此为其义。以法声说空性，法性不异于有法。

།ད་ནི་མཐའ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོར་རྟོག་ པའི་མཐའི་གཡེང་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དངོས་པོ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོག་པའི་མཐའི་གཡེང་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཐ་སྙད་དོན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །དོན་དམ་པ་རྟོགས་ན། རང་བཞིན་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །གང་ ཞིག་ཡོད་དང་མེད་པ་ཡིན།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། མཐའ་གཉིས་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཅིག་ཀྱང་གཟུགས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྱོད་དྲན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འགའ་ཞིག་ལ། ཁྱོད་དྲན་ མ་བྱེད་ཅེས་བརྗོད་ན་སྟེ།ཁྱོད་དངོས་པོ་འདི་དྲན་པར་བྱེད་ཅེས་སྨྲ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་དགག་དབྱེ་ནི་དངོས་པོ་སྟེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བློས་མཆོག་ཏུ་དཔྱོད་པས་དྲན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་མེད་པའི་སྒྲས། མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་སྤངས་པ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་དགག་པར་བྱ་བ་མི་འབྱུང་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་ཡང་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་ཡོད་པར་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ སྒྲའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་དོན་རྣམས་ཤེས་པ་ནི་དྲན་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དོན་གྱི་བློ་ལས་རྣམ་རྟོག་ཀྱང་སྟེ་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉི་ག་རྣམ་རྟོག་ཆོས་ཡིན་ཕྱིར་ཏེ། སྒྲ་དང་དོན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཆོས་ཡིན་ པའི་ཕྱིར།ཡོད་པ་གང་ཡིན་མེད་གང་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཡང་བརྟག་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟེན་ནི་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྟེན་ནི་གང་ཞིག་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྒོམས་ པས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ན་དེའི་ཚེ་ཡང་དེ་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་འཐོབ་སྟེ། འདི་ལྟར་མེད་པ་ཉིད་བསྒོམས་པས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡང་བསྒོམས་པས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པ་ཡིན་ ནོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ལས་ལེན་པ་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་རྟག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་རྟེན་མེད་པས་བརྟེན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ དང་མེད་པ་དང་བདེ་སྡུག་ལ་སོགས་མེད་པར་བཞེད་དེ།དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་གང་ཆུང་ཟད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལྟོས་པས་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། རིང་ཐུང་ལ་སོགས་བྱེ་བྲག་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཐུང་ངུ་མེད་ན་རིང་པོའི་བདག་ཉིད་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་ལ། རིང་པོ་མེད་ན་ཐུང་ངུ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ། སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ནི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་ལ་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རང་གི་རྟོག་པས་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བ་ཉམས པ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གཉིས་པོ་འདི་ནི་ལྟོས་པས་ཡིན་ནོ། །ལྟོས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པས་ཀུན་རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ལྟོས་པ་ལས་ཀུན་དུ་བྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།འདི་ལྟར། གཅིག་ཉིད་ལ་ནི་མ་ལྟོས་པར། །གཞན་དག་ཁོང་དུ་ཆུད་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་པར་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྟོས་པ་མེད་པར་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན་ ཐམས་ཅད་རྟག་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།

现在为了说明无边际，所说'其事物'等，为了断除执著事物边际的散乱，应当了知其空性即无事物。
为了断除执著无事物边际的散乱，世俗义，也应当知道在世俗谛中是存在的。
若证悟胜义，于无自性诸法中，何者是有与无？所说的意思是无二边。
因为有无的结合若无则不生，为了说明'也不应执一'，所说'忆念你'等，如是对某人说'不要忆念你'，即说'你要忆念此事物'。
因此否定分别即是事物，因为若无则不生，以智慧最胜观察而成忆念。如是以'无如是'声，因为若无则不生而了知为有。
因此，断除有无二种分别，应知是中道。
若成立所破不生，则因此由事物力而遍计者成立为有者，所说'分别'等，分别即由声的分别习气力，由分别而知诸义，即生起忆念之智。
从义智生分别亦即从彼而生。二者皆是分别法故，因为声义二分别是分别法，'何者是有何者是无'之义。
为了说明于无的分别亦不应观察，所说'何者是所依'等，所依何者即遍计等，无性亦由修习，因为若无则不生而成有即是行。
若如是许可时，尔时亦得如是有性，如是由修习无性而成有，如是有亦由修习，因为若无则不生故亦得无性。
彼等一切从遍计事物中取而成有。当遍计永远无时，则无所依故所依亦非有。
今为总结故，所说'如是有'等，如是许可无有无及苦乐等，即无事物之义。
因为若有少许，彼等一切由观待而成即是生之义。此云何？如长短等差别，如是若无短则不成立长性，若无长则短亦如是。
如是所说'士夫'等，如是士夫即诸士夫，苦的止息说为乐，是由自分别所计。
乐的衰败是苦，因此此二者是观待。所说'即观待'等，此由乐苦等理，应知一切粗细等自性从观待而生起之义。
如是，'不观待一性，不能了知他，不成为二'之义。此说将显示：无观待而唯一有某事物是不可能的。否则一切将成为常。

།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཡེང་བ་བཀག་པས་སེམས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་པར་བསྟན་ནས། འདི་ལྟར་མིང་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱ་ཆེར་དགག་པའི་ཕྱིར། གཞན་སེལ་བ་ཡི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གཞན་སེལ་བ་ནི་རིགས་མི་མཐུན་པ་གཞན་སེལ་བའོ། །སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་མ་དཔྱད་པར་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་རྣམ་པར་མ་དཔྱད་པར་རོ། །བསྟན་པ་ལ་སོགས་སྒྲུབ་པ་ཡིས་ཏེ། སྒྲ་བརྗོད་པ་དང་། ཉན་པ་དང་དྲན་ པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས།ཁ་ཅིག་འཁྲུལ་པ་ཡང་དག་བསྐྱེད་དེ། དངོས་པོ་མེད་པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པས་དོན་མེད་པ་ལ་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྒྲའི་ཤེས་པ་ཚད་མར་གྱུར་པ་ལ་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། ཡི་གེ་ཚིག་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཡི་གེ་ནི་ཨ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚིག་ནི་ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་སྟེ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པའོ། །ངག་ནི་ལྷ་སྦྱིན་བ་ལང་དཀར་པོ་ལ་དབྱུག་པས་རྒྱོབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྟགས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དང་མ་ནིང་ངོ་། །ཚིག་ནི་ གཅིག་གི་ཚིག་དང་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་དང་མང་པོའི་ཚིག་རྣམས་སོ།།བྱ་བ་ནི་འཆང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །བྱེད་པ་ནི་ལས་ལ་སོགས་པའོ། །འབྲེལ་པ་ནི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་འབྲེལ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི། བརྫུན་ཕྱིར་རྗོད་པར་བྱེད་མ་ཡིན་ཏེ། རྗོད་པར་བྱེད་པ་ མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟར་རིམ་གྱིས་བརྗོད་པ་ན་གང་གི་ཚེ་འཇིག་པ་དེའི་ཚེ། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མི་དད་པ་དང་འདུས་པའི་ངོ་བོར་མི་དམིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདུས་པ་ནི་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་བརྗོད་པ་འབྱུང་བར་ མི་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཆ་ཤས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ལས་ལོགས་ཤིག་པའི་ཡི་གེ་དམིགས་པ་ནི་མེད་དེ། དེ་དག་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་འདི་ཙམ་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པས་ཐུབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྒྲ་ལས་ དོན་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དང་དོན་གྱི་ཐ་སྙད་ནི་ལག་པའི་ཐ་སྙད་དང་བརྡ་དང་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྫུན་པའི་ཡི་གེ་ལ་བརྟེན་པས་ཚིག་དང་ངག་དང་རྟགས་ལ་སོགས་པ་བདེན་པ་ཉིད་ཁོ་ན་བརྫུན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཞར་ལ་བྱུང་བའི་ སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཚིགས་བཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྲིད་རྐང་པ་ལྔ་འམ་གསུམ་གྱིས་དོན་རྟོགས་པར་གྱུར་ན། དེ་སྲིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད། རྗོད་བྱེད་བརྗོད་བྱ་ལ་ལྟོས་ནས་ཏེ། དེ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ མི་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་རྐང་པ་བཞི་པར་ངེས་པ་ནི།མཁའ་འགྲོའི་དམ་ཚིག་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་འདོད་པས་བརྟགས་པར་འགྱུར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྡ་སྒྲ་དང་དོན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་གི་འདོད་པས་བརྟགས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྕི་བ་དང་ཡང་བ་ལ་སོགས་ པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།བརྡ་སྤྲོད་པ་རབ་ཏུ་བརྟགས་པའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་ཉོན་མོངས་ཤིང་དོན་མེད་པའང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འགའ་ཞིག་ལག་པའི་ཐ་སྙད་དང་བརྡ་དང་དྲན་པའི་དབང་གིས་ཆོས་རྣམས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ཡུན་ རིང་པོར་བྱུང་བ་བྱ་ཀར་ཎ་ལ་སོགས་པ་རྩོམས་པས།སྒྲ་རྣམས་སྦྱོར་བ་ཉོན་མོངས་ལ་སྟེ། སྒྲ་སྦྱོར་བ་དཀའ་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་དག་ཅི་ཕྱིར་བཙུད། །འདི་ནི་སྣ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡང་གང་མི་ཤེས་པ་འགའ་ཞིག་འདྲི་སྟེ། སྣ་གང་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། དེས་ཀྱང་ སྣ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་བརྗོད་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་དེ་ལ་དོན་གོ་བ་སྐྱེའོ།

这样通过遮止有和无的分别妄念，显示无二心性即是中道，为了广泛遮遣名称和分别，故说'遮除他者'等。遮除他者即是遮除异类。未观察行境，即是未观察自相境界。以说法等修持，即是以语言表达、听闻、忆念等因缘。有些人生起真实的迷乱，即是无实体的共相被迷乱心执著为无义之义的意思。
若问：如何说声音的认知成为量时是迷乱知呢？故说'文字语句'等。文字即是阿等。语句即是文字的组合，如瓶子、毛毯、车等。语言即是'提婆用棒打白牛'等。性别即是阳性、阴性和中性。数即是单数、双数和复数词。作用即是持有等。作者即是业等。关系即是作用和作者的关系等。
这一切都'因虚妄故非能诠'，应知非是能诠。如此次第表达时，当其灭时，由于所诠义不存在故非能诠。不可得不同和合一体性，因为合一是一体故，不会产生次第表达。其部分的极微实体也不存在，因为它们无实质故。
离声之外不见有文字，因为它们无边际故，无法确定'就是这些'而成无限。也不是从声音理解意义，因为名义的言说如手势、约定和记忆等而运作故。依靠虚妄文字的语句、语言、性别等真实性也是虚妄的意思。
现在为了显示附带的声明论不合理，故说'偈颂'等。只要用五句或三句能理解意义，为何不许偈颂？能诠依于所诠，因为这是主要的。若不许，则四句的确定，将如空行母的誓言，成为自己意愿的假立。瑜伽士们不依声音和意义而由自己意愿假立的约定。同样应了知轻重等。
为了显示声明学详细观察的语法组合是烦恼且无义，故说'法'等。如某些依手势、约定和记忆的力量而应取诸法。因此长久以来创作般遮迦罗拿等，语言组合成烦恼，即语法组合是困难之处，为何要让世人陷入？
'这是鼻子'等，即是说若有不知者问：'什么是鼻子？'时，他人明确回答'这就是鼻子'，仅此便能生起理解。

།མགོ་བོ་བསྐོར་བར་གྱུར་པ་ཡི། །ལག་ངར་བཀུག་པའི་ལག་པ་ཡིས། །སྣ་བཟུང་ནས་འདི་སྣ་ཡིན་ནོ་ཞེས། དྲིས་ལ་སུ་ཞིག་སྟོན་པར་བྱེད། འདི་ལྟར་ན་སའི་སྒྲ་བརྗོད་པས་དོན་རྟོགས་ན། ན་སི་ཀའི་སྒྲ་བརྗོད་པ་ལ་ དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད།།དགོས་པ་མེད་པའི་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ལ་གུས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་ཡི་བདག་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པ། །སྒྲ་དགོད་པའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པས་བདག་ཉིད་དང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་འཇིག་རྟེན་པ། བདག་ཉིད་ གུས་པར་འགྱུར་མ་ཡིན།།དེ་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྲག་གི་དཀྱིལ་གྱི་གབ་ཚེ་བཞིན། །བྲག་གི་དཀྱིལ་གྱི་གབ་ཚེ་ནི་གབ་ཆེའོ། །དེ་ཡང་གང་གི་ཚེ་གསེར་གྱིས་བཀང་བ་བདག་གིས་ཐོབ་སྙམ་དུ་འགའ་ཞིག་སེམས་ནས་དེའི་ཚེ་གུས་པས་སྤོས་དང་མེ་ཏོག་གིས་མཆོད་དེ། ཕྱིས་ ཕྱེ་བ་དང་ནང་ན་སྙིང་པོར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ཆུང་ཟད་མེད་པར་ཤེས་ནས་གུས་པ་མ་ཡིན་པ་ཆེན་པོས་འདོར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཇི་སྲིད་བརྡའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ལ་གུས་པར་བྱེད་ཀྱི།ཇི་སྲིད་ཡང་བརྡའི་དབང་གིས་དོན་རྟོགས་པ་ དེའི་ཚེ་གུས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྔར་ནི་སྒྲ་བརྫུན་པའི་ཕྱིར། རྗོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་བདེན་པ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དང་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ པས་གཞན་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ། འབྲེལ་པ་མེད་ཕྱིར་མི་རིགས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་དང་དེ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་ཐག་ པའི་རྐྱེན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་དེ་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རལ་གྲི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རལ་གྲི་ནི་གཅོད་པ་སྟེ། གཞན་ལ་སྟེ་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྒྱབ་པ་ཡིས། གཞན་དག་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ གཅོད་པར་བྱེད་དམ་ཅི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་ཁ་ཅིག་སྒྲ་དང་དོན་ལ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕལ་ཆེར་འབྲས་བུའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པར་ རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་མ་མཐོང་སྟེ།ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ། །ཡང་གང་ཞིག་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་སྒྲ་ཐ་མལ་པའི་དབྱེ་བས་དེས་ནི་གང་ཡང་ཐོབ་མེད་དེ། མི་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོན་ཏེ་དངོས་པོ་གང་གིས་དངོས་པོ་གང་ཞིག་སྐྱེད་ཅེ་ན། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོ་གང་ཞིག་འདིར་སྔར་མ་སྐྱེས་པ་ཕྱིས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་དངོས་པོས་ཡང་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོན་ཏེ་དོན་མེད་ན་སྒྲ མི་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར།སྒྲ་འཇུག་པ་ལས་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དབང་གིས་སྒྲ་འཇུག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྒྲ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་མོད་ཀྱི། བརྡ་སྤྲོད་པས་འདོད་པའི་དོན་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ དོན་རྒྱུ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བ་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་དངོས་པོའི་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེ་ན།དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོའི་ནི་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་རྫོགས་ན་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མིན་ཏེ། གཞན་སྐད་ཅིག་མའི་ངོ་བོ་ནི་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

头部转动时，手臂弯曲的手，抓住鼻子说'这是鼻子'，问谁来指示。如此，若由'鼻'字的发音而理解意义，那么'nasika'（梵语：鼻子）这个词的发音有什么必要？
对无意义的声明论典过分执着，就是对无思辨者表示尊敬，为了说明这个道理。声音本性的世间人，通过了解声音差别的自身和追随者的世间人，自身不会生起恭敬。
为了说明这个比喻：如同山中央的宝箱。山中央的宝箱就是大宝箱。当某人认为里面装满黄金而得到时，以恭敬心用香和花供养，之后打开发现里面没有任何有价值的东西，就会以极大的不敬意将其丢弃。同样，只要没有完全理解语言表达的含义，就会对梵语保持恭敬，一旦通过语言理解了意义，就不会再恭敬。
先前说明声音是虚假的，因此不是能诠。现在即使承认是真实的，也说明不是能诠，为此说'由他'等。由于不是他因也不是他的本性，所以他不是果，也不是他的本性。
由于无关联故不合理。因为关联有二：即本质同一性和因果生。其中不是本质同一性，因为本性不同。也不是因果生，因为会导致无等无间缘的过失。
因此，由于无关联，所以不是所诠和能诠。为了说明这个比喻而说'剑'等。剑即切割，对他人即对人等挥动，难道能切割其他如木等物吗？
现在为了遣除有人认为声音和意义之间有能生所生关系这种关联特征的想法而说'未作'等。大多数情况下没有看到果的作用能力与因果同时存在，如种子和芽。
又若离开作用的事物，离开作用能力和普通声音的差别，由此不能获得任何东西，即不能产生，因为是常住的事物。
若问什么事物能产生什么事物？为此说'无实'等。此处某事物先前未生，后来依靠因缘而生，如此的事物才能真实产生事物，这是其意义。
若说无义则声音不起作用，因此由声音的运作可知有原因，怎么会没有关联？不是这样的，因为看到声音是依据说话意愿而运作的。
即使声音从自己的因中产生，但语法学家认为它能与所欲表达的意义相结合，这种与因同时结合的关系特征就是结合者与所结合的实体之间的关联。对此说'事物'等。事物即生起作用完成时就不是事物的自性，其他刹那的本性不是能结合者。

།དངོས་པོའི་དུས་ན་ དངོས་མིང་ཕྱིར་ཏེ།བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡོད་པའི་དུས་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་འདོད་པ་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་འདས་པའི་དངོས་ནི་དེ་ཉིད་ཕྱིར་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བརྟགས་པ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ཉིད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་སྟེ་སྔར་བཤད་པའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ལ་གཞག་ནས་སྐྱོབ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཏེ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའོ། །འབྱུང་བ ཀུན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ངེས་པའི་ཚིག་ལ་མཁས་པ་ཡིན། །སྒྲའི་དོན་རྣམ་པར་བཅད་པ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པས་རབ་ཏུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་འདོད་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ སྒྲའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏེ། གཅིག་ནི་དང་པོ་ལའོ། །བརྒྱའི་བློ་སྐྱེ་མིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་བརྒྱ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དེ་ལ་ཡང་རེ་རེ་ལ་ཡང་མེད་དེ། དེ་བཞིན་ཡང་བརྒྱའི་སྒྲ་ལས་འདུས་པའི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ བརྒྱའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་འཁྲུལ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་སྒྲ་ཉམས་པས་ཀྱང་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། འདི་ལྟར་ཡང་རྟགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སཾསྐྲྀ་ཏའི་སྐད་དེས་དོན་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མཐོ་རིས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།མཐོ་རིས་དང་ས་འོག་ལ་སོགས་པ་མ་མཐོང་བ་དང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ལ་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་ལག་པའི་ཐ་སྙད་དང་བརྡས་དེའི་བདག་ཉིད་རྟོགས་འགྱུར་ན། མཐོ་རིས་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པས་ ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གླང་པོ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚིག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སཾ་སྐྲྀ་ཏས་ས་སྲུང་གི་བུ་དང་ལྷའི་བུ་མོ་ཁྱད་པར་གྱི་ཁྱད་པར་ཅན་གླང་པོ་དང་བུད་མེད་ཡིན་ལ་སྒྲ་ཉམས་པས་དེ་ བཞིན་དུ་ཡང་གླང་པོ་ཉིད་དང་བུད་མེད་རྟོགས་ཏེ།དེ་ལས་སྔ་ན་མེད་བློ་མེད་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །མཐོ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་འབའ་ཞིག་གིས་མཆོག་ཏུ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་རང་གི་མཚན་ཉིད་མཐོང་ནས། སྤྱིའི་ མཚན་ཉིད་གཞན་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྨྲས་ཏེ།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཐོས་པས་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་སོ། །དེ་ལྟར་སྨྱོན་པ་བཞིན་ཏེ་སྨྱོན་པ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གཞན་བསྟན་པས་གཞན་མཐོང་ཞིང་གཞན་ཐོས་པས་གཞན་རྟོགས་ཏེ་བདག་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཤིན་ཏུ་སྨྱོན་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་ཞེས་པའི་སྒྲའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་སྨྱོན་པར་གྱུར་ནས་བདག་སྨྱོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྨྱོན་པར་འགྱུར། འོན་ཀྱང་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གང་འཁྲུལ་པ་དེ་སྨྱོན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སྨྱོན་ནད་ཀྱིས་སྨྱོན་པ་ལྟ་བུར་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཞར་ལ་བྱུང་བ་ཉེ་བར་བསྡུས་ནས། ད་ནི་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡུལ་སོགས་ངེས་པའི་རྣམ་པར་ནི། །སྩོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་དུས་ངེས་པའི་རྣམ་པ་བཟུང་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་གསུམ་པོ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་མཐུས་རྣམ་པར་རིག་པ་སྣང་བ་ནི་གསལ་བར་རོ། །དེའི་ཚེ་འཁྲུལ་པའི་རང་བཞིན་གཞན་གྱི་དབང་རྣམ་པར་རིག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ནི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་དྲི་མ་དང བྲལ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་འཁྲུལ་པར་མི་འགྱུར་རོ།

在事物存在的时候，是为了实名。在应当产生的时候，作为能生因的本性明显被认为是灭的缘故。正因为如此，过去的事物正因为如此是刹那性的缘故。说为生起，意思是说不应当说。
另外，如果观察所生和所生事物的话，则说'正因为如此'等，正因为如此，即安立在前面所说的能生本性上的救护者是佛陀，所说的大种是地等。一切大种是色等的主要因。
精通词源学，由于具有分别声义的能力而善说。有些人说认为能生他者，而大种则不是的缘故。
另外，为了显示声的分别境，说'一'等，一是第一。不生百的认识。如是从第二开始直到百圆满为止，于彼一一中也无，如是也从百声所集聚的不同本性的实有，是百义分别中迷乱自性的心，此是其义。
假使声音虽然损坏也能了解义，如是也由具有语法等的梵语能了解特殊的义，若问：天界等说，未见天界和地下等，以及见到瓶等，以某种方式由手势表达和约定能了解其本性，那么说天界和瓶等的语言有何用，即是说于此有何必要。
为了明显说明彼义，说'象和'等，由具有语法等的梵语，地护之子和天女特殊中的特殊象和女人，由损坏的声音如是也了解象性和女人，从彼无前智不生。仅由执著高而最胜生，此是其义。
现在为了总结，说'见'等，见他自相后，说其他共相分别，由听闻共相教示而了解自相。如是如同疯人，如疯人般的世间由显示他而见他，由听闻他而了解他，非是通达自性，此是其义。
为了显示与极疯一致，说'自性'等，此声义是若有人成为疯狂后，为了知道'我是疯子'怎么会成为疯子。然而，于自证智中凡是迷乱者称为疯子。如是见如被疯病所疯，此是其义。
总结了附带内容后，现在为了显示三自性的自体，说'境等'等，于境等决定的行相中，说'等'是摄取时间决定的行相。如同三界欲界、色界和无色界所说，由无明习气力而显现的识是明显的。尔时迷乱自性的依他起成为识。因此，正由彼因若离遍计所执垢染，彼则不成为迷乱识。

།གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མ་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཉིད་དང་མ་བྲལ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ རོ།།ད་ནི་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ཕྱིར། གླང་པོའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་ཏེ། སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་གླང་པོ་གཅིག་སྤྲུལ་པ་ལ། སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ལ་གྲངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁས་པས་ཀུན་བཏགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་སོགས་ པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་དོན་སྟོང་པའི་གླང་པོ་ལ་གླང་པོའི་དོན་དུ་སྣང་བ་སྐྱེ་བ་འདིས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་སྣང་བ་ནི་དེ་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ། །དེས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་ ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་བརྫུན་དོན་ཡིན་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་དེའི་དངོས་པོ་ནི་གནས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ་རྟེན་དུ་གྱུར་པའོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དེ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་ན། མཁས་པ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡང་དག་མཐོང་བས་སྔར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ནི་སྔར་གསུངས་པའི་རིམ་པས་སོ། །སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བས་དང་པོར་དོན་དུ་འཛིན་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གཞན་དབང་དེའི་རྣམ་པ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་དེའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དུས་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཅེ་ན།རྣམ་པ་དེ་ཡི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་སེམས་བདུན་པའི་བར་དུ་རྣམ་པ་དེའི་རྙོག་པ་ཡང་སྟེ་དྲི མ་དང་ལྡན་པར་འཇུག་གོ།།ཡང་ཕྱི་ནས་ས་བརྒྱད་པ་ལ་བག་ཆགས་ལྡོག་པས་རྒྱུ་ལོག་པས་འབྲས་བུ་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་པ་འདི་སྟེ། དོན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་མཐོང་བས་ཏེ་རྩ་བ་དང་བཅས་པར་འདོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་གྱི་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་སེམས་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྲིད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲེལ་བས་རྟག་ཏུ་འཁོར་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། རྫ་མཁན་གྱི་འཁོར་ལོ་ལྟ་བུར་སེམས་མཐོང་ན་ཡིད་ལྡོག་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཕྱིར་ཡང་འཁོར་བར་འཁོར་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འཁོར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་དབང་གིས་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཉིས སུ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རི་མོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡུལ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ཡིན་ཏེ། རི་མོར་བྲིས་པའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་གཡོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བྱ་བ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྫས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་མེད་པའོ། །ཡུལ་འགའ་ལ་འདོད་པ་མེད་པས་ན་འདོད་པ་མེད་པའོ། །འཁོར་བ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེས་མྱ་ངན་ལས་འདས པ་མི་ལེན་ཅིང་འཁོར་བ་འདོར་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ།།གང་གི་ཕྱིར་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དོན་གཞན་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་གསུམ་མ་ གཏོགས་པར་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མེད་དོ།

如果这样一直都是不迷乱的话，为什么不能见到识呢？并非如此，因为那样的话一切都将解脱。若未离开他性则不会成为真如。
现在为了分析三种自性的自体，说了'象的义'等两个偈颂。就像魔术师变化出一头大象，如其数量一般，智者应当了知遍计所执自性等。
如此，胜义中空无实义的大象上显现为象的义，由此应知遍计所执性。同样，所显现的义非是真实义，然而会生起具有义的行相的识。由此应知依他起自性。
另外，所取事物是虚妄义，彼所取能取事物的实体是处所即所依。当所取能取皆成无实时，具慧的智者应知圆成实自性。
因此，'如是真实见已先'等所说，如是即是前述次第。如同幻象般真实见已，首先能遣除执著为实义。
瑜伽师随即了知依他起的行相是由习气力而从其心所生。
时间多久呢？说'彼行相'等，即依他起心直至第七识，其行相仍有垢染而转。后于第八地习气断除，因断除则果亦断，此即是理。由见无实义事物，为连根拔除之故。依他起的义的行相心得以遣除。
现在为显示菩萨为众生利益而摄受轮回，说'心'等。由俱生我见等相续而恒时具有轮回法故，若见心如陶轮，由厌离故是圆成实法，因此菩萨不再轮回于轮回中，非是轮回。然而为众生利益，由方便善巧力而现起正生。
为显示安住无二瑜伽师的特征，说'如画'等。安住无二境的瑜伽师有此特征：如同画中人像般无所动摇，因为缘于真如故。由不缘五蕴实体故无分别。于任何境无欲求故无欲。
轮回遍计所执性于真如中本无故，以及不缘离彼相的涅槃故，于彼不取涅槃亦不舍轮回丝毫。
因为有余无余涅槃不应理为异体实有，因为除了苦、集、道三种状态外，别无其他有余涅槃。

།ལྷག་མ་མེད་པ་དེ་ཡང་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་ལྷག་མ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཏེ། དེ་དང་བྲལ་བ་གང་ལ་ཡོད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཡང་དེ་བས་ ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྟེན་ཡང་སླར་འབྱུང་བའི་ཕུང་པོའི་ཚོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐ་དད་པར་གྱུར་ན། དེའི་དེ་ རྣམ་པར་གཞན་པ་གང་གིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན།ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་རང་བཞིན་ངོ་བོ་ངེས་པར་གཟུང་ན་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། འོན་ཏེ་ངེས་པར་གཟུང་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དེ་ལེན་པར་རྣལ་འབྱོར་པ་སུ་ཞིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་དམ་པ་ལ་གནས་ན་དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། སྨོན་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། ། འོན་ཀྱང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་ངོ་། །ཅི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། ཉི་མ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་འཇིག་རྟེན་གྱི་མུན་ནག་སྨག་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འཇིག རྟེན་གྱི་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡང་གང་གི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཁོ་ན་དོན་དམ་པ་ཡིན་ པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་པོའི་སྐྱེས་བུའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་མཐོ་རིས་དང་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོབ་པས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་སྟེ།བརྟགས་པ་ཁོ་ནར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ལས་འབྲས་བུ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྙེད་ བསྟན་པ་དེ་སྙེད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཆོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་ནི་དགེ་བའི་བྱ་བ་རྣམས་ནི་མི་བརྗེད་པའོ། །ཆོས་མིན་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །དཀའ་ཐུབ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པའོ། །གཏོང་བ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལ་ལུས་ ལ་སོགས་པ་སྟེར་བའོ།།བསྡམས་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་མི་དགེ་བ་ལས་ལྡོག་པའོ། །དེས་བསྡམས་པ་ནི་གཉེན་པོས་དཀའ་བ་ལས་ལྡོག་པའོ། །དུལ་བ་ནི་སེམས་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །དུད་འགྲོ་ནི་བ་ལང་ལ་སོགས་པའོ། །དམྱལ་བ་ནི་མཚམས་མེད་པ་ན་གནས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྦྱིན་ པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱིས་ཟས་སྐོམ་དང་བྲལ་བའི་ཡུལ་གནས་པ་ནི་ཡི་དགས་སོ།།ཕུང་པོ་ལྔས་བསྡུས་པ་ནི་མིའོ། །མཐོ་རིས་ན་གནས་པས་ན་ལྷའོ། །འབྱུང་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའོ། །འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། ། ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁམས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའོ། །ཐུབ་པས་སེམས་ཅན་ལ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི་བསྟན་པའོ། །སྟོན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །ཉན་ཐོས་ནི་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པར་བསྟན་གྱི།དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་དམ་པ་ཁོ་ན་འབའ་ཞིག་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་པར་མི་མཛད་པར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དང་པོའི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དང་པོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་དད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དང་པོའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།

无余涅槃也不应成为其他事物，如是，余即是诸蕴，与彼相离者即是涅槃，彼即是无余涅槃。
又因此，得涅槃者，涅槃所依也无复生起蕴聚，故无任何成为实体的涅槃。
复次，若如色等，涅槃成为差别，则彼以何种差别相而得了知？若以他识执取自性本质，则非彼本质；若执取，则如色等成为有为法。
正因如此，非刹那性。
是故，何瑜伽师取涅槃实体，此为其义。
若住胜义，则于彼作有情利益有何必要？答曰：'愿'等，即不分别轮回与涅槃。
然以往昔愿力，为利益三有众生而出现。
云何？如日，即如日轮为除世间黑暗而出现，如是，诸菩萨为除世间无明暗而出现，此为其义。
今依世俗谛而诸佛世尊入于教法，为显示此故，说'是故'等。
又以无二即是胜义故，造作善不善业之士夫业果，即生天与地狱等，救护者所说彼亦是分别体性，当知唯是假立。
不仅业果，世尊所说一切皆是世俗行相，为显示此故，说'法与'等。
其中，法即不忘诸善行。非法即与彼相反。苦行即于苦无所畏惧之忍。布施即以身等施予所求者。
律仪即身心远离不善。彼所律即以对治远离过失。调伏即心寂静。畜生即牛等。地狱即无间住等。
以障碍布施等业，处于无饮食之处即是饿鬼。五蕴所摄即是人。住于天界故为天。界即地等。界所生即色等。
蕴即色受等。界即眼等。能仁随顺众生所说即是教法。导师即佛世尊。声闻即舍利子等。
彼等是世俗所说，显示彼等一切是世俗，非胜义，此为其义。
世尊何故不唯说胜义，而于世俗有何必要？答曰：'初业'等。
初于世尊教法具信者，即名初业。

།དང་པོའི་ལས་ཅན་འཇིག་རྟེན་པ་དེ་དོན་དམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཐབས་ནི་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། འདི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐས་ལ་འཛེག་པའི་རིགས་པས་གསུངས་ཀྱི། ཡང་ ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོད་པར་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བྱིས་པས་བརྗོད་པ་དང་འདྲ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་མཐར་ནི་ཐམས་ཅད་འཇིག་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་དཔྱད་ མི་བཟོད་པའི་ཕྱིར་བློ་ལ་གནས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་མིན་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མིན་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་དཔྱད་མི་བཟོད་པའི་ཕྱིར་དཔྱད་དུ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅུང་ཟད་གཞན་ཡང་སྟེ་དོན་དམ་པ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དཔྱད་དུ་མེད་པ་ཅུང་ཟད་མེད་པའི་གོ་འཕང་ལ་གནས་པ། དེ་ནི་ནམ་མཁའ་གསལ་བའི་དངོས་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བདག་ཉིད་ནི་གང་ཟག་གོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་གསལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་པ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་མཐོང་བ་པོ་ལ་སོགས པར་འགའ་ཞིག་འདོད་པས་ཡང་གང་གི་ཚེ།མིག་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེའི་ཚེ་བདག་གང་ཟག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་གྲུབ་པའོ། །གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་མི་ལ་སོགས་ པའི་རང་བཞིན་གྱི་གང་ཟག་སྟོང་པ་ཉིད་དེས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།འདི་ལྟར་སེམས་ཉིད་གང་གི་ཚེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་གྲུབ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་རྩོད་པ་མེད་དོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ དེའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་བདེ་བར་གནས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གྱི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་མི་ དམིགས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འདི་ལ་ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་གཉི་ག་མི་དམིགས་སོ། །གཞན་གྱི་ལམ་ལ་བརྟེན་པའི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཉེ་བར་བཅོམ་པར་མཐོང་སྟེ། བཞད་ གད་བཞིན་ཏེ་ཁྲེལ་བགད་དང་འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མཐོང་ཞེས་བྱའོ།།འགྲོ་བ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན། ཞི་བ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཞི་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་ལས་རྒྱལ་བར་མ་བྱས་པས་ཞི་བ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་དེ་གཟུང་བའི་རོ་གཅིག་དངོས་ཏེ་ལམ་གཞན་བཟུང་བས་རོ་གཅིག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དྲན་ནས་གང་གིས་སེམས་པར་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ། གདོན་མི་ཟ་བར་ངོ་མཚར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ ལ་བདག་མེད་པ་ཡིན་ན་ཆོས་འགའ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྩོམ་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འདི་ཀུན་སྟོང་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་ཕྱིར་ལན་འདེབས་ སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གི་ཕྱིར། །བྱ་བ་ལྷག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། །དོན་བྱས་པ་དགོས་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་སྟོང་པ་མཐོང་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཆོས་ཀྱི་རྩོམ་པ་དོན་མེད་པ་བདེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

为了引导初学者世间人趣入胜义无二智慧，方便即是世俗。这是由佛世尊以登梯之理而说，并非是成立世俗自性实有。
为了显示此义，故说'如是'等。如是即一切世俗事物如同凡夫所说，非是真实自性，最终皆会坏灭，因为不能经得起观察，故于心中无所住，此为其义。
同样，'不可言说'即显示不可言说之义。因为所取能取之自性不能经得起观察，故说'不可观察'，此为其义。'少许'即是显明胜义，此为其义。
今为显示安住真实义故，说'于此虚空'等。如是不可言说、不可观察、无有少许之境界中安住，彼即虚空明性之菩萨自身即是补特伽罗。
空性即是彼之空性，即真实性之相。明显空性即是显明诸世间无自性，此为其义。
所说诸界处即是自性空。因为有人认为自身为见者等，然而当了知眼等根对境各别决定性时，即成立补特伽罗空性。
若说眼等所缘诸法不成无我，则不然。以人等自性之补特伽罗空性所空之空性即是无二空性。如是当心见到无二自性时，即成立补特伽罗法无我，故于此无诤。
为显示住于异熟地之菩萨，由断烦恼障与所知障而无烦恼安乐住之二偈故，说'如何'等。声闻道之补特伽罗通达无我故断烦恼，故不见贪等过失。
如是于所说菩萨道中，由断所知障与烦恼障故二者皆不可得。见依止他道之一切众生为贪等差别所摧毁，菩萨见之如同嬉笑。
若问众生如何？答：远离寂静。寂静即由三昧未能战胜烦恼敌故远离寂静，此为其义。
如是说'由自身'等。由忆念前世所经历故，执著彼一味事，即由执持他道一味自性而忆念，由此思维即是菩萨，必定生起稀有，此为其义。
若法无我则不见任何法，故菩萨行持布施等法岂非无义？对此答道：'若此一切是空性'等。由于何故而作此答？菩萨由于无余事故，已作所作故见众生空性，其法之所作确实无义，此为语义。

།འདི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་སྡིག་པ་སྤོང་བར་མི་བྱེད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ཚེ་སྡིག་པའི་རྩོམ་པ་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟ་བ་ལ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་སྡིག་པའི་རྩོམ་ པ་ནི་སྡིག་པ་བྱེད་པའི་རྩོམ་པའོ།།དེ་ཡིས་ཤིན་ཏུ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་བསྒྲིབས་པས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་གྱི། ཡང་གང་ཞིག་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་དང་ལྡན་ པ་དེ་དག་མི་དགེ་བ་རྩོམ་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་ལག་པ་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཆང་པ་མི་འཆང་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ལ་མི་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བས་བསོད་ནམས་དང་སྡིག་པ་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་རྟོག་པའི་ནང་དུ་ལྷུང་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཞན་ཉིད་འགྱུར་ཏེ། བསོད་ནམས་དང་སྡིག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་གི་ཕྱིར་འཁོར་བ་འདིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོས་དེ་དག་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་མཐོང་ངོ་། །འདི་ལྟར་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུས་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་ལ། བསོད་ནམས་ཀྱི་རྒྱུས་མཐོ་རིས་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།ད་ནི་འཁོར་བའི་ལས་དང་འབྲས་བུ་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དཔེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྨི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་ནང་ན་བྱས་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་མཐོ་རིས་དང་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མི་ དམིགས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བའི་ལས་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་མ་སད་པར་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་ལས་ དང་འབྲས་བུ་མ་སད་པར་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་མི་ཤེས་པའི་དོན་ཏོ།།སད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་སད་པ་ན་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བ་དོན་མེད་དོ་ཞེས་དེའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ། རྨི་ལམ་འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པ་ཉིད་མ་སད་པའི་འཇིག་རྟེན་པས་ ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་ཇི་སྲིད་མི་ཤེས་པ་དེ་སྲིད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།སད་པར་གྱུར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་ན་ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མཐའ་རུ་བརྫུན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།རྨི་ལམ་གྱི་མཐོང་བ་བརྫུན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་རིགས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། གཞན་ལ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྨི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྨི་ལམ་མགལ་མེ་མིག་ འཕྲུལ་ནི་རྨི་ལམ་དང་མགལ་མེ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལོ།།རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ཐ་དད་མེད་པ་ནི་གཞན་དག་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་གང་ཅུང་ཟད་ཅི་མཐོང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཚན་ ཉིད་མི་མཐུན་པར་སྣང་བ་མེད་དོ།།དེ་བས་ན་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།

这是说在胜解行地时，由于积累福德资粮的力量，获得第八地等的菩萨，安住于空性。
如此的话，是否不应断除罪业呢？因此说'彼时罪业之所作'等。当瑜伽师安住于空性见时，罪业之所作即是造作罪业。'彼极不应理'是此句之义。
如此，以萨迦耶见为根本，被烦恼和随烦恼所障蔽，便趋入非福德。而若具有法无我见者，如何会造作不善？
为显示此义，说'空手'等。譬如有人因手中空无一物而不持酒，如是菩萨因通达法无我故而不趋入诸行，此为其义。
为显示未见真实义者不能超越福德与罪业，故说'分别'等。落入分别之中即是具有分别。彼等一切皆成他性，如同福德与罪业般真实，此为其义。
因为在此轮回中，以因果事物见彼等获得果报。如是以非福德因获得地狱等果报，以福德因获得善趣等果报，此为其义。
现在为以譬喻显示轮回业果分别之性于无分别中，故说'梦中'等。如是于梦中所作善不善业，丝毫不见善不善之善趣与地狱等。如是应知轮回业果是相关联的，而非事物之自性，此为其义。
譬如唯在梦中，某人未醒时是无法体验果报的。如是一切世间未醒觉即不知轮回业果是分别性，此为其义。
说'若醒'等。当其醒时，知梦中所见无义，生起彼等觉知时，梦境趣入则无果报。如是无明未醒之世间人，只要不知业果关系是分别性，则不会以出世间智慧觉醒。若能觉醒，如同梦境状态之本性般生起智慧时，一切业果等之果报最终虚妄，此为其义。
虽然梦中所见因虚妄故不应理为因果之本性，但其他缘起之故，是否应理为因果之本性？为此说'梦'等。梦、火轮、幻术即是梦与火轮与幻术。如同梦等，见因果事物生灭之时，无差别即应知与他者无有差别。又复所见一切皆无不同之相。因此如同梦等，因果事物不应理，此为其义。

།དེ་ལྟར་ཡང་། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉི་ག་ལས་མིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་ཡང་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་ མ་ཡིན།།ཞེས་གཞན་དག་ལས་གསུངས་སོ། །དོན་དེ་ཉིད་དཔེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉི་མ་གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་ནི་འདས་པའི་ཞག་དང་དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་དང་། དེས་སད་དེ། སད་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །གང་གཟུགས་ ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་དེ་དག་རང་བཞིན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ན།ཇི་ལྟར་འགས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་དང་གཞན་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་བྱེ་བྲག་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ལས་ནི་རང་བཞིན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེར་ཡང་གནས་སྐབས་ གསུམ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་བྱེ་བྲག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ།།ད་ནི་རྟེན་ནས་སྐྱེས་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་དང་གང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་དང་གང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པ་དེ་དེའི་རང་བཞིན་ཞི་ཞིང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། སྒྱུ་མའི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན། སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྒྱུ་མའི་ཡན་ལག་སྔགས་དང་སྨན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་བསྩོགས་ནས་གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོར་ནི་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་རང་བཞིན གྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་གང་གི་ཚེ་ལྟོས་པ་དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྣམ་པ་དུ་མ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་དུ་མ་དང་ལྡན་པའི་གོས་མེར་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བར་བྱེ་བྲག་འགའ་ཡང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དབང་གི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་དུ་མ་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མེས་བསྲེགས་ན་བྱེ་བྲག་འགའ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ། སྣོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གཉིས་སོ། །དེ་དག་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མེས་བསྲེགས་ནས་བདག་ཉིད་དེ་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀྱི་དབུས་སུ་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད ཀྱིས་བསྲེགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། མེ་ལྕེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་ལྕེས་བུད་ཤིང་ལ་སོགས་པ་བསྲེགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །འདིའི་དགོས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཕྱིའི་འཇིག་རྟེན་གཉིས་བསྲེགས་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཙམ་ཞིག་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དགོས་པ་མ་ཡིན་གྱི།ཇི་སྲིད་བསྲེགས་པ་ཆོས་གཞན་དང་མཉམ་པར་གནས་པ་ཡང་ཤེས་པ་བསྲེགས་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་། ཆུ་ཁམས་གསེར་དང་ནམ་མཁའ་བཞིན། །དྲི་མ་དང་ བཅས་པ་དང་དྲི་མ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་གང་གི་ཚེ་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ།དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་སྲེག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྲེགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། རྣམ་པར་དག་ཅིང་དྲི་མ་མེད་པར་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྟོང་ཉིད་མེ་ཡིས་ ངེས་བསྲེགས་པར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་རིམ་པས་འགྲོ་བ་གསུམ་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མེས་བསྲེགས་པར་མཐོང་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་འཁོར་བ་རུ་ནི་གནས་པ་ན། འགའ་ལ་ཡང་ཆགས་མིན་ཏེ་ཆགས་པས་འཆིང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསྒོམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་སྟོང་ཉིད་དེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་འདི་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་མིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如是说道：'非从自生，亦非从他，非从二生，非无因生。任何事物，无论何处，任何时候，皆无生起。'如是他处所说。
为了以比喻说明此义，说'如同其他日子'等。'其他'指过去的日子，以及梦境状态，及其醒来，即清醒状态。
当亲身体验色等境界的本性时，如同无人能说其差别，同样在梦境与其他中的生灭也无任何差别。又有些说'亲身体验本性'，于彼三种状态中体验乐等，亦无丝毫差别。
现为显示缘起无自性，故说'凡是'等。凡是依因缘而生者，应知其本性寂灭无生。
云何如是？故说'如幻支分'。譬如幻师集合咒语、药物等因缘，示现大象等。彼等亦无自性。如是其他亦复如是。
若有自性生，则如已成就状态，不应依赖因缘。又若依赖，则非自性。若依他起性之法离自性，则云何显现差别？
故说'种种相'等。如同具有种种不同形相的衣服烧成灰烬后无有差别，如是种种依他起事物为一切法空性之火所烧时亦无差别。
如是说'器及'等。即有情世间与器世间二者。如是以一切法无我空性之火焚烧后，其自性亦于二世间中为空性所烧尽。
云何如是？故说'如火焰'等。譬如火焰烧薪等，如是一切法空性亦以空性焚烧。此中要义为：非但烧尽外二世间，乃至所烧与其他法平等安住时，知亦应烧尽。否则将成断见。
又如水界、黄金与虚空，以有垢无垢差别，当空性成为二种自性时，烧尽有垢之证悟自性。
何为烧尽之义？谓清净无垢而住。
说'以空性火必烧尽'等。如是，瑜伽师以前说次第见三有为空性火所烧，虽住轮回中而于一切无执著，谓无执著系缚。
今为显示金刚喻定之修习，故说'当时'等。当住于空性无二空性时，于此不起染著，谓不行烦恼。

།དེ་དག་བཀག་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་ཡང་མིན་ནོ། །བླང་བ་དང་དོར་ བར་སྤྱོད་པའང་མ་ཡིན་ནོ།།སྤྱོད་ཡུལ་མིན་ནི་ཡུལ་འགའ་ལ་ཡང་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཕྲ་མོར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་ནི་བུད་ཤིང་ལ་ སོགས་པ་སྤངས་ནས་སྲེག་པའི་བྱ་བ་སྤོང་ངོ་།།ལྷག་མ་མེད་པ་ནི་སྒྲའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་ཕྱིན་ཆད་ནི་དུས་ཕྱིས་ནས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་ཉོན་མོངས་པའི་བུད་ཤིང་བསྲེག་པ་སྤངས་ནས་དོན་བྱེད་ པ་སྤོང་ངོ་།།ལྷག་མ་མེད་པ་ནི་སྒྲའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ རྣལ་འབྱོར་པའོ།།ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་མེད་དེ་ཆགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོག་པ་མེད་པས་ན་གོས་མེད་དོ། །གསལ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆགས་ཡོད་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བུད་ཤིང་མེད་པས་ཕྱིར་ཡང་དུ་བ་འབྱུང་བ་ མེད་ཅིང་འབར་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འབར་བ་མེད་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་ཉོན་མོངས་པའི་བུད་ཤིང་རང་དུ་བྱས་པས་ཞི་བ་མཐོང་བ་ནི་ཐོབ་པའོ། །ཐོབ་པའི་སྒྲ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ། །ཞི་བ་དམ་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཉེར་ཞི་ཉིད་དེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ རབ་ཏུ་སྤང་བའི་ཕྱིར།ཤིན་ཏུ་ཞི་བས་རབ་ཞི་ཉིད་དོ། །གཞན་རྗེས་སུ་གདུང་བ་མེད་པས་ན་བསིལ་བ་ཉིད་དོ། །རང་གི་རྒྱུན་མི་བསྲེག་པའི་ཕྱིར་གདུང་མེད་ཉིད་དོ། །ནད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རིམས་མེད་བརྗོད་དོ། །རྡུལ་གྱི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྡུལ་མེད་དོ། །རྡུལ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དག་པའོ། །གཉིས་ སྤངས་པས་ན་གཉིས་མེད་དོ།།འགའ་ལ་ཡང་གནོད་པར་སེམས་པ་མེད་པས་གནོད་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་གི་ཞེས་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་མེད་དོ། །ངར་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་ན་ངར་འཛིན་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ཡང་དག་བརྒལ་ལོ། །གང་གི་ བདག་དང་བདག་གི་ནི་འཁོར་བར་གནས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་དག་མེད་དོ། །བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚུལ་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ ཐོབ་པའོ།།ཐོབ་པར་བྱ་བ་གཞན་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་བྱུང་བའི་གཞན་དུ་བྱས་པའི་འཁོར་བ་དང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ གྱིས་ཞེ་སྡང་དང་འདོད་ཆགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཆང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།མི་འཛིན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཞེ་སྡང་འདོད་ཆགས་ལ་བཏང་སྙོམས་སྤྱོད། འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མྱུར་དུ་གཞོལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་ པའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པར་གྱུར་ན།འཁོར་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱས་ཏེ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལྟོས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་ པ་ནི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་དང་ལྡན་པའོ།།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མཐོང་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གིས་འཇིག་པ་སྟེ། ཟད་པ་ཐོབ་པོ། །སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་ན་ལྟོས་པ་མེད་པ་ནི། ལྟོས་པ་སྤངས་པས་རྟག་ཏུ་འཇིག་པ་མེད་དོ།

为了阻止那些，也不是行为。也不是取舍之行为。非行境是指对任何境都不生起的意思。菩萨本性是微细成就的。
为了显示立即获得菩提，所以说'住于空性'等。譬如火离开柴等，舍弃燃烧的作用。无余则不成为言语名言的对境。如是菩萨住于不二空性之后，即从此以后，以智慧火舍弃烧尽烦恼薪柴的作用而舍弃作用。无余即超越言语名言对境和分别对境之意。
现在为显示获得菩提的特征，故说'如是成'等。如是成就即是获得菩提的瑜伽士。因无遍计和依他故无碍即无执著。无分别故无垢。因无明显事物故无著。因无烦恼和所知障的薪柴故无烟无燃之意。
因无燃故瑜伽士以烦恼薪柴为自性而见寂静即为获得。'获得'之词贯通一切。因住于殊胜寂静故近寂，因较声闻等更彻底断除俱生烦恼故极寂。因无损恼他故清凉。因不烧自相续故无热恼。因离一切病故说无病。因离尘垢过失故无尘。正因无尘故清净。
因断二取故无二。因对任何无害心故无害。因无我所故无我所。因完全断除我执故无我执。正因如此故超越轮回大海。我与我所是轮回之因之意。
因无生等故无老死。证得甘露位即获得不二之位之意。此理即获得不二空性之道。不见其他所得之意。
现在为显示获得不住涅槃，故说'轮回'等。菩萨不持取由五取蕴所生的他化轮回及乐苦之贪嗔，即不执取。因为于一切贪嗔保持平等行。此说明：若对轮回苦生厌离则速趣涅槃。若贪著烦恼之乐，则唯趣轮回。因此对彼等保持平等，而行不住涅槃之意。
为显示此义，故说'有所缘'等。有所缘即具有缘一切众生。若如实见乐苦轮涅则以贪嗔灭尽即获得灭尽。见空性则无所缘，因断所缘故恒无灭。

། དེ་ལྟ་བས་ན་འཇིག་པ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བསགས་པའི་ཚོགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་མི་འགྱུར་བའི་གོ་འཕང་འཐོབ་བོ། །གང་གི་ཕྱིར་འགྱུར་བ་མེད་པར་བཞུགས་ཏེ་སྒྲའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་བའི་སྤྲོས་པ་སྤངས་པས་འགྱུར་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་གནས་པའི་མྱ ངན་ལས་འདས་པ་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འཇིག་པ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་འཇིག་པ་མེད་པའི་གནས་ཐོབ་པར་རྣལ་འབྱོར་བ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། འཁོར་བའམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འགའ་ལ་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་གནས་ཤེ་ན། དབང་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྲིད་འཁོར་བར་གནས་ཀྱི་བར་དུ་དབང་ལ་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་སྤངས་པས་དབང་ཐོབ་ཁྱབ་བདག་དབང་བསྒྱུར་ཕྱིར་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དེ་དབང་ངོ་། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཐུབ་པས་ན་ཐུབ་པའོ། །ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ། །འདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཕྱིར་བརྟུལ་ཞུགས་འཛིན་པས་ན་བྱ་བ་བྱས་སོ། །གང་དུ་བགྲོད་པར་བྱ་བར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས པའོ།།བླ་ན་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ཕྱིར་མི་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བར་གཤེགས་པའོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དབང་ཕྱུག་རྣམ་འཕྲུལ་སྣང་བའོ། །ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་ཏེ།འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་པས་ན་བྱིས་པའོ། །ཡུལ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཆགས་པའོ། །སེམས་ནི་མ་སྦྱངས་པ་སྟེ། མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཐོས་པ་ཡིས། སྙིང་ནི་གཉིས་སུ་འགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།རྒྱ་ཆེ་བ་ཡི་ཆོས་ཐོས་ནི། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཐོས་པའི་རྒྱུ་དང་། བཤེས་གཉེན་བཟང་པོ་བསྟེན་པའི་རྒྱུ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རིགས་ཀྱི་ནུས་པའི་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་དག་ཡང་འབར་བྱེད་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་འབར་ བར་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དེའི་རྒྱུ་འདི་དག་གིས་དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཐོས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ། རྟག་ཏུ་བརྩོན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོན་པ་དང་། ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་སྟེ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བརྩོན་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལམ་འདི་ལ་ནི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པས་དེ་རྣལ་འབྱོར་པ་འགའ་ཞིག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཏེ། བརྟགས་པ་རྣམས་དུས་དེ་ཉིད་དུ་བདག་མེད་པར་ནི་རྟོགས་པར་འགྱུར ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བསྒོམས་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ནི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ཡང་མ་བསྒོམས་པས་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ རྒྱུར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆུ་ནི་གཞོལ་འགྲོའོ། །ཐོས་པ་དང་ནི་མཐོང་བ་ཡིས། །མ་འཐུངས་པར་ཏེ། མ་བྱིན་པར་སྐོམ་པ་ཇི་ལྟར་ཟློག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཇི་ལྟ་ བུས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཚུལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་གནས་པའོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་ན་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཐོབ་པས་ན་ཤེས་རབ་ལྡན་ནོ། །བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བྱེད་པས་ན་ བསོད་ནམས་ཚོགས་ནི་ཡང་དག་བསགས་སོ།།ཡུལ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དུག་བཞིན་དུ་བལྟ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཆགས་པ་མེད་དེ་འདོད་པ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

因此，通过长期积累的二种资粮，可获得不变的果位。由于安住于无变化中，远离了言语名言习气分别的戏论，故称为'不变'之义。
为了明显显示无住涅槃，故说'无灭'等。当瑜伽师获得无灭住处时，既不住于轮回，也不住于涅槃。
为何不住呢？故说'获得自在'等。只要住于轮回之间，由断除自在障碍习气而获得自在，成为具有主权的自在者，故称为'不住'之义。
现在为显示菩萨功德，故说'彼自在'等。因为获得自在，故称'自在'。由于调伏身语意，故称'调伏'。因为对三乘众生随顺教导，故称'导师'。因为具有调伏方便，持守律仪，故称'所作已办'。因为已到达所应趣入处，故称'如来'。因为以无上道而不再返回，故称'善逝'。如是成就的无二智慧自在幻化显现。
现在为显示空性道的功德，故说'境'等。获得圣道故称'凡夫'。境是对贪欲等境极为贪著。心是未经调伏，即以未经造作的心听闻空性教法，则心会分裂为二，此为其义。
听闻广大法，即听闻般若波罗蜜多义理之因，亲近善知识之因，以及菩萨种姓力之因，此为其义。
所谓'极为精进'是指为成就自他二利而具有精进炽盛性质者，由这些因缘而趣入听闻空性教法。
同样，说'常精进'等，即对无二空性的教授、听闻、思维常时精进。同样，具足修习空性之加行，此为其义。
入于此道，某些瑜伽行者随入大乘道后不久，即能了悟一切诸法，即所分别诸法当下即无我，此为其义。
现在为显示闻思与修的差别，故说'法'等。法即道之相，仅仅听闻思维而不修习，不能证得法性，即不能成为获得无二空性之因，此为其义。
为显示此义之比喻，故说'水'等。水是流动的。以听闻和见到，若不饮用，即不受用，如何能止渴，此为其义。
现在为显示何种瑜伽行者应当如何修习次第，故说'住戒'等。因具足戒律圆满故称'住戒'。闻正法时具足闻法故称'具闻'。获得出世间智慧故称'具慧'。行持福德事业故称'善积福德资粮'。对诸境即色等应如毒般观察。同样，因所作已办故于身命无执著而断除贪欲，此为其义。

།དེ་ལྟར་ཡང་། ཅི་ལའང་མངོན་པར་དགའ་མིན་ཏེ། །སྲོག་ལ་མངོན་པར་དགའ་མ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །ད་ནི་གང་དུ་གང་གི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གོམས་པས་སྒོམ་མོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྱིམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཐོག་མར་ནི་དང་པོར་ཏེ། ཁྱིམ་སྟེ་རང་གི་གནས་སམ་ནགས་ནི་དགོན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ལ་འཇུག པས་ཏེ།འཇུག་འདོད་པ་དེས་བདག་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དམིགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དམིགས་ནས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར། བློ་དང་དབང་པོ་དང་པོ་དང་ནི་ཡིད་རྣམས་སྤངས། །ལུས་ཀྱི་བྱ་བྱེད་གལ་ཏེ་རང་དབང་བྱེད་གྱུར་ན། །གང་ཚེ་བློ་སོགས་སྤངས་ན་ ཆུང་ཟད་ཡོད་མིན་ཏེ།།དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་འདི་དག་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་པ་འདིས་བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བདག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་ནས། འཇིག་རྟེན་དོན་ནི་གཙོ་བོར་བྱས། །བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུའོ། །རང་དོན་ཞར་མཛད་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པར་བྱས་ པའོ།།ཐུགས་རྗེའི་བདག་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །འཇིག་རྟེན་དུ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དུའོ། །འཁོར་བ་ལས་གདོན་པའི་ཕྱིར་དང་ཆོས་རྣམས་ནི་བདག་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད། །སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་སྐབས་ལྡན་ན་སྟེ། གནས་སྐབས་ཐོབ་པའོ། །ཁྱིམ་པར་གྱུར་པ་ནི་དགོན་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པས་ཀྱང་། བསྒོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློས་རྣམ་པར་དཔྱད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་ནི་བཅས་ནས་སུ། །གཡོ་བ་ནི་གཡོ་བའོ། །སྣའི་རྩེ་མོར་ཡིད་བསྡུ་བར་བྱའོ། །འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་གཉིས་ཏེ། གཟུང དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ནི་ངོ་བོ་གཅིག་གོ།།ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཞན་དབང་གི་སེམས་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ ངོ་བོ་གཉིས་པ་གསལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གི་ཚེ་ཀུན་བརྟགས་པ་མེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་སྒོམ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རང་གི་གནས་སུ་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་ལ་དམིགས་ན་རྩེ་གཅིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྣའི་རྩེ་མོར་གཏད་པར་བྱའོ། །ད་ནི་དམིགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ནི་ཕྱི་རོལ་ལོ། །ཉེར་གནས་པ་སྟེ་གཟུགས་ལ་ སོགས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་སྣང་བའི་ཕྱིར་བརྫུན་ནི་མི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་སླུ་བ་ནི་ཡུལ་མེད་ཀྱང་དེ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་རང་གི་སེམས་གང་དང་གང་གི་མིང་གི་སྣང་བ་དེ་དང་དེའི་མིང་གིས་དམིགས་པ་ མདུན་དུ་བྱས་ནས་ནི་སྟེ།དེ་དག་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཁྱད་པར་བསྟན་པར་དམིགས་ཀྱིས་དགག་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་འདོད་ཆགས་ཅན་དེས་འདོད་ཆགས་གནས་ལ་ནི་བུད་མེད་ལ་སོགས་པ་ རྟེན་གྱི་ངོ་བོ་མདུན་དུ་དམིགས་པར་མི་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྡང་བ་སྟེ། སྡང་བའི་རྒྱུ་དགྲ་ལ་དམིགས་པར་མི་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཉེ་བ་དང་ལྡན་པ་ལས་ཞེ་སྡང་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྨོངས་མི་བྱ་སྟེ་གཏི་མུག་བསྐྱེད་པ་མུན་པ་དང་བཅས་པ་རྟོག་པ་མེད་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དམིགས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།རབ་ཏུ་དགག་པའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་འཆད་དེ། ཆགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཅན་གང་ཞིག་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གནས་པ་དེ་དང་མཐུན་པར་བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་གལ་ཏེ་དམིགས་པར་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་འདོད་ ཆགས་ཀྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ།

如是说道：'对任何事物都不生执著，对生命也不生执著。'现在为了说明在何处、为何、如何修习，故说'或在家'等。首先，在家即自己的住处，或林即寂静处。任何菩萨欲趣入佛果位者，应当缘于无我三昧。缘于彼已，趣入人无我。为何？'舍弃智慧诸根及意，身体行为若成自主，当舍智等时无丝毫存在，是故诸法皆是聚合自性。'以此理趣说明无我之义。
如是遮除我执分别后，'以世间利益为主，自利为次。'自利为次即非主要。大悲者即具悲心之菩萨。于世间即于有情世间。为度脱轮回及趣入诸法无我故。三自性之体性，即使仅一刹那亦具时分，即获得机会。若为在家人则不需依赖寂静处，所谓修习即是以智慧观察之义。
结跏趺坐已，动即动摇。应当摄心于鼻尖。如是依他起性有二：所取能取之体性，遍计所执自性即一体性。遍计所执恒时无故，成立法无我。由彼法无我，依他起心中圆成实性第二体性得以显现。如是观察的菩萨，当见遍计所执无，依他起如幻无自性时，为圆成实故修习无二智以利有情，此为其义。
若于自处以意缘法则不能专注，故应系于鼻尖。今依所缘而言，说'受用'等。受用即外境。近住即色等。如是遍计所执性显现故，虚妄即不真实自性之义。如是欺诳即虽无境而趣入之义。
对任何显现自心之名相，以彼彼名相作为所缘而修习其过患，此为总说所缘。今为显示差别所缘而遮止故，说'贪欲'等。贪欲者不应缘贪欲处即女人等所依体性为所缘。如是嗔即不应缘嗔因之敌。因为由亲近而生嗔故。不应愚痴即不应缘生痴暗钝无分别之自性，此为其义。
以三偈说明所应遮止之事，说'贪著'等。若贪欲者复缘顺贪欲境如女人事等为所缘，则彼时为贪欲所害。

།དེ་བཞིན་དུ། ཞེ་སྡང་ཅན་ལ་སྡང་བས་དང་། །རྨོངས་པ་གཏི་མུག་གིས་ནི་ཉམས། །གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་ཤིན་ཏུ་སྟེ། ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་ཉོན་མོངས་པ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མི་བརྟན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།གང་ཞིག་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྟན་པ་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་གང་ཞིག་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མི་བརྟན་ཕྱིར་ཏེ། ཞེས་ཐར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཉམས་བྱས་ནས། །ཉམས་པའི་སྒོ་ནི་དེ་དང་དེས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་ གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པས་རྣལ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤངས་ནས་གཞན་དག་ཉིད་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྨོངས་པའང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྨོངས་པ་ནི་རྨོངས་པའི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །འདུ་ཤེས་རྨོངས་པའི་ ཕྱིར་ནི་རྨོངས་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ།།རྨོངས་པའི་དངོས་པོ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་སྤངས་ནས་གཞན་བདག་དང་བྱེད་པ་པོ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་མུན་ནག་སྨག་ཏུ་ལྷུང་སྟེ་མ་རིག་པའི་མུན་ནག་ཏུ་ཤིན་ཏུ་ལྷུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དམིགས་ པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཁས་པ་ནི་བློ་ལྡན་ནོ། །དམིགས་པའི་གནས་ནི་བུད་མེད་ལ་སོགས་པའོ། །བཟློག་ནི་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱ་བའོ། །ཉོན་མོངས་ཆུང་ཟད་གོམས་པའི་ས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་འཕེལ་ བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྣུམ་ནི་མར་གྱི་ཐིགས་པ་སྟེ། །ཉུང་ངུས་ཀྱང་མེ་འབར་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ལེགས་པར་ཐོབ་པས་ཕྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་གནས་ ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པར་བྱས་ནས་སྤོང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་མཚོན་ཆའི་ཐབས་ལེགས་པར་བསླབས་པའི་མཁས་པ་དཔའ་བོ་སྟེ། གཡུལ་ངོར་ཏེ་གཡུལ་གྱི་ནང་དུ་དགྲ་བོ་རྣམས་བརྡེག་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།སྦྱོར་བ་ལེགས་པར་བྱས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་གནས་དཔའ་བའི་དགྲ་ལས་ཏེ་དགྲ་གཞན་བཞིན་དུ་ཐབས་པ་དེ་བས་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པ་ལ་བསྣུན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་ལུང་གི་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ། མ་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་ཏེ།གང་ཞིག་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་ལུས་པ་གཟིགས་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེས་གསུངས་ཏེ་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཤེས་བྱ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ལྟར་དེ་ ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པའོ།།དེ་ཕྱིར་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །དེ་དག་ཉིད་ནི་སྤང་བར་བྱ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞོམ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཞི་གནས་བསྟན་པས་ལྷག་མཐོང་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྟགས་སྩོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེ་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་དེ་དག་གསུམ་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱའོ། །དོན་འཛིན་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོའོ། །དོན་དུ་དེས་སྣང་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོའོ། །དོན་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པའི་ངོ་བོའོ།།ད་ནི་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབྱེ་བ་ངེས་པར་ཡང་བསམ་བྱ་སྟེ། འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱའོ། །བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་བརྟགས་པའི་དྲི་མེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ནི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྒོམ་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བསམ་པར་བྱ་བ་ནི་འབའ་ ཞིག་པ་སེམས་པའོ།

同样地，对于愤怒者以嗔恨，愚痴者以无明而退失。因为贪欲和无明极其增长烦恼的缘故，这是其义。同样地，说到'因为禅定不稳固'，若有人禅定稳固，则不会被贪欲等烦恼所害。又因为禅定不稳固，即无解脱的缘故，被分别念所退失后，以种种方式退失，即以贪欲、嗔恨、愚痴等为所缘，舍弃正常的禅定，而转向其他成为贪欲等处所的女人等事物上起分别，这是其义。
同样地，说到'愚痴者'，愚痴即是愚痴的本性。因为认知愚痴的缘故即是愚痴的原因。愚痴的事物即是舍弃无分别自性的缘起事物，而执著其他的我和作者的思维。极度堕入黑暗之中，即是极度堕入无明黑暗中的意思。
为了如实显示所缘境，因此说到'智者'等。智者即是具慧者。所缘境即是女人等。对治即是修习对治。烦恼虽小习近之地，贪欲等的差别将会增长。如何呢？说到'如火'等，油即是酥油滴，即使少许也能使火燃烧增长，同样地这也是如此的意思。
为了显示以善得禅定力而后来对治贪欲等处所，说到'其后'等。譬如善学武器方法的智者勇士，在战场即战阵中击打敌人，同样地为了显示瑜伽士的禅定。以善巧方便对治贪欲等处所如同勇士对敌一般，对于其他无法对治的敌人要予以打击，这是其义。
这是教证量，说到'无余'等。某位见到无余二取智慧的佛世尊所说即是开示。如是烦恼即是贪欲等。等字所表即是所知即色等。如是因为成为真实性的障碍故为障。'因此以一切精进，应当断除彼等'，即是以空性智慧摧毁的意思。
如是显示止后，为了趣入观，说到'相等'等。其后瑜伽士应当以闻慧观察遍计所执、依他起、圆成实三种心的显现。执著对境即是遍计所执性。显现为对境即是依他起性。诸法空性即是圆成实性。
现在应当以思慧决定差别，应当缘于杂染。以修习自性慧观察无垢的般若波罗蜜多方法即是思维不可思议的胜义自性圆成实修习唯一。

།ད་ནི་བརྟགས་པའི་དོན་བསམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་སྣང་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པ་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་དེ་ཉིད་མིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་མཐོང་བ་མེད་དོ། །གང་ཞིག་མ་མཐོང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ སེམས་སོ།།དེ་དེ་བཞིན་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཀྱིས་འཁྲུལ་པའི་མིག་གིས་སྐྲ་ཤད་མེད་པ་ལ་སྐྲ་ཤད་དུ་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུའོ། །ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚད་མས་མ་གྲུབ་པས་ན་མི་དབེན་ པ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་མཐོང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་ནི་དངོས་པོའོ། །རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །མཚན་མར་ཡང་སྟེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའོ། །མཚན་མས་བཅོམ་པ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བཅོམ་པའོ། །བག་ཆགས་ཀྱིས་ཡུན་རིང་ པོ་སྟེ།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འཁྲུལ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀྱེ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཀྱེ་མ་ནི་ངོ་མཚར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་མིག་བརྫུན་པའི་དབང་གིས་འཁྲུལ་པ་ཡིན། གང་གིས་རིའི་རྩེ་མོར་སྐྲ་མེད་པ་མཐོང་ཞིང་། རགས་ པའི་རི་བོ་མཐོང་མ་ཡིན།དེ་བཞིན་དུ་མི་སྣང་བའི་ངོ་བོ་ཀུན་བརྟགས་པ་མཐོང་ངོ་། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི་མ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕྱིའི་དོན་སྨྲ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཕོག་པ་ལ་བཞད་གད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐྲ་ཉག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྐྲ་ཉག་མུ་ ཏིག་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ལ།དེ་དག་ལ་གང་གིས་ཕོག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན། འགྲོ་ན་འཕོང་སྐྱེན་ནི་འགྲོ་བ་ན་འཕོང་སྐྱེན་པ་བསྟན་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་ནི་འགྲོ་ན་འཕོང་སྐྱེན་ནོ། །མཚན་མ་ལ་ཕོག་ནི་ཕྱིའི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་ཕོག་པས་གཉིས་པོ་ཡང་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ། ཕོག་པར་བྱས་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྲ་དང་མུ་ཏིག་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ཡིན་ལ། ཕྱིའི་དོན་མངོན་སུམ་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་ཕོག་པའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་ལས་དེ་དག་རྐྱེན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་རྒྱུན་དང་བཅས་པ་སྤོང་ བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་དོན་དུ་ལྟ་བ་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོར་ལྟ་བས་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པ་ཁོ་ནའི་དོན་ནི་གསལ་བར་སྣང་། སྣང་བ་ནི་རབ་ཏུ་སྣང་བའོ། །རླུང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ནི་རབ་ཏུ་བསྐྱོད་ པའོ།།དབའ་ཚོགས་ནི་དབའ་རླབས་ཀྱི་ཚོགས་གང་ལ་ཡོད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་ནི་གར་མཁན་ཏེ་གར་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རི་དགས་ཆུ་བཞིན་ནི་རི་དགས་ཆུ་འདོད་པ་བཞིན་ནོ། །རྫིང་བུ་ལ་སོགས་པ་ན་གནས་པའི་ཆུའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་ཡང་དག་ པའི་ཤེས་པས་རྟོགས་པ་མི་སྣང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གཞན་དགོད་པ་བསྟན་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་བརྟགས་པར་ལྷུང་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བའོ།།འབད་མེད་ནི་འབད་པ་དང་བྲལ་བས་སོ། །ཕལ་ཆེར་ནི་ཕལ་ཆེར་རོ། །ཡང་དག་ནི་བདེན་པ་མི་བདེན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡང་དག་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ལ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ། །ད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱིས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།སེམས་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་མེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལྟར་སེམས་པ་དེའི་ཚེ། འདི་ལྟར་རྨི་ལམ་དུ་དོན་དུ་སྣང་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དོན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་དོན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ གྱི་བག་ཆགས་ཡིན་ནོ།།ཀུན་བརྟགས་མེད་པས་གཞན་གྱི་དབང་། །དེ་ནས་སེམས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

现在为了思维所观察的义理，说'凡是显现'等。凡是显现的，是由分别念所观察的，并非自性之心本身，胜义中无所见。凡是未见到的，是圆成实自性之心。'如是'的意思是不颠倒。譬如被眼翳迷惑的眼睛，在无发丝处见到发丝一样。
为了说明如前所说的道理，说'我'等。由于量未成立，故见到不空的所观察事物。如是遍计所执仅是迷乱即是事物。'无因相'是指无有因相。'相'即是从因缘所生。'为相所损'是被习气所损。'习气长久'即是一切时中所见的意思。
现在为了显示他相续中的迷乱，说'呜呼'等。'呜呼'是惊叹。世间人眼因虚妄力而迷乱，见到山顶无发而未见粗大山峰。如是见到不显现体性的遍计所执，未见唯识现量所成就的意思。
为了讥笑外境论者的理由，说'发丝'等。对极细微的发丝珍珠，说'何者击中它们'的意思。如何成就呢？'行走善射'是指行走时善于射箭者。'击中相'是完全击中外境，二者皆非缘，意思是造作击中。这样表示：发丝和珍珠是现量境，而外境超越现量却也完全击中，故由彼二者为缘的意思。
为了显示如前所说义理及其相续的断除，说'于义'等。如是观察义理即是观察外在事物，一切唯是遍计所执义理明显显现。显现即是完全显现。说'风'等，'为风所动'即是完全动摇。'波聚'即是具有波浪聚集。其喻即如舞者，意思是如入于舞蹈。'如鹿求水'即如渴鹿寻水。池等处所住的水之事物虽近在眼前，以正确智慧却不见，意思是显示其他义理的安立，'堕入非真实分别'即是未见真实。'无勤'即离勤作。'多数'即大多。'真实'意思是真不真实。
这样表示：舍弃唯识真实而执著非真实遍计所执为事物。现在为了显示以思慧观察依他起性和圆成实性，说'心'等。心生起遍计所执相，其中所观察的自性无有事物。当瑜伽师如是思维时，如同梦中显现为境而无有境。如是是外境因相的习气。由无遍计所执故为依他起，然后由心获得，是这个意思。

།དེ་བཞིན་དུ། ཉོན་མོངས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྲིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ས་དང་ཉེ་སྟེ། ས་མ་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་ས་བདུན་པའི་བར་ དུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་སྣང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་གི་ཚེ་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གང་ཐོབ་པ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་གནས། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ། །སེམས་བློ་ལྡན་ ལྡན་གྱིས་མཐོང་ནས་གཞན་གྱི་དངོས་ལ་འཇུག་མ་ཡིན་ཏེ།གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ལ་མི་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་མི་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྫུན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་བརྫུན་པའི་བདག་ཉིད་མཐོང་བས་ཡང་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡང་བདག་ཉིད་དང་བཅས་པ་དེའི་བདག་ཉིད་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་བསམ་མོ། །འདི་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་ངེས་ཤེས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་རྨི་ལམ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་དོན་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ། བརྫུན་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དེའི་སེམས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པའི་རང་བཞིན་གསལ་བར་མི་སྣང་ངོ་།།གང་གི་ཕྱིར། གཉེན་པོ་ཡིས་ནི་དགག་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ་གཉེན་པོ་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ལམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ རིགས་པའོ།།སྙིང་པོ་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྙིང་པོ་འཛིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་གལ་ཏེ་མེད་པའི་མཐའ་ལ་རེག་ན་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཡེང་བས་སེམས་ཀྱིས་རེག་ན་དེའི་དེས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་དམིགས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ དམིགས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཡོད་པའི་མཐའ་ནི་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཡེང་བས་གལ་ཏེ་སེམས་ཀྱིས་རེག་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ནི་སྤང་བའི་དོན་ཕྱིར་ཡང་། སྟོང་ཉིད་ཤིན་ཏུ་དམིགས་པར་བྱ། གང་ གི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ལྟ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་གང་ཚད་མས་ཡོངས་སུ་མ་བཅད་པ་དེ་དགག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་གཉིས་མེད་པའི་སེམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དངོས་པོ་དང་ དངོས་པོ་མེད་པར་མཆོག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་དེ་ཉིད་དཔེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ཁང་པའི་སྒོ་རྡོ་རྗེ་སྦྱིན་གྱིས་ཉེ་བར་བྱུག་པ་ནས་ཕྱོགས་གཉིས་མ་རེག་པར་ཞུགས་པ་དེ་བཞིན་ དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་མི་རྟོག་པས་རྣམ་རིག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟར་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ཁང་པར་འགའ་ཞིག་ཞུགས་པ་ན་གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་རེག་ན། དེའི་ཚེ་རྡོ་རྗེ་སྦྱིན་གྱིས་བཟུང་བས་ནི་དེའི་ལུས་ནི་སྲེག་པར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ བསྲེགས་ན་དུས་ནམ་ཡང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་གི་མཐའ་ལ་རེག་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་མི་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་མཐོང་བའི་མཚན་མ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྣང་བ་ཐོབ་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་དེའི་རྟགས་ནི་མཚན་མ་སྟེ། མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།

同样地，说到'无烦恼'等，直至圆满成就之地的临近，在未获得该地之前，乃至第七地为止，依他起自性的境相显现于烦恼意识中，此为其义。
当获得第八地时，'所获得的圆满，安住于无分别'，此为其义。
此即是圆成实性。具慧之心见到后不入他相，即不入他性之义。
由于遍计所执自性完全不存在，故其自身不入遍计所执自性，此为其义。
说到'虚妄'等，即使见到虚妄自性，乃至遍计所执自性中具有自性时，应如梦般思维。如同梦中虽有所取能取，但非真实，此即其义。
因此说到'如梦般确知'等，当如梦般见到境相时，虚妄自性即遍计所执自性不会在其心一刹那显现，圆成实自性也不会明显显现。
因为'以对治故遮遣'，即以梦喻对治遍计所执。
现在为显示离二边之道，说到'心要'等，此即前述之理。
持心要者，即持圆成实自性心要的瑜伽师，若触及无边，即心以无的分别妄念触及时，应当极其专注于真如，应缘于无二智慧自性，因为它恒时存在。否则将成为诽谤见。
若心以有的分别妄念触及有边时，为了断除之故，应当极其专注于空性。因为世尊为断除种种有无见的分别而说空性。
此说明如下：对于量所未决定的事物，宣说遮遣的空性，而非无二心，因为它超越有无，恒时安住于中道自性。
为以喻说明此义，说到'金刚涂'等，譬如有人从阿修罗宫门涂有金刚处，不触两边而入，如是瑜伽师以无有无分别，入于唯识无二空性。
同样，如是若有人入阿修罗宫时，若触及任一边，则为金刚涂所执而焚烧其身，身被烧后永不得入。
如是瑜伽师若触及有无任一边，则不能入唯识，此为其义。
现为显示见到遍计所执和依他起的相，说到'显现'等，获得显现即获得智慧显现的瑜伽师，其标志即为相，应知是不离而生。

།གང་དང་མེད་ན་མི་འབྱུང་ཞེ་ན། དངོས་གྲུབ་དང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་གཟུང་བ་ལོག་ པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དེ།དེ་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་གྲུབ་དང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་རྟགས་དེ་དག་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུ་བ་མི་འཁྲུལ་པ་ལྟར་འདི་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་དང་པོའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་རྟགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་བརྟགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེས་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་གཟུང་བ་ལ་སྤངས་པ་མེད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གསལ་བའི་རི་མོ་བཞིན་ནི་བསམ་གཏན་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་འབའ ཞིག་མ་ཡིན་གྱི་ཇི་སྲིད་བསམ་གཏན་ལས་ན་ལངས་པ་ཡིས་ཀྱང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་མི་གསལ་སྣང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་སྣང་བའི་དངོས་པོ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་སྣང་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་རྟག་ཏུ་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པ་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པར་འགྲོ་བ་མཐོང་ཞེ་ན། ཟད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤིང་ཟད་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་བྱ་བ་འགའ་ཡང་མི་བྱེད་ཅིང་མི་དགོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་ངོ་། །མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་རོ། །རྙིངས་པ་ལྟ་བུ་ནི་འདི་ལྟར་སྣམ་ བུ་ལ་སོགས་པ་བགོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཀུན་ཏུ་ཞིག་པ་ལྟ་བུ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནས་རྙིངས་པའི་ཁང་པ་ལྟ་བུའོ། །གྲོང་སྟོང་ལྟ་བུར་སྐྱེ་བོས་དབེན་པའོ། །དགའ་བ་མེད་པ་ནི་དགའ་བ་ནི་དགའ་བའོ། །དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་མེད་པའོ། །ཚད་མའི་ རྟེན་མེད་པ་ནི་རྟེན་མེད་དོ།།འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་དག་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་མཐོང་བས་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྲ་ལས་བྱུང་བའི་འགྲོ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་ཏེ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཅི་རི་བཞིན་ཏེ་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །དེ་ སྒྲ་འདོན་པ་ལ་ཐོས་པ་རྣམས་སྐྱོ་བ་སྐྱེའོ།།འགྲོ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །བདག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཞན་ཡང་དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་མེད་པས་ན་བདག་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ཡོད་ན་ནི་བདག་མེད་ན་འདི་ལྟར་ཐ་དད་པའི་རྒྱུས་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་གི་ངོ་བོ་མེད་ན་བདག་གི་ བ་ཡང་མེད་དོ།།བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་པས་ན་མིང་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཁོ་ནའོ། །ད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་རྟགས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྔར་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་འགྲོ་བ་མཐོང་བ་ལ། ད་ནི་ གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་དུ་འགྲོ་བ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བར་འབྲེལ་ཏོ།།འགྲོ་བ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན། རང་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཤིང་རྟ་ལྟ་བུ་རང་གི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཞོན་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པར་ཕྱིའི་དོན་མི་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་བདག་གི་ནང་དུ་ཞུགས་ལྟ་བུར་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན། མིག་འཕྲུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མིག་འཕྲུལ་ལས་བྱུང་བའི་གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དག་སྣང་ངོ་། །དེ་ཉིད་དུ་ཁོ་ན་འཁྲུལ་པ་ཙམ་སྟེ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་མ་ལུས་མུན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་མུན་པས་ཁྱབ་པའི་རི་མོ་མི་གསལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་མ་ལུས་པར་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ཡང་རི་མོ་འགྲོ་བ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བག་ཆགས ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།བག་ཆགས་དང་བཅས་པར་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་མ་སྤངས་པས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་བག་ཆགས་དང་འདྲ་བས་ཐམས་ཅད་བྲིས་པ་ལྟ་བུ་རུ་སྟེ་བྲིས་པ་ལྟ་བུ་རུའོ།

如果问及缺少什么就不会产生？是缺少成就。就像遍计所执和依他起的所取消除后，圆成实性得以现前一样，这些成就和不离因果关系的标志，瑜伽士应当了知。
如果问及是什么样的？所说的'烟'等，为了以比喻来证成，就像烟不会错乱一样，这也是如此的意思。
其中，以最初三偈显示遍计所执的标志，所以说'遍计'等，这是因为对遍计所执的所取没有断除的缘故。如同不清晰的图画，不仅是安住在禅定中的瑜伽士，乃至从禅定中出定的人也会见到一切众生显现不清晰，这是其意思。
如果问：如果显现的事物是无实体的，为何会显现呢？不是这样的。这些遍计所执恒常无实，形相无实，这是其意思。
又问：见到众生是如何的呢？所说的'尽与'等，如同木材烧尽等不能做任何作用且无用处一样见到。'见到'一词遍及一切处。如同破旧，就像衣服等不能穿着等作用一样。
又如同完全毁坏，就像四面破败的房屋。如同空城，无人居住。无喜乐是指喜乐即是欢喜，因为无有它所以无喜乐。无量依是指无有依处。
这样显示：如是见到这些无实，这些众生也是如此的意思。对由毛发所生的众生生起极大厌离，如何呢？如同山般，是名为'轮'的一种生物。听到它发出的声音的人们会生起厌离。众生也是如此。
所说的'我'，又因为没有异于它的遍计所执法，所以无我。因为如果有差别就不是无我，如此差别的原因是第六。如果没有我的本性，我所也不存在。
因为没有所诠义，所以仅仅只是名称而已。现在以两偈显示依他起的标志，所以说'依他'等，先前见到众生是遍计所执自性的本质，现在见到是依他起自性的本质，这是其关联。
众生是如何的呢？所说的'自心'，如同车乘，乘于自己的心，因为除了心之外不能观察到外境，所以见到似乎进入自身内部，这是其意思。
又问是如何的？所说的'幻术'等，如同幻术所生的象等一样显现。唯是迷乱而已，并非事物的自性。同样地，所说的'一切暗'，如是被黑暗遍覆的不清晰图画一样，见到遍计所执和依他起无余，这是其意思。
又以两偈显示如何见到那些图画般的众生，所以说'习气'等，由于未断除带有习气的遍计所执，以与遍计所执习气相似的方式，一切都如同绘画一般，即如同绘画一般。

།ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་མངོན་པར་ཁྱབ་པས་མཚོན་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་ཡང་ཤིང་རྟའི་འཁོར་ལོ་ལྟ་བུར་འཁོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྨི་ལམ་གསལ་སང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འགའ་ཞིག་རྨི་ལམ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་ལྡན་པར་སྣང་བ་སད་པའི་དུས་ན་ དེ་དག་ཐམས་ཅད་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་འགྲོ་བ་སྣང་ཞེ་ན། མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་མིག་འཕྲུལ་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་གླང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མཐོང་བ་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་སླར་མི་སྣང་ངོ་། ། འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རྟགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཤེས་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཤེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་འགྲོ་བ ཇི་ལྟ་བུར་མཐོང་ཞེ་ན།ཆ་ཤས་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆ་ཤས་མེད་དེ། ཐོག་མཐའ་མེད་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའོ། །རྣམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་མེད་ཅིང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་དུ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུང་དུ་མེད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ པར་གྱུར་ཅིང་སྐྱོ་བ་དང་འཚེ་བ་ལོག་པར་གྱུར་པས་ན་སྐྱོ་མེད་འཚེ་བ་ཡོད་མིན་ནོ།།དབྱིབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རིང་པོ་མ་ཡིན་ཟླུམ་པོར་མིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཉི་མས་མུན་པ་བསལ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཉི་མས་མུན་པ་བསལ་བའོ། །ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་དྲི་མ་མེད་དེ་དྲི་མ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ ཡང་།མཉམ་ཉིད་ཆོས་ནི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། །ཐམས་ཅད་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཉམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེ་རྟོགས་པ་ནི་མཉམ་ཉིད་ཆོས་རྟོགས་པའོ། །མཉམ་ཉིད་ཆོས་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་དེ་བས་ན་ཡང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ མཐོང་བ་ཡིན་གྱི་མི་མཉམ་པར་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་ལས་འདས་པ་དེས་ཇི་ལྟར་དེ་དག་མཐོང་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཆོས་འདི་སྣང་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་དེས་མཐོང་བར་ གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དམ་པའི་དོན་དུ་སྣང་མ་ཡིན་ཏེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པས་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དབེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའི་ཆོས་རྣམས་མཐོང་བ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ རྣམས་ཡོད་པར་གྱུར་པར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ ཅེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་བློས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་སྒྲས་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟག་པ་དེས་ཀྱང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་གྱི་རྣམ་པ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བློ་དང་སྒྲ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་ བརྟེན་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མིང་གིས་བསྟན་དེའང་ནི་དོན་དམ་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་སྒྲས་དོན་དམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་ གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་གི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་ཚིག་གིས་དེ་ཡུལ་མིན་ཏེ། ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི་བློའི་ཡང་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།

由烦恼所遍及，即是被烦恼习气完全遍及的意思。又如车轮一样轮转的意思。
说到'清晰梦境'等，就像有人在梦中看到非常清晰的相与所相和合的显现，但在醒来时这一切都不复存在。就是这个意思。
又问：如何显现众生呢？说到'见已'等，就像魔术所幻化的大象等事物，在见到的刹那就不再显现。众生也是如此的意思。
现在为了显示圆成实的标志，为了显示瑜伽师如实见到众生的情况，说到'了知圆成实'等。圆成实自性的瑜伽师如何见到众生呢？
说到'无分且'，因为遍计所执的事物不存在故无分，无始无终如前所说。因离开诸相故无相。因为一切处无执著故不可取。因断除烦恼且远离忧苦和损害，故无忧无害。因无形状故非长非圆。
又如太阳驱除黑暗之处，即是太阳驱除黑暗。如虚空般无垢即是离垢。
又说：'因通达平等法，一切不平等与平等'。平等法性即是真如。通达它即是通达平等法。由通达平等法之因，所以见一切众生平等，而非见不平等。
超越禅定者如何见到这些呢？说到'世俗'等，那瑜伽师在世俗谛中，即在世间言说中见到这些法显现，是由遍计所执法所见。
在胜义谛中不显现，因安住于圆成实自性故不生法性见，彼等不离遍计所执性。若如是，则世俗中有法可见，如是则应承许遍计所执法是存在的。
说到'分别'等，世俗所谓事物丝毫不存在，因为若存在则遍计所执法将成为实有。声音和分别称为世俗，如此，意欲言说的义通过声音表达，对此称为世俗之声。
由彼声音和分别也将生起瓶等义的相。正因如此，分别心、声音和无关联的胜义谛所依止的世俗分别得以遮除，这就是其意思。
为了显示此义，说到'如何'等。名言所显示的即是胜义。为了让他人了解而用声音说是胜义的，那只是安住于世俗中的意思。
因为胜义即是真如，那才是胜义。同样，言词不是其境，非言词行境即是非心行境。

།ད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྒྲའི་དོན་དོན་དམ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རིག་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་པའི་ཆོས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། ཐུབ་པ་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཅིང་གསུངས་ཏེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྟན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཀུན་རྫོབ་ལ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་དེས་ཆོས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཡང་དོན་དམ་པ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་རྣམས་དེས ཇི་ལྟར་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡུན་རིང་འཕེལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡུན་རིང་འཕེལ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་གོམས་པས་ སོ།།བྱིས་པ་རྣམས་ནི་རྨོངས་པ་དགའ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའོ། །སྤྲོས་ལ་སེམས་ནི་ཆགས་པས་ན་སྟེ། དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྫོབ་སྒྲ་དང་རྟོག་པ་སྟེ། ད་ལྟར་ན་ཡང་འདི་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་གིས་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་རྨོངས་པ་ ཡིན་པར་བསྟན་ནས།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་བྱིས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཚན་མ་དགོད་པའི་དོན་ལ་ནི་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པ་སྤྱོད་པ་པ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཉིད་དོན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་གི་ཕྱིའི་དོན་ནི་མེད་དེ་དགོད་པའི་དོན་ལ་ མཁས་པ་ཉིད་སུ་ཞིག་ཡིན།གང་གིས་དེ་དག་དུས་གང་དུ་ཡང་། རྣམ་རྟོག་བྱེ་བྲག་ཞི་མ་ཡིན། །མི་འགྱུར་བ་ནི་གང་དུའང་མེད། །ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་སེམས་དམིགས་པས་བཏང་སྙོམས་འདྲ་བ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། བཏང་སྙོམས་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཆོས་མེད་ན་གཉིད་ལོག་ལྟ་བུར་འདོད་པ་མེད་པ་ནི་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དུབ་པ་ བརྟགས་པ་ལྟ་བུ་དང་སྟེ་ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ལ་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པས་དུབ་པ་བརྟགས་པ་ལྟ་བུར་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམས་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་མཐོང་བས་མིག་ནི་འཛུམས་པར་བྱེད་མ་ཡིན་དང་།མགོ་དཔངས་མཐོན་པོར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཉིད་ལོག་པ་ དང་འདྲ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་པས་བསྒོམ་པའི་ལམ་བསྐྱེད་པའི་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། རྟགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་སྔར་བསྟན་པའི་རྟགས་མཐོང་ནས། མཐོང་བའི་ལམ་ གྱིས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་ནས།བདག་གིས་དོན་བྱས་དེ་ཉིད་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཙམ་གྱིས་དཔའ་བོས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སོ། །ཕྱིར་ཡང་བསྒོམ་པ་འདོར་མ་ཡིན་ནི་ཡོངས་སུ་མི་སྤང་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་མཆོག་ཡོད་ཕྱིར། མཐོང་བའི་ལམ་ལས་བསྒོམ་པའི་ལམ་མཆོག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཡང་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགས་ཀྱང་བསྟན་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་གང་དཔྱད་པར་མི་ནུས་ན་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མཐོང་བས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་སོ་སོར་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ།

现在为了说明世尊的教法也是在世俗谛中宣说的缘故，所以说'了知'等词。如此，因为声音的意义不是胜义谛的缘故，'不住于了知'是指蕴、界、处等所教化的法，因为所化众生未能领悟，所以佛陀宣说开示。依于胜义谛而宣说空性差别诸法的意思。
如此，当瑜伽师住于世俗谛时，他能见到诸法。当住于胜义谛时，因为遍计所执诸法不存在，所以他如何能见到这些法呢？
又为什么众生会住于世俗谛呢？说'长时增长'等词。'长时增长'是指从无始以来习惯于世俗分别。凡夫们是喜好愚痴的。由于执著戏论，也就是非胜义的世俗声音和分别，现在也在增长，意思是将会增长。
以上说明外境论者是愚痴的之后，为了说明瑜伽行派是凡夫，所以说'相'等词。对于安立相的意义，瑜伽行派由于习气的力量，唯有心显现为境相，而外境是不存在的，谁是精通安立意义的智者呢？他们在任何时候，分别的差别都未能止息。任何时候都没有不变的。
为了说明见到法无我自性而安住于法的利益，所以说'无我'等词。由于思维一切法无我而获得类似舍心，也就是具有舍心。同样，若无遍计所执诸法，则如同睡眠般无欲，是如睡眠的特征。如同疲惫的观想，也就是由于完全守护遍计所执等道而见到如同疲惫观想的意思。
为了说明修空性和见空性的身心作用，所以说'眼'等词。由于空性见到一切法无自性，眼睛不会眨动，头不会高举，同样，心和心所也会止息，转识和受等如同睡眠一般。
同样，由生起见道而生起修道的必要性，用两个偈颂来说明。说'相'等词。见到这些前面所说的相之后，以见道证悟法无我，'我已作事见真实'是指仅此程度勇士即菩萨也不应再舍弃修行，因为有更殊胜的缘故，因为有比见道更殊胜的修道。
如何成就呢？所以说'彼性'等词。那个修道也是任何人都无法指示说这就是它。如果说这就是它，那么对于无法观察的东西，如何能了知它存在呢？答：因为见到唯识而能各别了知遍及法界的意义。

།དེ་བས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་སྔར་བསྟན་པའི་རིམ་པས་སོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་གིས་མཐོང་བ་དེས་འགྲོ་བ་མ་ ལུས་པ་འདི་དག་ལ་དེ་དག་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་དང་པོར་དེ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གནས་ཏེ། ཕྱི་ནས་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་ཏེ། སྙིང་རྗེ་བ་བསྔགས་པའོ། ། བདེ་གཤེགས་སྲས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྲོག་གིས་ཀྱང་སྟེ། སྲོག་སྦྱིན་པར་བཏང་བའི་བར་གྱིས་སོ། །སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་ལ་འཇོག་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡུལ་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་རྣམས ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཡུལ་རྣམས་ནི་ནོར་དང་འབྲུ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི་བུ་དང་བུ་མོ་ལ་སོགས་པའི་གཞན་གྱི་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡུལ་རྣམས་འགའ་ལ་ཡང་མི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡུལ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན། རྨི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་ཡུལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་སད་པ་དང་ཡུལ་དུ་མི་སེམས་པ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྟུང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ལོག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྒྱ་ཆེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན པའི་མཁས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་བག་མེད་པའི་གནས་དང་ལྡན་ན་འགྱུར་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡང་འབྱོར་པ་ཡང་ནི་རྒུད་པས་འགྱུར་བ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་སེམས་མཉམ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་ པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ཚོགས་སུ་བཅད་པ་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དུས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དུས་མ་ཡིན་པའི་སྤྲིན་བཞིན་ཡང་། ག་ལའི་འང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་སྟེ། ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པ་ནས་དེའི་དབུས་སུ་བདག་ཉིད་ ཀྱིས་ནི་དེ་དང་དེ་ངོ་མཚར་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་སྟོན་ཏེ།ངོ་མཚར་ཁྱད་པར་ཅན་སྟོན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། འབར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དུས་ཤེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུས་གཅིག་ལ་འབར་བ་དང་ནི་ཆར་འབབ་བྱེད་དེ་གདུང་བ་དང་འབབ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་ དོ།།འབར་བ་དང་འབབ་པ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། ས་ལ་ཡང་ནི་ཆུ་བཞིན་དུ། བྱི་ཟུལ་དུ་ནི་བྱེད་པའང་ཡིན་ཏེ། རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་རི་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་མི་འགུལ་བའི་རི་ཡང་འགུལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་ནི་འབྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ ལག་པས་སྡུད་པ་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།གཞན་ཡང་བདག་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་སྟེ་ཆུ་ལ་ངང་པའི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་ནམ་མཁའ་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ། སྤྲུལ་པ་ཡིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྤྲུལ་པ་ནི་ཚངས་པ་དང་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་བའོ།།མཐོང་དང་ཐོས་བྱེད་ནི་ལྷའི་མིག་གིས་ཐག་རིང་པོ་ནས་དངོས་པོ་མཐོང་བ་དང་། ལྷའི་རྣ་བས་ཐག་རིང་པོ་ནས་སྒྲ་ཐོས་པའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་ཆེན་ཚུལ་ལ་སྟེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་བསྙེན་པ་ལ་རིགས་པ་ ཡིན་གྱི།ཕྱིའི་དོན་ལ་བརྟེན་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་མི་བརྟེན་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལས་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ལས་སོ། །གཞན་པའི་ཕྱི་རོལ་པ་ནི་ མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པ་དང་།གཞན་གྱི་སྒྲས་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་གང་ཞིག་ཅུང་ཟད་མཐོང་བས་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་མཐོང་བའོ། །དེ་ཉིད་ནི་དེ་རྣམས་སོ། །ལམ་འདི་ལས་ཡིན་གྱི་གཞན་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

因此，为了说明见到真实性，故说'唯识'等。是按照前面所说唯识的次第。瑜伽师以何见到有无二边的中道，即以此向一切众生开示圆满真实性，此为其义。
现在为了说明利益众生，故说'圆满真实性'等。首先安住于圆满真实性，之后具足悲心，赞叹悲心。善逝子即菩萨，乃至舍弃生命，以舍生命为限。对利益众生不置之不理，此为利益众生之义。
不是为了贪著境界而利益众生。所说'诸境界'等，境界不仅是财物粮食，即使是儿女等他人受用，菩萨对任何境界都不作意，此为其义。
问：是何种境界？答：说'如梦'，譬如梦中受用境界，醒后不作意为境界，如是之义。
为了说明菩萨远离一切过失，故说'放逸'等。若具广大心的智者有放逸处，则会有变异。菩萨既不因富贵也不因衰败而有变异。因为于一切处心平等，此为其义。
现在为了如偈颂所说显示菩萨神通变化，故说'非时'等。如非时之云，'何处'是指从不当的三昧中起定，住于虚空中，以自身于其中示现种种稀有神变，显示殊胜稀有，此为其义。
问：是何种神变？答：说'燃烧'，知时的菩萨于一时能示现燃烧与降雨，显示炽热与降注。不仅是燃烧与降注，于地如水，亦能使之融化，此为显示之义。
如是'山等'是指能令不动之山动摇。既能开裂彼等，亦能以手收摄而示现。又以自身行于虚空，如鹅王行于水上般示现于虚空，此为其义。
如是，说'以变化'等，变化是以梵天、帝释等形相调伏众生。见闻是以天眼从远处见物，以天耳从远处闻声。
这一切都是神通变化，于大乘法即唯识中修习是合理的，而非依外境，此为其义。
又为显示不依唯识而作神通等，故说'从彼'等。'从彼'即从前说的因。外道是指外道等，'他'字是指声闻等，凡少许所见即神通变化所见。即是彼等。是从此道而有，非从他处，此为其义。

།ལམ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན། རང་གི་ རོ་ལས་འོངས་པ་སྟེ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡང་དེ་དག་གི་བསྟན་བཅོས་ལས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་ལམ་མ་བསྟན་པས་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་རང་གི་རོ་ནི་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་གོམས་པས་ལམ་དེ་ཉིད་ལས་འོངས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པ་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅུང་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་བརྟགས་པ་ངོ་བོ་གཅིག་ ཏུ་བརྟགས་པར་མི་ནུས་སོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཐམས་ཅད་གཟིགས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐ་དད་པའི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་གཟིགས་སོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་བརྟགས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་དངོས་གཅིག་ཉིད། །ཆོས་ཐམས་ ཅད་བདག་མེད་པའི་ངོ་བོར་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ།ངོ་བོ་གཅིག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུས་གཟིགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་དེ་ཉིད་དཔེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྟོང་ཉིད་དོན་གཅིག་ནི་བདག་མེད་པའི་དངོས་པོ་མཐོང་བའོ། །འགྲོ་ཀུན་དོན་ནི་གཅིག་ཏུ་ མཐོང་བ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མཐོང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་ཞེ་ན། ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཆུ་འཐུངས་པས་ཆུ་ཐིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱ་མཚོ་མ་ལུས་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། ། འདི་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དུས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཐ་དད་པ་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཡུལ་ལ སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ལ་སྟེ།ཐ་དད་པའི་ཡུལ་དང་དུས་དང་ནུས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིའི་དོན་དུ་བརྟགས་པ་རྣམས་སོ། །སྟོང་པར་མཐོང་བ་མ་གཏོགས་པར། །སྐྱོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་འཁྲུངས་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཇི་ལྟར་འཁྲུང་ བར་འགྱུར།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་མ་མཁྱེན་ན་དེ་སྐྱོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་སྐྱོབ་པས་འགྲོ་བ་གསུམ་པོ་མ་ལུས་པ་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བུར་གཟིགས་ཤེ་ན། རང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རང་གི་སེམས་ཀྱིས་ནི་ཀུན་ བརྟགས་པ་ཉིད་བྲིས་པ་ནི་ཁ་དོག་ཏུ་བྲིས་པའོ།།ཕྱི་རོལ་གསལ་བའི་དབྱིབས་སུ་གནས་ཏེ། དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་བཀོད་པས་མ་ལུས་པར་གསལ་བའོ། །གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན། སྐྱེ་བ་དུ་མ་གོམས་པས་གསལ། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེ་བ་དུ་མར་གོམས་པའི་ཕྱིར་གསལ་ཏེ། གསལ་ བའི་ངོ་བོ་རུའོ།།འདི་ལྟར་ལན་ཅིག་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་གསལ་བར་མི་སྣང་སྟེ། ཇི་སྲིད་ཡང་དང་ཡང་དུ་མ་བལྟས་ཀྱི་བར་དུའོ། །དེ་བས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྲིད་གསུམ་རི་མོའི་བྱེ་བྲག་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་རི་མོའི་བྱེ་བྲག་ཁ་དོག་ཏུ་བྲིས་པས་གླང་པོ་དང་རྟ་ལ་སོགས་ པའི་དབྱིབས་བཀོད་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པོ་བྲིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཐ་དད་པའི་ངོ་བོར་འགྲོ་བ་གསུམ་པོ་མཐོང་བ་འདིས་ཁྱབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་འགྲུབ་པོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་སྐྱོབ་ པས་འགྲོ་བ་གསུམ་ཇི་ལྟར་གཟིགས་ཤེ་ན།ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་སྤྲོས་པ་ནི་འགྲོ་བ་གསུམ་པོ་དེ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུར་བརྫུན་པའི་ངོ་བོར་མཁྱེན་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་དོ། །མཚན་མ་མི་དམིགས་པས་ན་མཚན་མ་ མེད་དོ།།སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པས་ཟད་པ་མེད་དོ། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་འབའ་ཞིག་གོ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如果问这是怎样的道路，就说'从自性而来'。虽然在他们的论典中没有宣说唯识之道，但是通过修习的力量熟习，从那个道路而来。因为如果承认外境，就不能成就神通等，这是其义。
为了显示事物的缘故，这是其义。为了显示以法无我之道佛世尊成就一切智，所以说'少许'等。色等差别所执不能执为一体。
一切智者见一切，是说世尊见一切差别遍计。如是差别分别即是一切遍计。正因此故唯一事，一切法是无我性一体，由一体之因而见，这是其义。
为显示此义之比喻故说'空性'等。空性一义即是见无我之事。见一切众生义为一，即见其本性。
若问如何？说'一方'，譬如从一方饮水，由水滴本性而知整个大海，即知大海一切水为一体。此即是'如是'之义。
为显示离空性之道者非一切智故，说'一时'等。差别即是以青黄本性。于境等差别，即是执为具有差别境、时、功能等外境诸法。
除见空性外，救护智慧未生，诸佛世尊一切智智如何能生？正因此故若不通达法无我则不能成为救护，这是其义。
若问通达法身本性的救护者如何见三界一切外境？说'自'，由自心遍计而画即是以颜色绘画。外境明显形状而住，以种种形状庄严而明显一切。
复次若问如何？'多生串习而明显'，这是其义。因多生串习故明显，即明显本性。如是一次所见事物不明显显现，乃至未再三观察之间。
因此即说'三有如画差别'。如是以颜色绘画的画之差别，明显显现象马等形状庄严，如是欲界、色界、无色界即是画三界，这是其义。
因见三界差别本性不遍故，不成就一切智性。若问通达法身的救护者如何见三界？说'一切'等。其戏论即是通达三界如同乾闼婆城虚妄本性，这是其义。
因无所取能取事故无事。由不缘相故无相。无生灭故无尽。唯是遍计，即是世俗之义。

།དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་གསུམ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གྱི་དོན་ནོ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཐུལ་བའོ། །རིམ་གྱིས་བདེ་སྤྱོད་འདོད་པ་མེད་པ་ནི་བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདོད་ པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་ཡང་ཐུབ་དབང་འདོད་པ་མ་སྤངས་པས་ནི་གང་ལ་མ་སྤངས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཐུབ་དབང་འདོད་པ་མ་སྤངས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པ་བསྒོམས་པས་གནས་མཆོག་གཞན་གྱི་དོན་ལྡན་ཐོབ་སྟེ། གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་ པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རིམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་དོན་དང་ལྡན་པའི་མཚན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདེ་གཤེགས་ཀྱིས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདེ་གཤེགས་ཀྱིས་གསུངས་དབྱེ་བ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་བསྟན་ པའི་རང་བཞིན་ནོ།།དེས་གྲགས་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་སྙིང་པོར་གང་ཅུང་ཟད་གསུངས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་འདི་ལ་ཡོད་དེ་འདི་ལྟར། དོན་ཆེན་རྣམ་གསལ་ཚིག་གིས་རབ་སྦྱར་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱན་དང་བཅས་པའི་ ཕྱིར་དོན་ཆེན་ནོ།།དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་རྣམ་གསལ་ལོ། །ཚིག་གིས་རབ་སྦྱར་བ་ནི་ཚིག་བཀོད་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །ལོག་པའི་ལམ་ཞུགས་པ་ནི་ལམ་ངན་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་ཤེས་མུན་པ་སེལ་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བའི་ ཕྲེང་བ་འདི་ནི་བདག་གིས་སྦྱར་ཏེ།དེ་བདག་གིས་བྱས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་དེའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོ་འཛིན་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོའོ། །དེ་སྤོང་བ་ནི་ཟློག་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་གྱི་ཐོབ་པའི་ཞེན་པ་གཅོད་དེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཞེན་པ་གཅོད་པའོ། །སེམས་ལ་སྣང་བ་འཕེལ་བྱེད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་རྒྱ་ཆེར་སྐྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཆེན་པོར་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲོན་མེ་ ཆེན་པོ་སྦར་ན་སྣང་བ་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་ཕྲེང་བས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་སྐྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་སྐྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ལག་ན་གནས་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྒྱུད་གནས་ནི་སྣང་བའི་ ཕྲེང་བ་འདིས་དེའི་རང་བཞིན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་སྟེར་བའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དགག་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་ཕྱིར་སྟོན་པར་མི་མཛད་ཅེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ནི་དགོངས་པ་འགའ་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟིགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་པ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྟེ། དེ་ཙམ་གྱི་གསུང་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་དེ་དག་ལ་དོན་དམ་པ་བསྟན་པ་ཅི་ཞིག་བྱ་ཉན་ཐོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཉིད་དེ་ངེས་པའི་དོན་ནི་ཕྱིའི་དོན་ལ་དོན་དམ་པར་ཞེན་ པའོ།།དེའི་མདུན་དུ་བདེ་གཤེགས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་གྱི་ཆད་པ་ཕྱེད་པར་མི་མཛད་དོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གསལ་བར་མི་མཛད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀོ་ཋ་བའི་ཟས་ཀྱིས་འདྲེས་ན་འབྲས་སཱ་ལུ་མཆོག་གི་དགོས་པ་མེད་དོ།

如是观见三界众生皆为法界自性，故世尊成就一切智。因此，以空性之道成就一切智。
今为总结，说'此'等。'此'即是如是之义。因离三界贪欲故称调伏贪。次第乐行无欲者，因无分别等故，是为无欲之义。
复次，牟尼王未断欲者，于何处未断欲即是牟尼王未断欲，此即菩萨之义。如是修习无二，获得殊胜住处具足利他，具足利他之菩萨次第证得佛果，是为此义。
今为显示阿阇黎此论具义之名，故说'善逝所说'等。善逝所说分别即是三乘教法之自性。以此闻名之性相。此中所说：世尊所说三乘要义，此论皆具，如是：
'大义明显善巧文'者，因具庄严故为大义。因能了知义故为明显。善巧文者，即如文字所安立。入邪道者，为除入恶道者之无明黑暗，因生起智慧光明故。此光明鬘是我所造，即是我作之义。
今为显示彼之功德，故说'执实'等。执实即是所取能取之实。彼之断除即是遮止。如是因无遍计所执实故，断除境界所得之执著，即断除色等执著。
增长心中光明者，即于菩萨心中广生智慧光明。云何？即为广大，譬如燃大灯时生起光明，如是光明鬘能生智慧光明，是为此义。
生起智慧光明者，即菩萨等如在自掌中般见真如。复次，此般若波罗蜜住于相续，因此光明鬘得彼自性故。如是因能赐所欲事物，故称普遍如意宝，是为此义。
遍计自性遮止，为何世尊不为声闻显示？故说'世俗'等。世俗即是世尊观待某些意趣所说处，是增益，仅此言教之外，于彼外道何须说胜义。凡是声闻即是善逝性，决定义即是于外境胜义执著。
于彼前善逝即是世尊不作阿阇黎之断分别。此中所说：不作明显无二智慧，是为此义。若与秽食混合，上等稻米则无用处。

།གལ་ཏེ་ཕྱིའི་ དོན་མེད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་སྟོན་ཅེ་ན།གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཀྱེ་འཇིགས་པ་མེད་པ་གང་གི་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱིས་འཇིགས་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ནས་ཡི་གེ་ཙམ་ཡང་གསུངས་པ་མི་མངའ་སྟེ། དེ་ཚེ་ཡུན་རིང་ནས་ཉམས་ལྕགས་ཀྱོ་མེད་པ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ཡུན་རིང་ ནས་ཉམས་པ་དང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་སློབ་དཔོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྕགས་ཀྱོ་མེད་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་བརྩོན་པར་བྱེད། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕྱིའི་དོན་བསྟན་པར་མཛད་ཅེས་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་རང་ གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་གཞན་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་པ་དང་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའོ། །ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ནི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གལ་ཏེ་སྟོང་ཉིད་གཅིག་པུ་འདི་ནི་ མ་བསྟན་པར་ཏེ།རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་སྨྲས་ན་དེའི་ཚེ། ཞིབ་མོའི་བློ་ནི་དཔྱོད་པར་ནུས་པའི་བློ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ཞིབ་མོའི་བློའོ། །ཞིབ་མོའི་བློ་ཡིས་རྣམ་པར་དཔྱད་བྱས་ན། །གྲུབ་མཐའ་ཐམས་ཅད་མཚུངས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དམིགས་པ་གཞན་ གྱིས་མི་རིགས་ཀྱི།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྟོང་པ་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་བརྟགས་དང་མཉམ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་ནི་རྟགས་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཐ་དད་བདག་ཉིད་རྒྱུ་མཚན་སྐད་ཅིག་ཏུ་སྟེ། བརྟགས་ པའི་དངོས་པོ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ།གང་གི་རྒྱུ་ཡིས་སྟོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་ལ་སེམས་ལ་དམིགས་པའི་མངོན་པར་ ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེ་ན།གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕ་རོལ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་གྲུབ་པའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ནི་ཤེས་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་མུན་པའི་དྲི་མ་ལྷག་པ་ཡིན་པར་འདོད། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལས་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པའི་ཤེས་པའི་ དྲི་མ་ཡིན་ནོ།།འཆིང་བའི་བདག་ཉིད་ནི་འཁོར་བར་འཆིང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་བདག་གིས་ཤེས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་བྱིས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་ནི་བདག་མེད་པའི་ལས་འཐོབ་པས་ཕྱིའི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གནས་སོ། །ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་དཔེས་ སྤྲོས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་ཞིག་ཀུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞིག་ཀུན་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལོང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རབ་རིབ་ཅན་གཉིས་པོ་དག་ལས་སྔ་མ་མཆོག་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་བདག་ནི་ལོང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་བདག་གི་ང་རྒྱལ་ལོ་ཞེས་བདག་གི་བའི་ང་རྒྱལ་ལོ།།ང་རྒྱལ་གྱིས་སྟོང་ནི་བདག་དང་བདག་གི་ང་རྒྱལ་གྱིས་སྟོང་པའོ། །ཡང་གང་འབྲས་བུ་མེད་པ་སྟེ། སྙིང་པོ་མེད་པའི་མིག་གོ། །རབ་རིབ་ཀྱིས་མཐོང་བ་དེ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་ང་རྒྱལ་གྱིས་སྟོང་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་། ཕྱིའི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་མི་ཤེས་པར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞིག་རང་ སྐྱོན་གྱི་ངོ་བོར་མི་ཤེས་པ་སྟེ།ཉེས་པའི་རང་བཞིན་ཕྱིའི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྐྱོན་དུ་མི་ཤེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་གུས་པར་བྱེད་མ་ཡིན། དེ་དག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རོ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་རོ་ཇི་ལྟར་འཐུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如果没有外境，那么如何显示呢？说'当时'等，无畏者啊，当你获得无畏菩提时连一个字也不说。那时由于长久退失无钩，说'由于长久退失真实道以及无有决定的阿阇黎，所以无钩的声闻如何精进于颠倒'，意思是说世尊显示外境有何必要而说妄语呢？
现在为了显示自宗见比其他更有力，说'佛教徒和'等。'佛教徒'是指佛教的宗见。'外道们'是指外道的宗见。'分别'，如果不显示唯此空性，即不说分别时，那时'细微慧'即能观察的智慧，具有细微慧者即是细微慧。以细微慧观察时，一切宗见将成相等即相同。
为了显示一切智性不以其他所缘而成立，唯以空性为所缘，故说'若'等。若空性与一切法空性的观察不相等，则非因相。那时差别自性因相刹那，即于所观察的事物中，一切智即佛世尊，以何因而成立为导师？此为其义。
若由缘真实空性而成一切智，瑜伽师们如何生起缘他心的神通呢？说'某者'等。瑜伽师他心通成就的特殊因是我慢智，'彼等认为是过度的黑暗垢染'，是说比凡夫更甚的智慧垢染。
系缚自性即我知是轮回系缚的自性。因为如同安住于凡夫般，由获得无我业，彼等一切安住于执著外境。
为了以比喻广说所说之义，说'某者普遍'等。'某者普遍'即一切方面盲者。如是其他二者即患眼翳者中前者为胜，即极为殊胜。因为'我是盲者'即我慢，即我所慢。
离慢即离我与我所慢。又无果即无实义的眼。眼翳所见则非离我与我所慢。如是应观察法无我的瑜伽师与执著外境的瑜伽师。
为了显示不知过失与功德则不能证得真实，说'某者'等。某者不知自过的本性，即不知执著外境为过失的自性。如是由于不知功德无二智慧，故不恭敬善知识们。彼等如何能饮真实味，即无二智慧味？此为其义。

།ཡང་རྒྱ་ཆེ་བའི་བདག་མེད་པའི་ལམ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་མ་རྨོངས་པར་གྱུར་ཅེ་ན། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དུ་བྲིས་པ་ལྟ་བུའི་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་འབྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཕུང་ པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།གཞན་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན། དངོས་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སྤངས་ནས། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་བྱེ་ བྲག་སྟོན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཀྱེ་མ་ཐོག་མར་སྤྲོས་པ་ཐོབ་པའི་འཆད་པ་པོས་ཏེ། དེ་ལྟར་འདས་པའི་འཆད་པ་པོས་ད་ལྟར་གྱི་འཆད་པ་པོ་སྤྲོས་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཚེ་དེ་དག་བདག་མེད་པའི་ལམ་མི་མོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཞིག་ཀུན་བརྟགས་པ་དོན་དམ་པར་མེད་པར་ མི་འདོད་པ་དེ་དག་གིས་འདི་ཡང་མི་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན།ཆུ་ནང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆུའི་ནང་སྦྲུལ་ཞུགས་པ་རྗེས་མཐོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བས་རབ་ཏུ་རྒྱན་བྱེད་དང་། གཞན་ཡང་རྒྱུ་སྤུན་མེད་པའི་སྣམ་བུ་འཐག་པར་བྱེད་པ་ནི་བྱེད་པ་པོའི་དངོས་པོ་བྱེད་པ་ འཇིག་རྟེན་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་ངོ་ཚ་མི་ཤེས་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ལྟར་དེ་དག་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་ཡོད་པ་དངོས་པོར་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རབ་མུ་སྟེགས་པའི་ གཞུང་ལས་ཡིད་འཕྲོག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སུན་འབྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡང་གང་ཞིག་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་གསུང་ལ་གུས་པ་སྤངས་ནས་སུན་འབྱིན་འདོད་པ་གང་ཞིག་འཛིན་བྱེད་པ་སྟེ། འཛིན་པར་ཞུགས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤིན་ཏུ་མངར་བ་མྱངས་ནས་ཁ་བའི་རོ་བཞིན་ནི། མུ་ སྟེགས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཚིག་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་མ་ཡིན་ཏེ།རྗེས་སུ་མི་འབྲང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་གཞན་ལས་མཆོག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་བུད་མེད་ནི་གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་གཞོན་ནུ་མའོ། ། འདོད་པ་ནི་དེ་འདོད་པའོ། །གསལ་བའི་རིགས་རྒྱུད་དབང་ཕྱུག་ནི་རིགས་རྒྱུད་དག་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱལ་པོ་ཁྱིམ་འདོད་པ་སྟེ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདོད་པའོ། །གླང་པོའི་ཁྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་གླང་པོའི་མཆོག་སྤངས་ནས་དམན་པའི་བཞོན་པ་སྟེ། བོང་བུའི་བཞོན་པས་སྐྱེས་བུ་སུ་ཞིག་འགྲོ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱད པར་དུ་འཕགས་པའི་བུད་མེད་ལྟ་བུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྤངས་ནས་ཅི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནམ།སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དགེ་སློང་ནི། །དགའ་བ་སྦས་པས་མཛད་པ་ཡི། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དཀའ་འགྲེལ་ གྱི།།རྟོགས་དཀའ་ཡིད་ནི་དགའ་བྱེད་མིན། །དེ་གཞུང་ཆུང་ཟད་བཟུང་ནས་ནི། །མཁས་པ་ཡིད་ནི་དགའ་སྐྱེད་པ། །དོན་གསལ་བ་ཡི་དཀའ་འགྲེལ་འདི། །བདག་གིས་ཡང་དག་སྦྱར་བ་ཡིན། །བདག་གིས་ཆུང་ཟད་འདི་བྱས་པའི། །བསོད་ནམས་བསགས་པ་གང་ཡོད་ པ།།དེ་ཡིས་མ་རིག་ལྡོངས་པའི་བློ། །ལུས་ཅན་ཡེ་ཤེས་སྣང་ཐོབ་ཤོག་།སྣང་བའི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དཀའ་འགྲེལ་ཡིད་དགའ་བ་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དགེ་བསྙེན་བཙུན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

若问如何对于广大无我之道世间不生迷惑？如经中所说'如同虚空'等，即善于分别如同虚空中所画般的假立事物，意思是善于分别蕴、界、处等。
若问其他如何？如经中所说'事物'等，即诸法舍弃真如体性的共相，精进显示青等相外在事物差别的特征，此为其义。
呜呼！最初获得戏论的讲说者，如是过去的讲说者令现在的讲说者生起戏论。彼时彼等不喜无我之道，此为其义。
若说有人不承认遍计所执胜义中无，彼等认为此亦非不可能。如经中所说'水中'等，如同见到水中蛇的踪迹，又如以空中花环作庄严，复次无因而织布，作者之事，于世间诸人何不知惭愧，此为其义。
此说将成：如是彼等不知而将遍计所执无事示为有事，此为其义。
今为显示世尊教法胜过外道论典，如经中所说'诽谤'等，若有人舍弃对于能仁王教法的恭敬而欲诽谤者所执持，即入于执持之义。如同尝过极甜味后对苦味般，于外道所说言词不应贪著，即不随从之义。
为显示大乘胜过其他乘，如经中所说'殊胜'等，殊胜女子即具相貌的少女。欲求即是欲求彼。清净种姓之王即生于清净种姓的王族所欲求，即长久所欲求。舍弃象群之主即舍弃最胜大象而乘劣乘，何人乘驴而行？如是欲求如同殊胜女子般的无上正等正觉，舍弃大乘而岂应依声闻乘？
昔日阿阇黎比丘，即欢喜藏所作，论释难解，难解意不生喜。略取彼论，令智者心生欢喜，明晰义理之释论，是我正确撰著。我作此小文，所积诸福德，愿以此令无明盲昧慧，有情获得智慧光明。
光明串论释生欢喜论，优婆塞尊者无性造毕。

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ལ་ཤ་དང་། དགེ་སློང་ཤཱཀྱ་འོད་ཀྱིས་བསྒྱུར།།

印度堪布库玛拉迦拉夏和比丘释迦光译。